Giới trẻ Việt đang phá bỏ lối mòn kinh doanh truyền thống ra sao?

Bước sang năm 2026, sự thay đổi trong kinh doanh tại Việt Nam không còn chỉ nằm ở những con số tăng trưởng hay bảng xếp hạng vốn hóa. Điều đáng chú ý hơn là sự dịch chuyển trong tư duy của thế hệ doanh nhân trẻ, những người xem kinh doanh là phương thức tạo giá trị dài hạn thay vì cuộc đua định giá ngắn hạn.

Công nghệ là nền móng là lợi thế thành công chính

Nếu thế hệ trước xem công nghệ là công cụ hỗ trợ, thì với người trẻ hôm nay, công nghệ là điều kiện tiên quyết.

Từ thương mại điện tử xuyên biên giới, thanh toán số, marketing ứng dụng AI đến quản trị từ xa, phần lớn startup mới đều vận hành trên nền tảng số. Các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT) trở thành trục phát triển chính thay vì xu hướng nhất thời.

Câu chuyện của "tuổi trẻ tài cao" - Nguyễn Hà Đông với Flappy Bird từng cho thấy một sản phẩm công nghệ tinh giản vẫn có thể vươn ra toàn cầu mà không cần bộ máy marketing đồ sộ. Tinh thần “làm ít nhưng đúng” ngày nay được thế hệ startup công nghệ tiếp nối ở quy mô bài bản và chuyên nghiệp hơn. Xu hướng kinh doanh của tỷ phú trẻ thầm lặng này cũng tập trung vào bộ máy doanh nghiệp tinh gọn chuyên trò chơi di động.

Thành công bất ngờ của trò chơi Flappy Bird giúp Nguyễn Hà Đông có mặt trong danh sách "10 triệu phú Internet đi lên từ con số 0" của tờ The Richest.

Nhiều nhà đầu tư đánh giá cao khả năng phát triển sản phẩm nhanh, kiểm chứng thị trường sớm và liên tục điều chỉnh mô hình của đội ngũ sáng lập trẻ Việt Nam. Đây được xem là lợi thế trong bối cảnh thị trường biến động mạnh.

Kinh doanh vì giá trị bền vững, không chỉ vì lợi nhuận

Một thay đổi đáng chú ý là cách định nghĩa “thành công”.

Nếu trước đây, tăng trưởng và quy mô là thước đo chính, thì nay nhiều startup trẻ đặt trọng tâm vào tác động xã hội, minh bạch vận hành và phát triển theo các tiêu chí ESG (môi trường – xã hội – quản trị).

Chủ tịch Liên minh Tái chế Bao bì Việt Nam (PRO Việt Nam), ông Phạm Phú Ngọc Trai, từng chia sẻ tại một tọa đàm về kinh tế tuần hoàn: “Startup thế hệ mới đang nói bằng ngôn ngữ của dữ liệu và trách nhiệm xã hội. Họ không chỉ bán sản phẩm, họ bán giải pháp cho tương lai.”

Nhận định này phản ánh rõ sự chuyển dịch tư duy: giá trị bền vững không còn là khẩu hiệu truyền thông mà trở thành yếu tố cấu thành mô hình kinh doanh.

Trong lĩnh vực nhân sự số, nền tảng TopCV không chỉ mở rộng người dùng mà còn đầu tư vào phân tích dữ liệu hành vi nghề nghiệp, hỗ trợ định hướng cho sinh viên và người lao động trẻ. Đây là ví dụ cho xu hướng xây dựng giá trị dài hạn thay vì tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn.

Cá nhân hóa thương hiệu và xây dựng hệ sinh thái số

Song song với thay đổi về mô hình kinh doanh là sự trỗi dậy của thương hiệu cá nhân.

Nhiều nhà sáng lập trẻ chủ động xây dựng cộng đồng qua mạng xã hội, podcast và nền tảng nội dung số, trực tiếp tương tác với khách hàng. Câu chuyện cá nhân trở thành một phần tài sản thương hiệu.

