Xuất khẩu nông sản tăng trưởng nhưng áp lực thị trường gia tăng

Ngày 8/5, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản nhằm triển khai các giải pháp hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026 trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong 4 tháng đầu năm 2026, sản xuất nông, lâm, thủy sản tiếp tục duy trì ổn định, tạo nền tảng cho tiêu dùng trong nước, chế biến và xuất khẩu. Nhiều lĩnh vực ghi nhận tín hiệu tích cực như cây ăn quả, cây công nghiệp lâu năm, chăn nuôi lợn và gia cầm nhờ kiểm soát tốt dịch bệnh và thị trường tiêu thụ thuận lợi.

Xuất khẩu nông sản tăng trưởng nhưng áp lực thị trường gia tăng

Ngành thủy sản tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, trong khi lĩnh vực lâm nghiệp giữ nhịp phát triển ở cả trồng rừng, bảo vệ rừng và khai thác gỗ. Dù còn xuất hiện một số khó khăn cục bộ, ngành nông nghiệp vẫn bảo đảm nguồn cung tương đối ổn định cho thị trường trong nước và xuất khẩu.

Năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,64 tỷ USD, tăng 12,9% so với năm trước. Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì khi kim ngạch xuất khẩu 4 tháng đầu năm đạt 23,04 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, nhập khẩu đạt 17,65 tỷ USD, tăng 12%; cán cân thương mại tiếp tục duy trì thặng dư.

Về thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực xuất khẩu lớn nhất, chiếm 44,1% tổng kim ngạch. Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản là ba thị trường xuất khẩu lớn nhất của nông, lâm, thủy sản Việt Nam trong 4 tháng đầu năm. Đáng chú ý, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng 28,8%, trong khi xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm 4,8%.

Ở nhóm ngành hàng, rau quả tiếp tục là điểm sáng khi đạt 2,05 tỷ USD, tăng 21,6%, với sầu riêng giữ vai trò động lực tăng trưởng nổi bật. Thủy sản đạt 3,54 tỷ USD, tăng 10,4%; hồ tiêu tăng mạnh cả về lượng và giá trị; sắn và các sản phẩm từ sắn ghi nhận tăng trưởng khá nhờ nhu cầu từ thị trường Trung Quốc.

Trong khi đó, một số ngành hàng chủ lực vẫn gặp khó khăn. Gỗ và sản phẩm gỗ giảm 1,1%; gạo giảm cả lượng và giá trị; hạt điều giảm nhẹ; chè giảm về lượng xuất khẩu. Một số mặt hàng như cà phê ghi nhận sản lượng tăng nhưng giá trị chưa tương xứng.

Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kết quả tăng trưởng hiện nay chưa thực sự đồng đều và vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố thiếu bền vững. Một số ngành hàng tăng trưởng chủ yếu nhờ yếu tố mùa vụ hoặc sự phục hồi cục bộ của thị trường thế giới, trong khi nhiều lĩnh vực vẫn chịu áp lực từ giá cả, logistics, rào cản kỹ thuật và thay đổi chính sách nhập khẩu tại các thị trường lớn.

Đáng chú ý, tình trạng một số mặt hàng như gạo và cà phê tăng về lượng nhưng giảm về giá trị cho thấy những hạn chế của mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào sản lượng và xuất khẩu thô. Trong bối cảnh nhiều thị trường gia tăng yêu cầu về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc và phát thải, việc nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và tăng giá trị gia tăng đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành nông nghiệp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng cảnh báo nhiều thách thức trong thời gian tới như xung đột địa chính trị kéo dài làm gia tăng biến động chi phí đầu vào, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và sự phụ thuộc lớn của nhiều ngành hàng vào một số thị trường chủ lực. Bên cạnh đó, chuỗi liên kết giữa sản xuất, chế biến và xuất khẩu ở nhiều lĩnh vực vẫn chưa thực sự chặt chẽ.

Theo mục tiêu Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề ra, năm 2026, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ dự kiến đạt 17,7 tỷ USD; rau quả khoảng 9,81 tỷ USD; thủy sản hơn 12 tỷ USD; cà phê 9,64 tỷ USD; hạt điều 5,42 tỷ USD. Ngoài ra, chè dự kiến đạt 239 triệu USD; sắn và các sản phẩm từ sắn khoảng 1,34 tỷ USD; sản phẩm chăn nuôi hướng tới kim ngạch khoảng 686 triệu USD.

Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn về logistics và tín dụng, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu mới.

Cùng với đó, ngành nông nghiệp sẽ tiếp tục tái cơ cấu theo hướng nâng cao chất lượng, tăng tỷ trọng chế biến sâu, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và khai thác hiệu quả các thị trường tiềm năng như Halal, Trung Đông, châu Phi và Nam Mỹ.