Có rủi ro từ quy định tính thêm 5,4%/năm tiền sử dụng đất chưa nộp?

Doanh nghiệp bất động sản đề xuất bỏ khoản tiền đất bổ sung 5,4% mỗi năm

Ngày 29-6, ông Đặng Hồng Anh - Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam - đã có buổi trao đổi với TTO, chia sẻ quan ngại của cộng đồng doanh nghiệp bất động sản trước một số nội dung trong dự thảo sửa đổi Nghị định 103/2014/NĐ-CP liên quan đến tiền sử dụng đất và tiền thuê đất.

Theo đó, dự thảo của Bộ Tài chính đang đề xuất giữ nguyên mức thu bổ sung 5,4%/năm đối với khoản tiền sử dụng đất chưa nộp trong giai đoạn chưa xác định xong nghĩa vụ tài chính. Tuy nhiên, quy định này đang gây tranh cãi gay gắt từ phía doanh nghiệp, khi họ cho rằng đây là khoản “lãi phạt” bất hợp lý – đặc biệt trong bối cảnh nguyên nhân chậm nộp không xuất phát từ phía doanh nghiệp.

Không bán được hàng, không huy động được vốn

Theo ông Đặng Hồng Anh, nhiều doanh nghiệp trong hội đã phản ánh rằng việc tính thêm 5,4%/năm giống như một hình thức “trừng phạt tài chính”, dù nguyên nhân chính là do cơ quan chức năng chưa hoàn tất quy trình định giá đất.

Quan trọng hơn, theo quy định mới của Luật Đất đai 2024, các dự án chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai sẽ không đủ điều kiện để triển khai các thủ tục pháp lý tiếp theo, bao gồm cả việc mở bán sản phẩm cho khách hàng.

Điều này khiến doanh nghiệp rơi vào thế “kẹt vốn”: không thể bán sản phẩm, không thể huy động tài chính từ thị trường hoặc từ chính người mua. Dự án vì thế bị đình trệ, chi phí cơ hội mất đi, trong khi áp lực lãi vay ngân hàng không ngừng gia tăng.

“Đây là gánh nặng kép có thể đẩy doanh nghiệp đến bờ vực phá sản hoặc buộc phải dừng dự án. Quy định này nếu không được điều chỉnh sẽ gây tâm lý e ngại cho các nhà đầu tư, đặc biệt trong các dự án lớn, cần nhiều thời gian để hoàn tất thủ tục đất đai,” ông Anh nhận định.

Đề xuất bãi bỏ khoản thu bổ sung và quy định rõ trách nhiệm

Trước tình trạng trên, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam đã đề xuất Bộ Tài chính và các cơ quan quản lý nhà nước cần cân nhắc điều chỉnh quy định, cụ thể là hủy bỏ hoàn toàn việc thu bổ sung 5,4%/năm trong các trường hợp lỗi phát sinh từ phía cơ quan định giá.

Theo ông Đặng Hồng Anh, cần xác định rõ trách nhiệm giữa hai bên: nếu doanh nghiệp chây ì, không thực hiện nghĩa vụ tài chính dù đã có kết luận và thông báo rõ ràng từ cơ quan quản lý, thì mới áp dụng biện pháp thu bổ sung. Ngược lại, nếu quá trình chậm trễ là do lỗi hành chính, thì doanh nghiệp không nên phải gánh chịu hậu quả tài chính không do mình gây ra.

Ngoài ra, Hội Doanh nhân trẻ cũng đề xuất phương án linh hoạt: chỉ áp dụng mức thu bổ sung nếu doanh nghiệp thực sự hưởng lợi từ việc chậm nộp – ví dụ như dùng khoản tiền chưa nộp để tái đầu tư sinh lời trong thời gian chờ xác định giá đất.

Cảnh báo rủi ro pháp lý và môi trường đầu tư

Theo giới chuyên gia, đề xuất thu bổ sung 5,4%/năm trong bối cảnh hiện nay không chỉ ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp, mà còn tiềm ẩn rủi ro pháp lý lớn cho toàn thị trường. Nếu không làm rõ trách nhiệm giữa các bên, nguy cơ phát sinh tranh chấp hành chính và kiện tụng giữa doanh nghiệp và nhà nước sẽ gia tăng.

Ngoài ra, chính sách này cũng tạo tiền lệ không tốt trong việc triển khai các dự án đầu tư có quy mô lớn. Nhà đầu tư sẽ phải tính toán lại mức độ rủi ro khi tham gia vào các dự án bất động sản, đặc biệt là tại các khu vực đang trong quá trình rà soát và điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất.

“Việc tháo gỡ quy định bất hợp lý không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp trong ngắn hạn, mà còn góp phần xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, công bằng và ổn định về lâu dài. Chúng tôi tin rằng, nếu các phản ánh từ thực tiễn được lắng nghe và chuyển hóa thành chính sách hợp lý, điều đó sẽ củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào thị trường Việt Nam,” ông Anh nhấn mạnh.