Sự lên ngôi của các xu hướng vận chuyển, logistics và chuỗi cung ứng mới trong nền kinh tế số đã giúp Việt Nam trở thành một thị trường mới nổi đầy tiềm năng. Tuy nhiên, để biến thị trường logistics từ tiềm năng thành hiện thực, cần một chính sách t
aa
Ông Phan Văn Chinh, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu – Bộ Công thương cho biết, trong thời gian qua, hoạt động logistics Việt Nam có sự tiến bộ vượt bậc và kinh ngạch xuất nhập khẩu rất lớn. Cụ thể, trong 9 tháng đầu năm 2022, tổng kinh ngạch đạt 557,93 tỷ USD, xuất khẩu đạt 282,35 tỷ USD, tăng 17,2%; nhập khẩu đạt 275,58 tỷ USD, tăng 12,8%. Đặc biệt, xuất siêu trong 9 tháng đầu năm đạt 6,77 tỷ USD.
“Nếu so sánh với một số nước trong khu vực như Malaysia, Philippines… năng lực và khả năng của doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào xuất nhập khẩu rất lớn”, ông Chinh khẳng định.
Theo bảng xếp hạng của Agility 2022, thị trường Logistics Việt Nam được xếp hạng thứ 11 trong nhóm 50 thị trường logistics mới nổi toàn cầu. Tỷ lệ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) giai đoạn 2022 – 2027 của thị trường logistics Việt Nam được dự báo đạt mức 5,5%, song hành cùng với sự phục hồi mạnh mẽ của cả nền kinh tế sau đại dịch Covid với GDP sau 9 tháng đầu năm 2022 đạt mức 8,93%.
Quyết định số 493/QĐ-TTg ngày 19/4/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030 nêu rõ mục tiêu "xuất nhập khẩu phát triển bền vững với cơ cấu cân đối, hài hòa, phát huy lợi thế cạnh tranh, lợi thế so sánh, phát triển thương hiệu hàng hóa Việt Nam, nâng cao vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu, là động lực của tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.
Theo đó, về xuất khẩu, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa bình quân 6 - 7%/năm trong thời kỳ 2021 – 2030. Tỷ trọng hàng công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm 88% tổng kim ngạch xuất khẩu vào năm 2025 và 90% vào năm 2030. Tăng tỷ trọng thị trường xuất khẩu vào châu Âu, châu Mỹ.
Cụ thể, định hướng xuất khẩu hàng hoá theo hướng bền vững, phát huy lợi thế so sánh và chuyển đổi mô hình tăng trưởng hợp lý theo chiều sâu. Sử dụng hiệu quả các nguồn lực, bảo vệ môi trường sinh thái và giải quyết tốt các vấn đề xã hội. Định hướng phát triển với nhóm hàng nông, lâm thủy sản và nhóm hàng công nghiệp chế biến.
Về nhập khẩu hàng hoá, theo ông Chinh, doanh nghiệp chủ động điều chỉnh nhịp độ tăng trưởng nhập khẩu, kiểm soát chất lượng hàng hoá nhập khẩu. Kiểm soát việc nhập khẩu các loại hàng hóa trong nước sản xuất được, hàng xa xỉ, hàng hóa không thiết yếu. Tăng tỷ trọng nhập khẩu máy móc, thiết bị công nghệ cao phục vụ sản xuất, xuất khẩu.
Ông Chinh cho biết định hướng phát triển thị trường, đa dạng hóa thị trường, tận dụng hiệu quả cơ hội từ FTA, đẩy mạnh khai thác các thị trường còn tiềm năng, tiếp tục chuyển dịch cơ cấu thị trường nhập khẩu.
Để thực hiện mục tiêu này, các giải pháp cần thực hiện cho mục tiêu xuất khẩu hàng hoá. Trong đó, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu đặc biệt nhấn mạnh tới những giải pháp cũng như định hướng phát triển logistics gắn với thực hiện Chiến lược hàng hoá xuất nhập khẩu bởi logistics là mắt xích kết nối tất cả chuỗi xuất khẩu hàng hoá từ sản xuất, tổ chức xuất khẩu tới thị trường.