Sự ghi nhận từ các bảng xếp hạng quốc tế cũng phản ánh xu hướng này. Trong danh sách Forbes 30 Under 30 Asia công bố những năm gần đây, nhiều gương mặt trẻ Việt Nam được vinh danh ở các lĩnh vực công nghệ, bán lẻ và tài chính. Những năm qua, nhiều doanh nhân tỷ phú trẻ đã phản ánh sự trưởng thành của hệ sinh thái khởi nghiệp trong thập kỷ qua. Họ tiết lộ thành công bất ngờ từ chính cách đi khác biệt, không theo lối mòn truyền thống.

Những tỷ phú trẻ Việt Nam thừa nhận đã không đi theo lối mòn kinh doanh truyền thống.

Tiêu biểu có Nguyễn Hải Ninh, nhà sáng lập chuỗi cà phê The Coffee House, đại diện lĩnh vực bán lẻ và thương mại điện tử; Phạm Kim Hùng, nhà sáng lập nền tảng quản trị doanh nghiệp Base.vn (sau được FPT mua lại), thuộc nhóm công nghệ doanh nghiệp; và Nguyễn Hoàng Trung, đồng sáng lập nền tảng thương mại – giao hàng Loship (tiền thân là Lozi), trong lĩnh vực công nghệ tiêu dùng.

Ở mảng tài chính – công nghệ, Trương Thanh Long, đồng sáng lập và CEO ví điện tử MoMo, cũng được vinh danh nhờ vai trò thúc đẩy thanh toán số và hệ sinh thái fintech tại Việt Nam.

Điểm chung của các doanh nhân này không chỉ là tăng trưởng doanh thu, mà còn là khả năng xây dựng hệ sinh thái xoay quanh sản phẩm cốt lõi và tạo ảnh hưởng xã hội tích cực.

Góc nhìn hội nhập, danh sách Forbes 30 Under 30 châu Á 2025 cũng tôn vinh các doanh nhân và nhà sáng tạo đang chung tay tạo dựng một tầm nhìn táo bạo về một tương lai được dẫn dắt chủ yếu bởi công nghệ - trí tuệ nhân tạo (AI). Họ là những tỷ phủ trẻ đầy tài năng, với lối đi riêng, dựa trên nền tảng công nghệ.

Những tỷ phú trẻ thành công với lối đi mới trên nền tảng công nghệ là cốt lõi

Linh hoạt nhưng không thiếu thách thức

Tuy nhiên, sự linh hoạt cũng đi kèm rủi ro. Áp lực tăng trưởng nhanh có thể khiến startup thiếu chiều sâu quản trị. Sự phụ thuộc vào nền tảng số khiến doanh nghiệp dễ bị tác động khi thuật toán thay đổi hoặc chính sách nền tảng siết chặt.

Thực tế giai đoạn 2024–2025 cho thấy dòng vốn đầu tư mạo hiểm ngày càng chọn lọc. Các quỹ ưu tiên mô hình có doanh thu thực, cấu trúc tài chính minh bạch và đội ngũ sáng lập có năng lực quản trị bền vững. Điều đó buộc startup trẻ phải cân bằng giữa sáng tạo và kỷ luật vận hành.

Không ít nhà sáng lập thừa nhận họ phải bổ sung kiến thức về quản trị tài chính, pháp lý và kỹ năng giao tiếp trực tiếp, yếu tố không thể thay thế trong đàm phán và xây dựng niềm tin.

Nếu phải định danh tinh thần kinh doanh của giới trẻ Việt Nam năm 2026, có thể gói gọn trong ba từ: tinh gọn, thích ứng nhanh và thực dụng.

Họ không còn chạy theo “định giá tỷ đô” bằng mọi giá. Thay vào đó, họ xây dựng sản phẩm nhỏ nhưng giải quyết đúng vấn đề, tối ưu nguồn lực và phát triển bền vững. Công nghệ là nền tảng, nhưng giá trị con người và năng lực quản trị mới là yếu tố quyết định khả năng tồn tại dài hạn.

Sự thay đổi này không ồn ào, nhưng đang từng bước viết lại cách người trẻ Việt Nam nhìn về kinh doanh: không phải cuộc đua phô trương, mà là hành trình tạo giá trị bền bỉ trong một thị trường toàn cầu nhiều biến động.