Y Tý (Lào Cai) phát triển từ hai trụ cột: Du lịch và dược liệu hoàng sin cô

Xã Y Tý, tỉnh Lào Cai, từ lâu đã trở thành điểm đến nổi tiếng trên bản đồ du lịch miền núi phía Bắc. Với độ cao trên 2.000m, Y Tý sở hữu cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, những biển mây bồng bềnh cùng ruộng bậc thang kỳ vĩ, thu hút hàng nghìn lượt khách mỗi năm. Nhưng Y Tý không chỉ có tiềm năng về du lịch. Mảnh đất này còn sở hữu thế mạnh đặc biệt về cây dược liệu, trong đó củ hoàng sin cô (sâm đất) đang mở ra một hướng phát triển bền vững cho địa phương.

Cây Hoàng sin cô (sâm đất) được người dân Hà Nhì trồng nhiều tại Lào Cai từ những năm 2015 (Ảnh sưu tầm)

Tiềm năng từ cây dược liệu đặc hữu

Hoàng sin cô là loại cây thân thảo, củ mọc dưới đất, được đồng bào vùng cao sử dụng như một vị thuốc quý giúp bồi bổ sức khỏe, tăng cường thể lực, giải nhiệt và hỗ trợ tiêu hóa. Nhờ khí hậu mát mẻ quanh năm, đất đai màu mỡ, Y Tý là vùng đất lý tưởng cho cây phát triển, cho ra củ chắc, dược chất cao.

Hiện nay, Y Tý đã hình thành vùng trồng khoảng 110 ha hoàng sin cô, với năng suất bình quân 35 – 40 tấn/ha. Mỗi năm, hàng nghìn tấn củ được thu hoạch nhưng chủ yếu mới dừng lại ở việc bán tươi với giá chỉ 4.000 – 7.000 đồng/kg. Điều này khiến giá trị chưa tương xứng với tiềm năng, đời sống bà con còn bấp bênh, sản phẩm khó cạnh tranh trên thị trường rộng lớn.

Người dân thu hoạch thường bị thường lái ép giá (Ảnh: Sưu tầm)

Chính quyền đồng hành, định hướng bền vững

Trước thực tế đó, chính quyền tỉnh Lào Cai và xã Y Tý đã thể hiện rõ vai trò đồng hành. Nhiều chương trình hỗ trợ giống, tập huấn kỹ thuật, khuyến khích thành lập hợp tác xã được triển khai. Địa phương cũng định hướng xây dựng thương hiệu “Hoàng sin cô Y Tý” gắn với chỉ dẫn địa lý, nhằm nâng cao uy tín và mở rộng thị trường. Đồng thời, tỉnh Lào Cai xác định dược liệu là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, song hành với du lịch, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư lâu dài.

Thị trường dược liệu Việt Nam và nhu cầu xuất khẩu

Theo thống kê của Bộ Y tế, Việt Nam hiện có hơn 5.000 loài cây thuốc, nhưng mới chỉ khoảng 20% được khai thác, nuôi trồng và sử dụng hiệu quả. Mỗi năm, nước ta tiêu thụ trên 60.000 tấn dược liệu nhưng phần lớn trong số đó phải nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Ấn Độ. Điều này cho thấy thị trường nội địa còn bỏ ngỏ, và là cơ hội lớn cho những sản phẩm dược liệu đặc hữu như hoàng sin cô.

Không chỉ trong nước, nhu cầu dược liệu trên thế giới đang tăng nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 80% dân số toàn cầu có xu hướng sử dụng thảo dược để chăm sóc sức khỏe. Thị trường dược liệu và sản phẩm từ thảo dược được dự báo đạt quy mô hàng trăm tỷ USD trong những năm tới. Trong bối cảnh đó, hoàng sin cô hoàn toàn có thể trở thành sản phẩm xuất khẩu nếu được đầu tư đúng hướng, chế biến theo tiêu chuẩn quốc tế và có thương hiệu rõ ràng.

Củ sâm đất chế biến vào nhiều lĩnh vực trong cuộc sống (Ảnh: Sưu tầm)

Doanh nghiệp – mắt xích quyết định

Để khai thác tiềm năng ấy, sự tham gia của doanh nghiệp là yếu tố quyết định. Doanh nghiệp có khả năng đầu tư vào công nghệ chế biến sâu, biến những củ sâm đất tươi thành các sản phẩm có giá trị cao như trà thảo dược, cao sâm, viên nang, rượu ngâm đóng chai, làm đẹp… Những sản phẩm này không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn có tiềm năng lớn để xuất khẩu sang các nước châu Á, châu Âu – nơi nhu cầu tiêu thụ dược liệu thiên nhiên ngày càng tăng.

Nếu chỉ bán tươi, giá trị sản phẩm dừng ở vài nghìn đồng/kg nhưng khi được chế biến và đóng gói, giá trị có thể tăng gấp nhiều lần, đem lại lợi nhuận bền vững cho doanh nghiệp và thu nhập ổn định cho bà con. Đồng thời, doanh nghiệp cũng đóng vai trò cầu nối trong việc bảo đảm giống chuẩn, quy trình trồng trọt và bảo quản đạt tiêu chuẩn, tạo nền tảng để phát triển vùng nguyên liệu chất lượng cao.

Thời điểm vàng để đầu tư

Y Tý đang đứng trước cơ hội phát triển kép từ du lịch và dược liệu. Du khách đến đây không chỉ được chiêm ngưỡng cảnh sắc núi rừng hùng vĩ mà còn có thể tìm hiểu, trải nghiệm và mua về những sản phẩm từ hoàng sin cô. Khi hai thế mạnh này được kết hợp, giá trị sản phẩm sẽ tăng lên nhiều lần, vừa thúc đẩy kinh tế, vừa quảng bá thương hiệu địa phương.

Với vùng nguyên liệu dồi dào, sự vào cuộc của chính quyền và thị trường trong – ngoài nước đang rộng mở, đây là thời điểm vàng để doanh nghiệp nắm bắt cơ hội. Đầu tư vào hoàng sin cô không chỉ đem lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp, mà còn góp phần xây dựng thương hiệu quốc gia cho một loại dược liệu đặc hữu của Việt Nam.

Các cán bộ kỹ thuật chia sẻ kinh nghiệm trồng củ hoàng sin cô với anh A Hờ

Lời mời gọi từ Y Tý

Có thể khẳng định, củ hoàng sin cô không chỉ là cây xóa nghèo cho đồng bào vùng cao, mà còn là cơ hội đầu tư hấp dẫn đối với những doanh nghiệp có tầm nhìn. Khi doanh nghiệp, chính quyền và người dân cùng đồng hành, sản phẩm đặc hữu này chắc chắn sẽ vươn xa, trở thành thương hiệu dược liệu uy tín, góp phần nâng cao đời sống nhân dân và quảng bá hình ảnh Y Tý – Lào Cai trên bản đồ kinh tế – du lịch – dược liệu quốc tế. Y Tý chào đón các doanh nghiệp đến hợp tác, đầu tư, để cùng khai thác và phát triển tiềm năng to lớn của củ hoàng sin cô, biến loại dược liệu quý của núi rừng thành sản phẩm mang giá trị toàn cầu.