Cụ thể, thứ nhất, nâng cao tiêu chuẩn, chất lượng dịch vụ để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường. Phát triển các dịch vụ logistics trọn gói, đồng bộ, phấn đấu giảm chi phí logistics để tăng lợi thế cạnh tranh của hàng hóa.
Thứ hai, ưu tiên đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất hạ tầng đồng bộ, tập trung cải thiện cơ sở hạ tầng logistics gắn với thương mại điện tử theo xu hướng phát triển trên thế giới và khu vực. Phát triển logistics hàng không.
Cần hỗ trợ xây dựng những tập đoàn mạnh về logistics, đẩy mạnh đầu tư ra nước ngoài và xuất khẩu dịch vụ logistics, tạo định hướng và động lực phát triển thị trường.
Thứ ba, hỗ trợ xây dựng những tập đoàn mạnh về logistics, đẩy mạnh đầu tư ra nước ngoài và xuất khẩu dịch vụ logistics, tạo định hướng và động lực phát triển thị trường.
Thứ tư, phát triển các dịch vụ logistics lạnh, kho lạnh, container lạnh để phục vụ hàng nông sản, đặc biệt là hàng nông sản chất lượng cao.
Thứ năm, phát triển thị trường dịch vụ logistics, tập trung vào các thị trường xuất khẩu trọng điểm. tăng cường kết nối các doanh nghiệp trong ngành hợp tác chia sẻ các lợi thế.
Thứ sáu, thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực logistics. Tiếp tục mở rộng kết nối hạ tầng logistics với các nước trong khu vực và vươn ra thế giới.
Thứ bảy, phát triển logistics xanh, logistics ngược nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng về phát triển nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thân thiện với môi trường.
Theo thông tin từ Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA), hiện nay, thị trường logistics Việt Nam đang có sự tham gia của khoảng hơn 5.000 doanh nghiệp. Trong đó, 89% doanh nghiệp Việt Nam có quy mô vừa và nhỏ; 10% là doanh nghiệp liên doanh và 1% doanh nghiệp 100% có vốn nước ngoài cung cấp dịch vụ logistics xuyên quốc gia, với các tên tuổi lớn trong danh sách 50 công ty logistics lớn nhất thế giới như: Kuehne + Nagel, DHL Supply Chain & Global Forwarding, DSV, DB Schenker…
Trong nhiều năm, khi nhắc đến nguyên nhân khiến doanh nghiệp thất bại, người ta thường nói đến thiếu vốn, thiếu nhân lực, thiếu thị trường hoặc sức ép cạnh tranh. Tuy nhiên, những biến động liên tiếp của kinh tế thế giới trong hơn một thập kỷ qua đang cho thấy một sự thật khác. Nhiều doanh nghiệp sở hữu nguồn lực lớn, thương hiệu mạnh và thị phần dẫn đầu vẫn có thể sụp đổ trong thời gian ngắn vì không nhận diện được những rủi ro đang âm thầm hình thành bên trong hệ thống của mình.
GS.TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Namcho rằng để xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, Việt Nam cần đi trước về thể chế, chủ động hoàn thiện khung pháp lý cho blockchain, fintech và kinh tế số thay vì “vừa làm vừa dò dẫm”.
GS. TS Hoàng Văn Cường cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đối mặt nhiều rào cản tín dụng, đòi hỏi thay đổi cách tiếp cận vốn, chuyển sang quản lý dựa dữ liệu và dòng tiền hiệu quả hơn.
Theo chuyên gia Nguyễn Quang Huy, điều hành chính sách tiền tệ hiện nay đòi hỏi sự linh hoạt, hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính quốc gia.
Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, để tạo đột phá trong phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, các tập đoàn công nghệ lớn của Việt Nam cần mạnh dạn bước vào những lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, 5G, 6G thay vì chỉ dừng ở gia công phần mềm và ứng dụng công nghệ sẵn có.
