Bộ Tài chính đề xuất giảm mạnh mức truy thu tiền sử dụng đất

Nhằm tháo gỡ vướng mắc phát sinh khi triển khai Luật Đất đai năm 2024, đồng thời đồng bộ với mô hình quản lý theo chính quyền địa phương hai cấp, Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều tại Nghị định 103/2024 và 104/2024. Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là đề xuất điều chỉnh chính sách truy thu bổ sung tiền sử dụng đất – khoản nghĩa vụ tài chính đang gây tranh cãi trong thực tế.

Hiện nay, theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 257 Luật Đất đai, người sử dụng đất phải nộp bổ sung tiền sử dụng đất tương ứng với khoảng thời gian chậm nộp hoặc chậm xác định nghĩa vụ tài chính, tính theo mức 5,4%/năm. Tuy nhiên, nhiều địa phương đã phản ánh rằng mức truy thu này là quá cao, khiến việc ban hành thông báo nghĩa vụ tài chính bị chậm trễ, gây ách tắc tiến độ dự án, đồng thời tạo tâm lý lo ngại và phản ứng từ phía người dân và doanh nghiệp.

Bộ Tài chính đề xuất giảm mạnh mức truy thu tiền sử dụng đất

Đáp lại thực tiễn đó, Bộ Tài chính đề xuất ba phương án xử lý:

• Phương án 1: Bãi bỏ hoàn toàn quy định về truy thu bổ sung tiền sử dụng đất. Đây là phương án triệt để nhất, nhưng sẽ cần được cân nhắc trong bối cảnh sửa đổi tổng thể Luật Đất đai.

• Phương án 2: Giảm mức truy thu từ 5,4% xuống 3,6%/năm. Mức này được Bộ Tài chính tính toán trên cơ sở trung bình ba chỉ số kinh tế trong giai đoạn 2014–2024 gồm: lãi suất tiền gửi kỳ hạn 1–6 tháng, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trung bình năm và tỷ lệ lạm phát trung bình.

• Phương án 3: Giữ nguyên mức 5,4% như hiện hành, bảo đảm nguyên tắc chia sẻ trách nhiệm giữa Nhà nước và người sử dụng đất.

Theo phương án được Bộ Tài chính ưu tiên, mức 3,6% được đánh giá là hài hòa hơn, vừa giữ được nguyên tắc thu ngân sách Nhà nước, vừa giảm áp lực tài chính cho người sử dụng đất. Đồng thời, phương án này sẽ góp phần rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính liên quan đến đất đai tại các địa phương.

Thời gian tính truy thu dự kiến sẽ được bắt đầu từ thời điểm giao đất hoặc bàn giao thực địa, sau khi đã trừ đi 180 ngày – khoảng thời gian được dành cho cơ quan nhà nước xác định giá đất và ban hành thông báo nghĩa vụ tài chính.

Song song với đó, Bộ Tài chính cũng đang xem xét điều chỉnh chính sách tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng đối với đất vườn, ao liền kề đất ở. Cụ thể, có hai phương án đang được đưa ra:

• Phương án 1: Giảm tiền sử dụng đất với mức 30% trong hạn mức và 50% ngoài hạn mức.

• Phương án 2: Giữ nguyên quy định hiện hành, không áp dụng giảm.

Cục Quản lý công sản hiện đã gửi văn bản xin ý kiến Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường – bởi nội dung này có liên quan trực tiếp đến quy định của Luật Đất đai năm 2024.

Việc Bộ Tài chính đề xuất phương án giảm mạnh, thậm chí bỏ hẳn quy định truy thu, cho thấy nỗ lực điều chỉnh chính sách theo hướng lấy hiệu quả thực tế làm trung tâm. Đây cũng là một bước tiến nhằm minh bạch hóa và ổn định hóa chính sách tài chính đất đai – lĩnh vực vốn nhạy cảm và thường xuyên gây bức xúc trong quá trình thực thi.