Đấu thầu cần “thoáng” thủ tục nhưng chặt cơ chế kiểm soát

Tại phiên thẩm định dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi) tại Bộ Tư pháp, các ý kiến tập trung rà soát phạm vi điều chỉnh, mối quan hệ giữa Luật Đấu thầu với pháp luật chuyên ngành và cách thức thiết kế các hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.

Dự thảo gồm 8 chương, 72 điều, định hướng tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, đồng thời giảm chồng chéo với pháp luật chuyên ngành. Những nội dung đã được quy định đầy đủ trong các luật chuyên ngành sẽ được dẫn chiếu hoặc chỉ quy định nguyên tắc chung.

Đấu thầu cần “thoáng” thủ tục nhưng chặt cơ chế kiểm soát

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất đơn giản hóa các hình thức lựa chọn nhà thầu. Một số hình thức có quy trình tương đồng được tích hợp nhằm giảm thủ tục, rút ngắn thời gian thực hiện. Dự thảo cũng bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh đối với những gói thầu chưa thể xác định đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, giải pháp công nghệ hoặc giá gói thầu.

Cùng với đó, đấu thầu qua mạng tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng số hóa toàn bộ quy trình, khai thác dữ liệu và nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hỗ trợ đánh giá hồ sơ, giám sát, phát hiện dấu hiệu gian lận.

Tinh gọn nhưng không để phát sinh khoảng trống quản lý

Theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát, chỉnh lý những nội dung chưa rõ, nhất là phạm vi điều chỉnh, các hình thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư và mối quan hệ giữa Luật Đấu thầu với pháp luật chuyên ngành.

Việc thiết kế quy định cần bảo đảm đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện nhưng không làm suy giảm các nguyên tắc cạnh tranh, công khai, minh bạch và hiệu quả. Đặc biệt, cần tránh tình trạng quy định giữa các luật giao thoa, chồng lấn hoặc tạo ra nhiều cách hiểu khi áp dụng.

Các quy định về đấu thầu qua mạng, quản lý và thực hiện hợp đồng, trách nhiệm của các bên và cơ chế giám sát cũng được đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính khả thi trong điều kiện thực tế khác nhau của các địa phương, cơ quan, đơn vị.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ và cơ sở dữ liệu cần được gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát, thay vì chỉ dừng ở số hóa quy trình.

Đối với các hành vi bị cấm, xử lý vi phạm và giải quyết kiến nghị, cơ quan soạn thảo được đề nghị phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, đồng bộ với pháp luật liên quan. Mục tiêu là tạo không gian thuận lợi cho hoạt động đấu thầu nhưng đồng thời phải duy trì “hàng rào” kiểm soát đủ chặt, hạn chế nguy cơ lợi dụng cơ chế đơn giản hóa để phát sinh vi phạm.