Thứ năm 19/11/2026 09:55
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thời cuộc

ASEAN chuyển động trong cuộc cách mạng năng lượng hạt nhân

ASEAN đang nỗ lực tiến vào kỷ nguyên năng lượng hạt nhân với công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ. Tuy nhiên, chuyên môn kỹ thuật và chi phí cao đang là những thách thức lớn đối với các quốc gia trong khu vực.
ASEAN chuyển động trong cuộc cách mạng năng lượng hạt nhân
Nhà máy điện hạt nhân Gösgen ở Thụy Sĩ. Tại khu vực Asean, các quốc gia có quan điểm khác nhau về việc khai thác năng lượng hạt nhân. Cho đến nay, chưa có quốc gia nào trong khu vực đạt được vận hành thương mại một nhà máy điện hạt nhân (Ảnh: ST).

Mặc dù đã trải qua nhiều năm thảo luận, năng lượng hạt nhân vẫn đang ở giai đoạn sơ khai tại Đông Nam Á khi chưa có quốc gia nào đạt được vận hành thương mại. Tuy nhiên, các công nghệ mới như lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) đang khơi dậy mối quan tâm trở lại.

Mặc dù SMRs hứa hẹn những tiến bộ đáng kể về an toàn, hiệu quả chi phí và hiệu suất, việc triển khai những lò phản ứng loại này lại phụ thuộc vào khả năng của các quốc gia trong việc phát triển chuyên môn kỹ thuật cần thiết và khung pháp lý phù hợp.

Theo một báo cáo của Bloomberg, tại Đông Nam Á, Mỹ được cho là đang đàm phán với một số quốc gia – bao gồm Singapore, Philippines và Thái Lan – về việc triển khai SMRs.

Nếu Washington tiếp tục các cam kết năng lượng với các đối tác quốc tế dưới thời chính quyền sắp tới của ông Donald Trump, điều này có thể đánh dấu một sự thay đổi tiềm năng trong bối cảnh năng lượng của khu vực.

Tình hình hiện tại

Các quốc gia thành viên ASEAN có sự khác biệt về mức độ sẵn sàng khai thác năng lượng hạt nhân, với Indonesia, Philippines và Việt Nam được coi là những quốc gia đi đầu. Đáng chú ý, chưa có quốc gia nào trong khối ASEAN đạt được vận hành thương mại của một nhà máy điện hạt nhân.

Với ba lò phản ứng nghiên cứu đang hoạt động, Indonesia luôn là "người đi đầu trong khoa học hạt nhân", hợp tác với các quốc gia như Nga và Mỹ để phát triển các nhà máy điện hạt nhân, theo ông Alvin Chew, chuyên gia cao cấp tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (RSIS).

Philippines là quốc gia duy nhất ở Đông Nam Á có một nhà máy điện hạt nhân, nhưng nhà máy Bataan chưa từng hoạt động kể từ khi được xây dựng vào những năm 1980 do lo ngại về an toàn. Nước này đang xem xét phát triển SMRs do NuScale Power có trụ sở tại Oregon sản xuất.

Tại Việt Nam, nước ta đã cam kết xây dựng các nhà máy điện hạt nhân ở tỉnh Ninh Thuận vào năm 2009. Tuy nhiên, các kế hoạch này đã bị hoãn lại vào năm 2016 do những hạn chế về tài chính. Hiện tại, Việt Nam đang cân nhắc khôi phục các kế hoạch phát triển năng lượng hạt nhân để đảm bảo nguồn cung điện ổn định, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Đồng thời, Việt Nam cũng đang xem xét triển khai SMRs, với chi phí vốn ban đầu thấp hơn.

Tại Đông Nam Á nói chung, bốn quốc gia đã ký kết Hiệp định 123 với Mỹ, cho phép chuyển giao vật liệu, thiết bị và thông tin hạt nhân. Trong đó, Singapore là quốc gia gần đây nhất ký kết vào ngày 31/7, trong khi ba quốc gia còn lại là Indonesia (hiệp định có hiệu lực từ năm 1981), Việt Nam (năm 2014) và Philippines (tháng 7/2024).

Hiệp định này là một cơ chế kiểm soát xuất khẩu, tập trung vào nguyên tắc không phổ biến vũ khí hạt nhân. “Vì Mỹ luôn đi đầu trong vấn đề an ninh hạt nhân, lập trường lâu dài của họ về không phổ biến vũ khí hạt nhân sẽ không thay đổi đối với Đông Nam Á, khu vực được chỉ định là khu vực không có vũ khí hạt nhân theo hiệp ước không phổ biến”, ông Chew nhấn mạnh.

