Ba ưu tiên chiến lược để khơi dậy niềm tin khởi nghiệp trong cộng đồng doanh nghiệp

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm

Gần nửa năm sau khi Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân (viết tắt: Nghị quyết số 68) được ban hành, khu vực kinh tế tư nhân đang chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ với tốc độ doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng kỷ lục. Những con số ấn tượng này cho thấy niềm tin kinh doanh đang quay lại đầy rõ rệt, đồng thời khẳng định hiệu quả bước đầu của các cải cách mạnh tay về môi trường đầu tư, kinh doanh. Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm, ba định hướng chiến lược sẽ tiếp tục được triển khai quyết liệt nhằm tạo lực đẩy mới, củng cố tinh thần khởi nghiệp và thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển bền vững.

Nghị quyết số 68 đặt ra tầm nhìn lớn cho doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2030 với mục tiêu đạt 2 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, nâng mức đóng góp của khu vực tư nhân lên đến 58% GDP và đưa ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Từ khi Nghị quyết được ban hành, tốc độ thành lập mới doanh nghiệp tăng vọt, trung bình mỗi tháng có khoảng 18.500 doanh nghiệp ra đời, cao hơn 43% so với những tháng đầu năm 2025. Tính chung 10 tháng, cả nước ghi nhận hơn 255.800 doanh nghiệp thành lập mới và quay lại hoạt động, tăng 26,5% so với cùng kỳ năm trước; lượng vốn khu vực tư nhân đưa vào nền kinh tế lên tới gần 5,2 triệu tỷ đồng, tăng gần gấp đôi.

Đà tăng trưởng này xuất phát từ hàng loạt cải cách mạnh mẽ về thủ tục hành chính và môi trường kinh doanh. Tính đến cuối tháng 10/2025, gần 3.000 thủ tục liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh đã được cắt giảm hoặc đơn giản hóa; chi phí tuân thủ giảm hơn 34.000 tỷ đồng mỗi năm, thời gian thực hiện thủ tục hành chính rút ngắn hàng chục nghìn ngày công. Những cải thiện đồng bộ này giúp môi trường kinh doanh thông thoáng hơn, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp khởi sự nhanh hơn, chi phí thấp hơn, tự tin tham gia thị trường.

Trong bức tranh chung ấy, nhóm hộ kinh doanh với quy mô khoảng 5,2 triệu hộ trên cả nước được xem là nguồn lực tiềm năng quan trọng nhất để đạt mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030. Thế nhưng, nhiều hộ vẫn e dè khi chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp do khoảng cách về nghĩa vụ tuân thủ, thói quen sử dụng thuế khoán và hạn chế về kiến thức quản trị – kế toán. Để khắc phục những rào cản này, Nghị quyết 68 xác định việc bãi bỏ hoàn toàn thuế khoán từ năm 2026 nhằm minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và tạo động lực cho hộ mạnh dạn chuyển đổi. Bộ Tài chính song song triển khai nhiều biện pháp thực tiễn như cung cấp miễn phí phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử, hướng dẫn trực tiếp về kê khai – nộp thuế, hỗ trợ đăng ký doanh nghiệp trực tuyến và dự kiến xây dựng khung pháp lý mới cho kinh doanh cá thể để thu hẹp tối đa khoảng cách giữa hộ và doanh nghiệp.

Đối với cộng đồng khởi nghiệp, nguồn lực luôn là điểm nghẽn lớn nhất, đặc biệt là vốn, đất đai và công nghệ. Thứ trưởng Nguyễn Đức Tâm cho biết, Bộ Tài chính đang đẩy mạnh cải cách chính sách thuế – tài khóa theo hướng nuôi dưỡng đổi mới sáng tạo, bao gồm ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho phần thu nhập tái đầu tư vào R&D, miễn giảm một số loại phí trong giai đoạn đầu của startup công nghệ, đồng thời cải tiến cơ chế hoàn thuế để rút ngắn chu kỳ vốn cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Mô hình quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách cũng đang được rà soát để vận hành hiệu quả hơn, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận dễ dàng hơn với vốn vay ưu đãi và bảo lãnh tín dụng. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành và địa phương để doanh nghiệp có thể thuê lại đất đai, nhà xưởng là tài sản công dôi dư theo nguyên tắc minh bạch, phù hợp với nhu cầu mở rộng sản xuất. Cụ thể:

Thứ nhất, tập trung cải cách chính sách thuế – tài khóa để tạo động lực cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; đề xuất các cơ chế ưu đãi phù hợp về thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập đầu tư vào hoạt động nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo; miễn, giảm một số loại phí, lệ phí trong giai đoạn đầu cho các doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ; áp dụng cơ chế khấu trừ, hoàn thuế nhanh cho doanh nghiệp có dự án đầu tư đổi mới sáng tạo.

Thứ hai, vận hành hiệu quả Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, thông qua nghiên cứu hoàn thiện mô hình các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách (quỹ bảo lãnh tín dụng, quỹ Phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa, quỹ đầu tư phát triển địa phương, …) để xây dựng mô hình hoạt động phù hợp nhất với yêu cầu quản lý nhà nước, nhu cầu hỗ trợ của doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo;

Thứ ba, tăng khả năng tiếp cận đất đai, Bộ Tài chính sẽ tích cực phối hợp với các bộ, ngành, địa phương rà soát, tạo điều kiện cho doanh nghiệp được thuê lại đất đai, nhà xưởng, cơ sở hạ tầng là tài sản công dôi dư theo nguyên tắc công khai, minh bạch; đẩy nhanh triển khai Nghị quyết số 198 để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tiếp cận quỹ đất trong khu, cụm công nghiệp.

Những ưu tiên chiến lược này được triển khai trong một lộ trình nhất quán, tập trung vào cải thiện thể chế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tiếp tục cắt giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Mục tiêu cao nhất là kiến tạo một môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, dễ dự đoán và thân thiện hơn với doanh nghiệp mọi quy mô, từ hộ kinh doanh chuyển đổi cho đến doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ. Một tinh thần quan trọng được Thứ trưởng nhấn mạnh là việc tạo dựng niềm tin. Niềm tin không đến từ khẩu hiệu mà hình thành từ hành động thực tế, từ sự đồng hành của cơ quan quản lý với doanh nghiệp, từ cách các vướng mắc được giải quyết nhanh chóng, từ những cải cách giảm chi phí và tăng tính minh bạch mỗi ngày.

Với sự kết hợp giữa cải cách thể chế, hỗ trợ chuyển đổi, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và giải phóng nguồn lực, Bộ Tài chính kỳ vọng khu vực kinh tế tư nhân sẽ trở thành lực lượng dẫn dắt tăng trưởng trong kỷ nguyên phát triển mới của Việt Nam. Đây cũng là nền tảng để cộng đồng khởi nghiệp tin tưởng bước vào thị trường với tâm thế tự tin hơn, chuyên nghiệp hơn và sẵn sàng bứt phá mạnh mẽ hơn trong những năm tới.