Theo TS. Lê Duy Bình, chính sách tiền tệ đang đối mặt nhiều áp lực từ thanh khoản, tỷ giá và quốc tế, khiến dư địa giảm lãi suất không còn lớn và cần ưu tiên ổn định vĩ mô.
Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp, TS. Đinh Hồng Kỳ cho rằng, nếu Luật Đô thị đặc biệt tạo được quyền tự chủ thực chất, cơ chế ra quyết định nhanh, nền hành chính số dựa trên dữ liệu và môi trường thể chế đủ mở cho đổi mới sáng tạo, TP. Hồ Chí Minh sẽ có cơ hội bước sang “đường ray phát triển mới” trong nhiều thập niên tới.
Trong nhiều thập kỷ, các quốc gia cạnh tranh bằng tài nguyên, vốn và công nghệ. Nhưng ở giai đoạn phát triển mới, cuộc cạnh tranh đang dần chuyển sang một mặt trận khác: chất lượng con người. Một dân tộc khỏe mạnh toàn diện không chỉ tạo ra năng suất lao động cao hơn mà còn tạo nên chỉ số hạnh phúc, khả năng sáng tạo và sức mạnh bền vững của nền kinh tế.
Theo chuyên gia Nguyễn Anh Khoa, thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam đang hình thành với nhiều kỳ vọng nhưng cũng tồn tại không ít rào cản, đòi hỏi doanh nghiệp phải nhanh chóng thích ứng để không bị tụt lại phía sau.
Làn sóng triển khai hàng loạt siêu dự án hạ tầng và đô thị đang đặt ra yêu cầu cấp bách về việc thay đổi hành lang pháp lý đất đai. Những xung đột khiếu nại dai dẳng từ thực tế cho thấy, cốt lõi của vấn đề nằm ở sự bất bình đẳng trong phân chia lợi ích phát triển giữa doanh nghiệp và người dân. Việc sửa đổi Luật Đất đai lần này được kỳ vọng sẽ loại bỏ tư duy áp đặt, kiến tạo các cơ chế dịch chuyển đất đai công bằng để không đẩy người dân vào thế chịu thiệt.
Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, mô hình tái tạo sinh kế của Vingroup tại siêu dự án Khu đô thị Thể thao Quốc tế Hà Nội được đánh giá là bước đi tiên phong, giúp hàng vạn người dân địa phương không đứng ngoài, mà trở thành chủ thể của chính quá trình phát triển. TS. Nguyễn Sĩ Dũng, Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, chia sẻ về ý nghĩa sâu xa của cách làm này và lý do nó nên được nhân rộng.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân chia sẻ IFC Việt Nam đặt mục tiêu thu hút 300 tỷ USD giao dịch tài chính hàng hải mỗi năm, từng bước định vị vai trò trung tâm tài chính mới của khu vực.
Có những thay đổi đến rất chậm khiến người ta không nhận ra, nhưng cũng có những thay đổi chỉ cần một văn bản, một thuật toán hay một dòng dữ liệu xuất hiện là cả cuộc chơi lập tức khác đi. Tiến sĩ Hồng Duyên, chuyên gia nguồn nhân lực cho biết: “Từ ngày 01/6/2026, chỉ cần sai một ký tự trong hồ sơ, hệ thống hải quan Trung Quốc có thể tự động từ chối cả một lô hàng mà không có bất kỳ ngoại lệ nào. Nhưng câu chuyện thực sự không nằm ở thủ tục hải quan. Điều đáng suy ngẫm hơn là: thế giới đang bước vào thời kỳ mà quan hệ, kinh nghiệm và sự linh hoạt kiểu cũ liệu còn là lợi thế đủ mạnh?”
TS. Cấn Văn Lực nhận định chuyển đổi số, tài chính xanh và cải cách giám sát sẽ định hình thị trường tài chính Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về quản trị rủi ro và bảo vệ người tiêu dùng.