Ông cũng cho biết, Mỹ đang cố gắng giành lại vị thế cạnh tranh trong ngành công nghiệp hạt nhân toàn cầu, sau khi để mất thị phần vào tay Nga và có thể là Trung Quốc.

ASEAN chuyển động trong cuộc cách mạng năng lượng hạt nhân
Nhà máy điện hạt nhân Bataan tại Philippines vẫn chưa được đưa vào sử dụng kể từ khi xây dựng vào những năm 1980, do các lo ngại về an toàn (Ảnh: BT).

Chưa sẵn sàng về mặt kỹ thuật

Các chuyên gia chỉ ra rằng các quốc gia ASEAN hiện chưa có đủ chuyên môn kỹ thuật và sẵn sàng về quy định để áp dụng các lựa chọn năng lượng hạt nhân, đặc biệt là SMRs.

Ông Chew lưu ý rằng hiện chỉ có hai SMRs đang được triển khai, bao gồm lò phản ứng nổi Akademik Lomonosov đang hoạt động tại Pevek, Nga; và HTR-PM tại Shidaowan, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc.

Ông Grant Hauber, cố vấn tài chính năng lượng chiến lược khu vực châu Á tại Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), cho biết: “Thực tế là chuyên môn kỹ thuật để điều tiết và giám sát một chương trình hạt nhân là rất phức tạp và tốn kém để thiết lập”.

Theo ông, việc kiểm tra thiết kế, thử nghiệm, lưu trữ và xử lý chất thải hạt nhân, cũng như lên kế hoạch ứng phó các kịch bản thảm họa, là những yếu tố cần được cân nhắc.

Yếu tố chi phí

Tiêu thụ năng lượng toàn cầu dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng đáng kể trong thời gian tới. Một số tập đoàn công nghệ lớn như Google, Microsoft và Amazon đã tìm đến SMRs như một nguồn năng lượng tiềm năng để vận hành các trung tâm dữ liệu của họ.

SMRs hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích, với công suất đầu ra nhỏ hơn, tương đương với một nhà máy nhiệt điện than hoặc khí đốt. Do đó, SMRs có thể thay thế trực tiếp các nhà máy nhiên liệu hóa thạch có cường độ phát thải carbon cao. Tuy nhiên, theo ông David Thoo, nhà phân tích cấp cao về năng lượng và năng lượng tái tạo của BMI, SMRs vẫn có chi phí vốn ban đầu cao hơn so với các nguồn năng lượng tái tạo như năng lượng mặt trời và gió.

Ông Hauber cũng nhấn mạnh rằng SMRs chưa được chứng minh là rẻ hơn, với các thông báo gần đây từ các nhà sản xuất tiềm năng cho thấy chi phí đã tăng lên ngang bằng với các nhà máy lớn. Hơn nữa, mặc dù SMRs có thể đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải, nhưng cần phải xây dựng một số lượng lớn các lò phản ứng này để đạt được tác động đáng kể.

Con đường dài phía trước

Các chuyên gia cảnh báo rằng ASEAN vẫn còn nhiều thách thức trong việc áp dụng năng lượng hạt nhân.

Ông Thoo của BMI dự đoán rằng việc phát triển năng lượng hạt nhân sẽ khó xảy ra trước năm 2033, trong khi ông Hauber của IEEFA cho rằng việc triển khai năng lượng hạt nhân tại ASEAN vẫn là “một viễn cảnh của thập niên 2040”.

Bên cạnh vấn đề tài chính, khi năng lượng hạt nhân hiện là loại hình năng lượng đắt đỏ nhất, thời gian xây dựng nhanh nhất cho một nhà máy hạt nhân quy mô đầy đủ hiện nay là khoảng tám năm mỗi đơn vị. Điều này giả định rằng địa điểm đã được xác định, các nghiên cứu và phê duyệt về môi trường đã hoàn tất, cùng với một thiết kế được cơ quan quản lý xem xét hoặc phê duyệt, ông Hauber cho biết.

