Xuất khẩu rau quả 2025: Áp lực lớn, khó cán mốc 7,6 tỷ USD

Tăng tốc tái cấu trúc thị trường và sản phẩm

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong tháng 6/2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả ước đạt 750 triệu USD, nâng tổng giá trị xuất khẩu 6 tháng đầu năm lên 3,05 tỷ USD, giảm 8,4% so với cùng kỳ năm 2024. Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm 48,2% thị phần, theo sau là Hoa Kỳ (9%) và Hàn Quốc (5,7%).

Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc trong 5 tháng đầu năm 2025 đã giảm tới 35,1%. Ngược lại, xuất khẩu sang Mỹ tăng 65,2% và Hồng Kông tăng 69,2%, song các thị trường này chưa đủ quy mô để bù đắp sự sụt giảm từ thị trường chủ lực.

Ông Đặng Phúc Nguyên – Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam – nhận định, ngay cả khi các thị trường khác tăng trưởng tốt, tỷ trọng xuất khẩu vẫn nghiêng hẳn về Trung Quốc. Vì vậy, khi thị trường này giảm mạnh nhập khẩu một số mặt hàng chiến lược như sầu riêng, thanh long, chuối, mít, toàn ngành lập tức bị kéo lùi thì nhiều khả năng kim ngạch xuất khẩu cả năm chỉ đạt khoảng 5,5 - 6 tỷ USD.

Xuất khẩu rau quả 2025: Áp lực lớn, khó cán mốc 7,6 tỷ USD

Theo số liệu từ Cục Hải quan, tính đến hết tháng 5/2025, xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam mới đạt 387 triệu USD, trong đó chỉ riêng thị trường Trung Quốc đạt 278 triệu USD, giảm 67% so với cùng kỳ năm 2024.

Ông Đặng Phúc Nguyên nói thêm, năm 2024, Việt Nam xuất khẩu sầu riêng đạt 3,2 tỷ USD. Nếu kim ngạch năm nay giảm khoảng 60%, tương đương 1,8 tỷ USD thì ảnh hưởng tới tổng kim ngạch toàn ngành là rất rõ ràng.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, với tình hình hiện tại, ngành rau quả khó đạt mục tiêu 7,6 tỷ USD, dự kiến chỉ đạt khoảng 6,6 tỷ USD (giảm 7,3%) so với năm 2024.

Trước tình trạng sụt giảm ở thị trường Trung Quốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng kế hoạch ứng phó và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm hàng. Với thị trường Hoa Kỳ, nơi người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên thực phẩm tươi, độc đáo, tốt cho sức khỏe các doanh nghiệp cần tăng tốc xúc tiến thương mại, đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm đặc sản như dừa tươi, xoài, bưởi, chanh dây…

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng khuyến khích đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm chế biến, đặc biệt là những sản phẩm từ dừa và xoài vốn đang có đà tăng trưởng tốt. Song song, ngành rau quả cần duy trì thị phần tại các thị trường lớn, đặc biệt là các quốc gia đã ký FTA như Nhật Bản, Hàn Quốc, EU và cả Trung Quốc, để giảm thiểu rủi ro và hướng đến tăng trưởng bền vững.

Riêng với Trung Quốc – thị trường xuất khẩu lớn nhất, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đánh giá Hiệp định ACFTA (ASEAN – Trung Quốc) mở ra cơ hội đáng kể khi Trung Quốc giảm thuế với hơn 8.000 mặt hàng, trong đó có trái cây tươi. Mặt hàng dừa tươi đang nổi lên như một điểm sáng tiềm năng.

Chế biến sâu là chiến lược dài hạn

Để giữ chân thị trường Trung Quốc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm, đặc biệt với các sản phẩm có giá trị cao như sầu riêng, nhãn, măng cụt…

Cùng với đó, ngành cần tăng cường giám sát hoạt động thông quan tại các cửa khẩu phía Bắc trong các thời điểm cao điểm như chính vụ thu hoạch hay dịp Tết, tránh tình trạng ùn ứ ảnh hưởng đến chất lượng hàng hóa.

Tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sáng 3/7, ông Đỗ Hồng Khanh – Chánh văn phòng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường ) – cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2025, Việt Nam đã xuất khẩu 5.217 lô sầu riêng tươi với gần 130.000 tấn. Đáng chú ý, xuất khẩu sầu riêng đông lạnh đạt 388 lô, tương đương 14.282 tấn (tăng gấp 3 lần) so với cùng kỳ năm 2024.

Sầu riêng đông lạnh đang được xem là “điểm sáng” mới của ngành nhờ tính ổn định và thời hạn bảo quản dài. Nhiều doanh nghiệp đã mạnh dạn đầu tư vào dây chuyền chế biến hiện đại, đạt tiêu chuẩn Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và EU. Hiện, Trung Quốc cũng đã phê duyệt thêm gần 1.000 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng xuất khẩu từ quý III, nhất là trong vụ chính từ tháng 8 đến tháng 10.

Tuy nhiên, ông Đỗ Hồng Khanh cũng cảnh báo, mức độ phục hồi vẫn phụ thuộc vào việc doanh nghiệp và nông dân có tuân thủ đúng các quy định vệ sinh an toàn thực phẩm như đã cam kết hay không. Nếu tiếp tục vi phạm, rủi ro bị siết lại thị trường là rất lớn.

Theo các chuyên gia, với bối cảnh nhiều biến động, đặc biệt là từ thị trường truyền thống, xu hướng chuyển dịch sang xuất khẩu chính ngạch, chế biến sâu, đa dạng hóa thị trường và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế được coi là chiến lược sống còn để ngành rau quả Việt Nam không chỉ thoát khỏi nguy cơ “lỡ đích” mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong tương lai.