HoREA đề xuất mở tuyến đường sắt nhẹ trên quỹ đất bãi bồi ven sông tại TP. Hồ Chí Minh

Tại dự thảo Quyết định của UBND TP. Hồ Chí Minh về phê duyệt quy hoạch tổng thể thành phố giai đoạn 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, nhiều định hướng phát triển hạ tầng kỹ thuật, giao thông và không gian ngầm đã được đặt ra.

Theo dự thảo, thành phố định hướng phát triển các tuyến giao thông liên vùng, kết nối với hệ thống đường Vành đai 3, Vành đai 4 và các tuyến cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài, TP. Hồ Chí Minh - Chơn Thành, Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành. Mạng lưới kết nối cũng hướng tới các đầu mối quan trọng như sân bay Long Thành, cảng Cái Mép - Thị Vải, Cần Giờ, Bình Dương, Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Ninh.

Song song với đó là định hướng phát triển giao thông công cộng, phương tiện giao thông điện, hệ thống bến thủy, logistics đô thị, hạ tầng đi bộ, xe đạp và các mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD).

HoREA đề xuất mở tuyến đường sắt nhẹ trên quỹ đất bãi bồi ven sông tại TP. Hồ Chí Minh

Đề xuất khai thác quỹ đất bãi bồi phát triển LRT

Góp ý đối với định hướng quy hoạch, HoREA đề nghị thành phố bổ sung một số công trình hạ tầng giao thông có tính kết nối và khả năng khai thác không gian đô thị. Trong đó, đáng chú ý là kiến nghị ưu tiên phát triển các tuyến đường sắt nhẹ (Light Rail Transit - LRT) tại khu vực lõi trung tâm TP. Hồ Chí Minh và khu vực các phường Tam Thắng - Vũng Tàu.

Theo HoREA, tuyến đường sắt nhẹ tại khu vực lõi trung tâm có thể nghiên cứu theo hướng tận dụng quỹ đất bãi bồi ven các tuyến sông, rạch. Giải pháp này được kỳ vọng vừa khai thác hiệu quả quỹ đất hiện hữu, vừa bổ sung phương thức vận tải công cộng, phục vụ nhu cầu đi lại của người dân, khách du lịch và khách vãng lai.

Bên cạnh các tuyến LRT, Hiệp hội kiến nghị ưu tiên phát triển đường sắt quốc gia và đường sắt vận tải hàng hóa. Một trong những phương án được đề xuất là tuyến đường sắt hàng hóa kết nối ga Sóng Thần - cảng Cát Lái - tuyến đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu - cảng biển Hiệp Phước - cảng Tân Tập.

HoREA đồng thời đề xuất mục tiêu hoàn thành khoảng 200km đường sắt đô thị vào năm 2030, nhằm từng bước mở rộng mạng lưới vận tải công cộng, tăng khả năng kết nối giữa các khu vực và giảm sự phụ thuộc vào phương tiện giao thông cá nhân.

Đối với phương án xây dựng tuyến đường sắt hàng hóa trên cao kết nối ga Sóng Thần với cảng Cát Lái, sau đó liên thông với tuyến Biên Hòa - Vũng Tàu và tuyến cảng biển Hiệp Phước - cảng Tân Tập, mục tiêu chính là tách dòng vận tải hàng hóa khỏi mạng lưới giao thông đô thị.

Theo HoREA, hiện mỗi ngày cảng Cát Lái có khoảng 18.000-20.000 lượt xe tải nặng và xe container ra vào. Các phương tiện này lưu thông chung trên hệ thống đường đô thị với ô tô và xe máy, tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc và tai nạn giao thông.

Việc phát triển tuyến đường sắt hàng hóa chuyên biệt được kỳ vọng sẽ giảm áp lực cho các tuyến đường bộ, hạn chế xung đột giao thông và nâng cao hiệu quả vận chuyển hàng hóa giữa các trung tâm logistics, khu công nghiệp và cảng biển.

Kiến nghị khôi phục chức năng các hồ điều tiết

Không chỉ tập trung vào hạ tầng giao thông, HoREA còn đề xuất bổ sung một số hồ chứa nước vào quy hoạch nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước và nâng cao khả năng điều tiết, ứng phó với ngập úng tại khu vực Đông Nam TP. Hồ Chí Minh.

Các hồ được Hiệp hội kiến nghị đưa vào quy hoạch gồm hồ Sông Ray, hồ Đá Đen, hồ Châu Pha, hồ Suối Nhum cùng hệ thống hồ chứa khác, trong đó có Bàu Sen và Bàu Trũng.

Đáng chú ý, HoREA đề nghị quy hoạch, cải tạo Bàu Sen và Bàu Trũng nhằm khôi phục chức năng của hai hồ nước ngọt tự nhiên, đồng thời phát huy vai trò điều tiết nước tại khu vực các phường Tam Thắng và Vũng Tàu.

Theo Hiệp hội, qua nhiều năm, hai khu vực này đã bị biến đổi thành hồ nước thải, ảnh hưởng đến giá trị cảnh quan và chức năng sinh thái vốn có. Vì vậy, việc cải tạo, phục hồi được kỳ vọng góp phần khôi phục môi trường tự nhiên, nâng cao khả năng điều tiết nước và cải thiện chất lượng không gian đô thị.

Những kiến nghị của HoREA đặt ra yêu cầu quy hoạch hạ tầng TP. Hồ Chí Minh theo hướng tích hợp, trong đó giao thông công cộng, logistics, không gian xanh và hệ thống hồ điều tiết cần được tính toán đồng bộ. Đây cũng là những yếu tố có ý nghĩa đối với quá trình mở rộng không gian phát triển đô thị, nâng cao chất lượng sống và năng lực kết nối của thành phố trong dài hạn.