Một thách thức lớn mà Asean cần vượt qua là sự chấp nhận của công chúng, do hiểu biết còn hạn chế về năng lượng hạt nhân trong khu vực.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Chew từ RSIS nhận định rằng theo thời gian, năng lượng hạt nhân sẽ được áp dụng rộng rãi hơn, khi khu vực hiểu rõ vai trò của nó trong việc xây dựng một tương lai bền vững.

Tin bài khác
Việt Nam và Mexico thúc đẩy hợp tác toàn diện, mở rộng kết nối với ASEAN

Việt Nam và Mexico thúc đẩy hợp tác toàn diện, mở rộng kết nối với ASEAN

Tại cuộc gặp bên lề Tuần lễ Cấp cao APEC 2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum nhất trí tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực, tháo gỡ vướng mắc thương mại và đẩy mạnh phối hợp tại các diễn đàn đa phương.
Tổng thống Nga Putin kêu gọi xây dựng quan hệ đối tác kinh tế Á - Âu rộng lớn hơn tại diễn đàn doanh nghiệp APEC

Tổng thống Nga Putin kêu gọi xây dựng quan hệ đối tác kinh tế Á - Âu rộng lớn hơn tại diễn đàn doanh nghiệp APEC

Phát biểu tại Diễn đàn các nhà lãnh đạo doanh nghiệp bên lề Hội nghị Cấp cao APEC ở Thâm Quyến (Trung Quốc), Tổng thống Nga Vladimir Putin nhấn mạnh khả năng thích ứng của nền kinh tế Nga trước các biện pháp hạn chế và ủng hộ xây dựng quan hệ đối tác kinh tế Á - Âu rộng lớn hơn.
Nhật Bản đề xuất lập “IEA phiên bản châu Á” để bảo vệ an ninh dầu mỏ khu vực

Nhật Bản đề xuất lập “IEA phiên bản châu Á” để bảo vệ an ninh dầu mỏ khu vực

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đề xuất thành lập Lực lượng Đặc nhiệm An ninh Dầu mỏ châu Á nhằm quản lý dự trữ dầu chiến lược, đồng thời cho phép dùng bể chứa dự phòng của quốc đảo Đông Bắc Á để lưu trữ dầu thô cho các nước châu Á.
Thủ tướng Lê Minh Hưng kết thúc chuyến công tác tại Philippines, thúc đẩy nhiều sáng kiến hợp tác khu vực

Thủ tướng Lê Minh Hưng kết thúc chuyến công tác tại Philippines, thúc đẩy nhiều sáng kiến hợp tác khu vực

Sau ba ngày tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị liên quan tại Manila (Philippines), Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã kết thúc tốt đẹp chuyến công tác, với nhiều đề xuất nhằm củng cố an ninh, tăng cường liên kết kinh tế và mở rộng các động lực tăng trưởng mới cho khu vực.
Nvidia nâng dự báo tăng trưởng lên 75% bất chấp biến động lãnh đạo

Nvidia nâng dự báo tăng trưởng lên 75% bất chấp biến động lãnh đạo

Nvidia vừa công bố kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng và nâng dự báo doanh thu cho năm tài chính tới, qua đó trấn an giới đầu tư sau khi ông Jensen Huang rời ghế CEO.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Việt Nam ủng hộ chủ đề AIPA-47

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Việt Nam ủng hộ chủ đề AIPA-47

Dự Phiên họp Ban Chấp hành AIPA-47 tại Manila (Philippines), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Việt Nam ủng hộ chủ đề Đại hội đồng, đồng thời nhấn mạnh vai trò của hợp tác nghị viện trong thúc đẩy hòa bình, thịnh vượng và phát triển lấy người dân làm trung tâm.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất sáng kiến chuỗi cung ứng thông minh Mekong - Nhật Bản

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất sáng kiến chuỗi cung ứng thông minh Mekong - Nhật Bản

Đồng chủ trì Hội nghị Cấp cao Mekong - Nhật Bản lần thứ 13 tại Manila, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất ba định hướng hợp tác trọng tâm, trong đó nhấn mạnh kết nối kinh tế, ứng phó thách thức an ninh phi truyền thống và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Trung Quốc và Canada nhất trí giảm thuế quan trước thềm hội nghị APEC

