Bổ sung hơn 4.300 tỷ đồng viện trợ: Chủ yếu “rót” vào Bộ Y tế

Ngày 19/5/2025, trong khuôn khổ chương trình làm việc của Kỳ họp thứ 7, Quốc hội đã nghe tờ trình của Chính phủ về việc bổ sung dự toán ngân sách nhà nước năm 2025, tập trung vào nguồn vốn viện trợ không hoàn lại từ nước ngoài.

Theo tờ trình do Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày, Chính phủ đề xuất bổ sung 4.327,121 tỷ đồng vào dự toán thu ngân sách trung ương năm 2025, tương ứng với số chi thường xuyên từ nguồn vốn viện trợ không hoàn lại của nước ngoài dành cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày tờ trình tại Quốc hội (Ảnh: Quochoi.vn)

Điểm nổi bật trong đề xuất lần này là phần lớn số vốn được bổ sung sẽ phân bổ cho Bộ Y tế. Cụ thể, Bộ này được kiến nghị nhận 4.080,65 tỷ đồng – chiếm tới 94% tổng vốn viện trợ – nhằm quyết toán các khoản viện trợ hàng hóa, tiền mặt cho phòng chống dịch Covid-19 giai đoạn trước, đặc biệt là các gói viện trợ đã tiếp nhận trong năm 2022 nhưng chưa được bổ sung vào dự toán ngân sách.

Đây là một bước đi quan trọng nhằm xử lý dứt điểm các tồn đọng tài chính liên quan đến viện trợ quốc tế trong đại dịch, đồng thời thể hiện sự minh bạch, tuân thủ quy định ngân sách và quyết toán rõ ràng.

Theo báo cáo kiểm toán ngân sách nhà nước năm 2022 của Kiểm toán Nhà nước, có tới 4.096 tỷ đồng giá trị viện trợ đã được Bộ Y tế tiếp nhận nhưng chưa được cập nhật vào dự toán, gây khó khăn cho công tác quyết toán, thanh tra, giám sát. Sau khi rà soát và chuẩn hóa số liệu, Bộ Y tế đề xuất con số chính thức là 4.080,65 tỷ đồng – cũng là khoản lớn nhất trong đợt bổ sung ngân sách lần này.

Ngoài Bộ Y tế, các bộ, ngành và địa phương khác cũng có tên trong danh sách nhận bổ sung dự toán ngân sách chi thường xuyên, tuy nhiên tổng số vốn còn lại chỉ khoảng 246,47 tỷ đồng. Các khoản này chủ yếu liên quan đến các dự án viện trợ mới phát sinh sau thời điểm chốt dự toán ngân sách 2025 trình các cấp có thẩm quyền.

Dù không chiếm tỷ trọng lớn, việc bổ sung cho các địa phương và bộ ngành vẫn được đánh giá là cần thiết, góp phần hỗ trợ triển khai các chương trình viện trợ đang và sắp được triển khai, đảm bảo tiến độ và hiệu quả thực hiện.

Trong báo cáo thẩm tra tờ trình của Chính phủ, Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội thống nhất với đề xuất bổ sung dự toán thu và chi ngân sách từ nguồn viện trợ không hoàn lại, cả về quy mô và cơ cấu phân bổ.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng đưa ra những yêu cầu chặt chẽ đối với Chính phủ. Trong đó, nổi bật là đề nghị rà soát, xác minh kỹ lưỡng tính chính xác của các số liệu và nội dung đề xuất. Chính phủ cần chịu trách nhiệm về độ tin cậy của các con số, đảm bảo mọi thủ tục, tiêu chuẩn, định mức chi tiêu và điều kiện bổ sung dự toán đều đúng quy định pháp luật.

Ủy ban Tài chính – Ngân sách cũng nhấn mạnh đến việc giám sát việc sử dụng nguồn viện trợ: "Cần sử dụng đúng mục đích, không để xảy ra thất thoát, lãng phí hay tiêu cực trong quá trình thực hiện". Đồng thời, đề nghị các bộ, ngành, địa phương có trách nhiệm báo cáo kết quả sử dụng nguồn vốn viện trợ sau khi triển khai.

Việc bổ sung nguồn vốn viện trợ không hoàn lại vào dự toán ngân sách không chỉ là thủ tục kỹ thuật tài chính mà còn phản ánh sự minh bạch trong điều hành ngân sách nhà nước. Các khoản viện trợ, dù là hàng hóa hay tiền mặt, đều cần được ghi nhận đầy đủ trong dự toán để có thể giám sát, quyết toán và đảm bảo sử dụng hiệu quả.

Thực tế, nhiều khoản viện trợ nước ngoài từng gặp phải vấn đề trong việc ghi nhận, sử dụng và thanh quyết toán do thiếu sự cập nhật kịp thời trong dự toán ngân sách, dẫn đến bị động trong kiểm toán, thanh tra. Động thái lần này cho thấy Chính phủ đang nỗ lực chấn chỉnh và đảm bảo kỷ luật tài chính trong sử dụng vốn viện trợ.

Ngoài ra, việc phân bổ phần lớn vốn cho Bộ Y tế nhằm quyết toán viện trợ phòng chống dịch cũng là tín hiệu rõ ràng cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc khép lại các tồn đọng tài chính hậu Covid-19, tăng cường hiệu lực quản lý ngân sách và chuẩn bị tốt hơn cho các kịch bản ứng phó y tế công cộng trong tương lai.

Bổ sung hơn 4.327 tỷ đồng vào dự toán ngân sách từ nguồn viện trợ không hoàn lại là bước đi đúng hướng nhằm hoàn thiện bức tranh tài chính quốc gia năm 2025. Tuy nhiên, việc sử dụng hiệu quả, đúng mục đích và minh bạch sẽ là yếu tố then chốt để đảm bảo niềm tin của người dân, nhà tài trợ và cộng đồng quốc tế vào năng lực quản trị tài chính công của Việt Nam.