 |
| Cách một hòn đảo nhỏ nuôi dưỡng hơn 9.500 startup |
Nuôi hạt giống thay vì săn kỳ lân
Trong chiến lược xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, Đài Loan (Trung Quốc) thể hiện một triết lý khá khác biệt so với nhiều quốc gia trong khu vực. Thay vì tập trung tìm kiếm những startup tăng trưởng nóng hay các “kỳ lân” tỷ đô, chính sách của hòn đảo này ưu tiên tạo lập môi trường để càng nhiều doanh nghiệp trẻ có thể ra đời – tồn tại – thương mại hóa – và từng bước vươn ra quốc tế.
Bài viết được tổng hợp từ các báo cáo và tài liệu chuyên sâu của Bộ Kinh tế Đài Loan (MOEA), Viện Nghiên cứu Kinh tế Đài Loan (TIER) và Startup Island Taiwan, đồng thời mở đầu cho loạt bài “Học hỏi mô hình ươm tạo Đài Loan”.
Tính đến năm 2024, Đài Loan đã xây dựng được gần 400 tổ chức ươm tạo và tăng tốc, trực tiếp hoặc gián tiếp hỗ trợ hơn 9.500 startup. Với quy mô dân số chỉ khoảng 23 triệu người, mật độ gần 1 startup trên mỗi 2.400 dân đưa Đài Loan vào nhóm cao nhất châu Á.
Điểm đáng chú ý không nằm ở số lượng, mà ở chất lượng vận hành:
Gần 90% startup thành lập sau năm 2010 vẫn đang hoạt động tính đến cuối năm 2023 – một tỷ lệ “sống sót” hiếm thấy trong thế giới khởi nghiệp.
6.512 doanh nghiệp đã bước sang giai đoạn thương mại hóa, với tổng doanh thu đạt 479.208 tỷ Tân Đài tệ, cho thấy startup đã trở thành một khu vực kinh tế thực thụ, không chỉ là sân chơi thử nghiệm ý tưởng.
Hiện nay, 79,61% doanh thu của startup Đài Loan vẫn đến từ thị trường nội địa, trong khi 20,39% đến từ xuất khẩu. Tuy nhiên, bức tranh phía sau con số này cho thấy một xu hướng tích cực: 36,4% startup đã có doanh thu từ thị trường nước ngoài.
Kinh nghiệm quốc tế của đội ngũ sáng lập được chứng minh là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp sớm tiếp cận thị trường toàn cầu.
Hơn 80% startup có kế hoạch mở rộng quốc tế trong 2–3 năm tới, với Nhật Bản và Hoa Kỳ là hai điểm đến được lựa chọn nhiều nhất.
Một “lớp startup trưởng thành” với hơn 6.500 doanh nghiệp đã thương mại hóa đang trở thành bệ đỡ dài hạn cho toàn bộ hệ sinh thái.
 |
Mạng lưới đa tầng, không bỏ sót giai đoạn nào
Hệ thống ươm tạo của Đài Loan (Trung Quốc) được thiết kế theo nhiều lớp, tương ứng với từng chặng phát triển của startup:
Trung tâm ươm tạo (39,11%): gắn với đại học, viện nghiên cứu; tập trung giai đoạn seed, hoàn thiện sản phẩm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Công viên, căn cứ khởi nghiệp (16,34%): như Startup Terrace (Linkou) hay Asia New Bay Area (Cao Hùng), đóng vai trò “điểm tụ” công nghệ và hợp tác quốc tế.
Co-working spaces, accelerators, trạm sáng tạo địa phương và hiệp hội cộng đồng: tạo thành mạng lưới hỗ trợ linh hoạt, bám sát địa phương và ngành nghề.
Nguồn lực ươm tạo không bị phân tán mà tập trung vào các lĩnh vực được xác định là động lực tăng trưởng dài hạn: Sáng tạo văn hóa: 24,75%; AI và Dữ liệu lớn: 20,30%; Công nghệ sinh học & thiết bị y tế: 18,81%.
Cách lựa chọn này phản ánh chiến lược kết hợp thế mạnh công nghệ truyền thống của Đài Loan với những ngành có giá trị gia tăng cao và thị trường toàn cầu rộng mở.
Các vườn ươm Đài Loan đã vượt xa mô hình cho thuê không gian làm việc đơn thuần. Dù 73,27% vẫn cung cấp mặt bằng, nhưng giá trị cốt lõi nằm ở các dịch vụ “phần mềm”: Cố vấn chuyên môn (Mentoring): 83,17%; Kết nối mạng lưới ngành: 77,23%; Hỗ trợ tiếp cận nguồn lực chính phủ: 73,27%; Đào tạo pháp lý, kế toán, thuế: 69,8%. Khoảng 70% startup tại Đài Loan từng tham gia ít nhất một chương trình ươm tạo – một tỷ lệ cho thấy mức độ “thấm sâu” của hệ thống hỗ trợ.
Lãnh đạo Đài Loan không đứng ngoài cuộc. 76,73% kinh phí vận hành của các tổ chức ươm tạo đến từ ngân sách và chương trình công. Quan trọng hơn, Nhà nước đóng vai trò điều phối hệ sinh thái, thông qua các nền tảng tích hợp như Startup Portal Taiwan – cổng thông tin một cửa kết nối startup với chính sách, chương trình và đối tác.
Nhờ đó, doanh nghiệp trẻ được thử nghiệm trong một “vùng đệm an toàn”, giảm rủi ro trước khi bước vào cạnh tranh toàn cầu.