Trung Quốc và Canada nhất trí giảm thuế quan trước thềm hội nghị APEC

Ngày 17/11, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Canada Mark Carney đạt thỏa thuận giảm thuế đối với nhiều mặt hàng, trong bối cảnh Canada đẩy mạnh đa dạng hóa thương mại và Bắc Kinh tìm cách khẳng định vai trò đối tác ổn định.
Hội đồng quản trị Nvidia không cân nhắc đưa ông Jensen Huang trở lại ghế CEO, bất chấp hơn 180.000 chữ ký ủng hộ

Hội đồng quản trị Nvidia không cân nhắc đưa ông Jensen Huang trở lại ghế CEO, bất chấp hơn 180.000 chữ ký ủng hộ

Theo ba nguồn tin của Reuters, hội đồng quản trị Nvidia hiện không xem xét việc phục chức cho ông Jensen Huang, dù chiến dịch kêu gọi ông quay lại đã thu hút hơn 180.200 chữ ký, trong đó có sự ủng hộ của tỷ phú Elon Musk. Sự việc diễn ra khi Nvidia đã mất 800 tỷ USD vốn hóa kể từ khi thông tin về mối quan hệ tình cảm của ông Huang được công bố.
Hơn 9.214 tỷ đồng xây dựng sân bay quốc tế trên biển đầu tiên của Việt Nam

Hơn 9.214 tỷ đồng xây dựng sân bay quốc tế trên biển đầu tiên của Việt Nam

Cảng hàng không Quốc tế Vân Phong tại Khánh Hòa thuộc nhóm 19 sân bay quốc tế của cả nước. Dự án gây chú ý khi được nghiên cứu theo hướng xây dựng trên mặt nước, tận dụng lợi thế vịnh biển tự nhiên. Đây sẽ là sân bay trên mặt biển đầu tiên tại Việt Nam, mô hình từng được áp dụng tại nhiều quốc gia phát triển như Nhật Bản, Hong Kong hay Hàn Quốc.
Việt Nam – Chile mở rộng không gian hợp tác thương mại, đầu tư

Việt Nam – Chile mở rộng không gian hợp tác thương mại, đầu tư

Với lợi thế bổ trợ giữa hai nền kinh tế và nền tảng từ các hiệp định thương mại tự do, Việt Nam – Chile đang hướng tới nâng tầm hợp tác từ trao đổi hàng hóa sang đầu tư, kết nối chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường ASEAN – Mỹ Latinh.
Thủ tướng Anh Burnham: Rời EU, nước Anh “mất nhiều hơn được”

Thủ tướng Anh Burnham: Rời EU, nước Anh “mất nhiều hơn được”

Thủ tướng Andy Burnham dự kiến tuyên bố Brexit đã không đạt kỳ vọng và kêu gọi London xích lại gần Brussels, trước thềm hội nghị thượng đỉnh Anh - EU ngày 20/11.
ASEAN thiết lập khuôn khổ pháp lý chung cho nền kinh tế số

ASEAN thiết lập khuôn khổ pháp lý chung cho nền kinh tế số

Ngày 14/11, tại Manila (Philippines), các nước thành viên ASEAN chính thức ký Hiệp định khung về Kinh tế số (DEFA), đánh dấu bước tiến quan trọng trong hội nhập kinh tế số khu vực. Thỏa thuận hướng tới tháo gỡ rào cản thương mại, kết nối dữ liệu xuyên biên giới và mở rộng cơ hội kinh doanh cho cộng đồng doanh nghiệp.
Bãi Dài Cam Lâm: Bãi biển đẹp hoang sơ top 10 thế giới

Bãi Dài Cam Lâm: Bãi biển đẹp hoang sơ top 10 thế giới

Được tạp chí National Geographic (Mỹ) xếp hạng là 1 trong 10 bãi biển đẹp nhất hành tinh năm 2025 và mới đây Chuyên trang du lịch CNA Luxury của Singapore hết lời ca ngợi, Bãi Dài Cam Lâm (Khánh Hòa) đang khẳng định vị thế là thiên đường nghỉ dưỡng lý tưởng bậc nhất.
Cuộc gặp ba bên Mỹ - Trung Quốc - Nga bên lề APEC: Những vấn đề được quan tâm

Cuộc gặp ba bên Mỹ - Trung Quốc - Nga bên lề APEC: Những vấn đề được quan tâm

Cuộc gặp ba bên dự kiến diễn ra giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến, Trung Quốc, đang thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế. Trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp, vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân được xác định là trọng tâm thảo luận, song mỗi bên cũng có những ưu tiên chiến lược và lợi ích riêng.