Đến cuối tháng 3/2025, tổng tiền gửi của khách hàng cá nhân và tổ chức kinh tế tại hệ thống tổ chức tín dụng đã đạt gần 15 triệu tỷ đồng, tăng 1,8% so với tháng liền trước. Đây là mức tăng trưởng tích cực sau thời gian dài dòng tiền gửi vào hệ thống ngân hàng có dấu hiệu chững lại. Tuy nhiên, tốc độ tăng tiền gửi hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với tốc độ tăng trưởng tín dụng, đặt ra nhiều thách thức cho hệ thống ngân hàng trong việc đảm bảo cân đối vốn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu vay đang có xu hướng phục hồi mạnh mẽ.
Cụ thể, theo số liệu do Ngân hàng Nhà nước công bố, trong tháng 3 vừa qua, lượng tiền gửi toàn hệ thống tăng thêm 262.000 tỷ đồng. Trong đó, tiền gửi dân cư đạt 7,47 triệu tỷ đồng, tăng 5,73% so với đầu năm và riêng tháng 3 đã tăng thêm khoảng 103.800 tỷ đồng. Ở nhóm khách hàng tổ chức kinh tế, mặc dù tính từ đầu năm vẫn ghi nhận mức giảm 1,92% so với cuối năm 2024, nhưng riêng trong tháng 3, tiền gửi của doanh nghiệp đã tăng mạnh thêm 158.000 tỷ đồng – phản ánh dấu hiệu dòng tiền đang quay trở lại ngân hàng sau giai đoạn ưu tiên thanh khoản và đầu tư lưu động.
 |
| Vốn tín dụng chảy mạnh vào sản xuất – xuất khẩu, tiền gửi vẫn chậm nhịp |
Trong khi đó, hoạt động cho vay lại ghi nhận tốc độ tăng mạnh mẽ hơn nhiều. Tính đến hết quý I/2025, tăng trưởng tín dụng toàn nền kinh tế đạt 3,93%. Đến cuối tháng 5, con số này đã tăng lên 6,52%. Hiện Ngân hàng Nhà nước chưa cập nhật con số chính thức về tăng trưởng tiền gửi trong giai đoạn này, song khoảng cách giữa tốc độ huy động và tốc độ cho vay cho thấy hệ thống ngân hàng đang phải đối mặt với áp lực cân đối vốn và đảm bảo thanh khoản, nhất là trong những tháng cao điểm cuối năm.
Theo ông Nguyễn Đức Lệnh – Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 2, nguồn vốn tín dụng trong 5 tháng đầu năm tiếp tục được ưu tiên phân bổ vào các lĩnh vực sản xuất – kinh doanh, tập trung vào những ngành, lĩnh vực có tính lan tỏa và đóng vai trò động lực tăng trưởng kinh tế. Trong đó, lĩnh vực xuất khẩu được các ngân hàng thương mại đặc biệt chú trọng, nhờ sự phối hợp chặt chẽ với các trung tâm xúc tiến thương mại, hiệp hội doanh nghiệp và địa phương. Đây là một trong ba trụ cột tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang có nhiều biến động, đặc biệt là ảnh hưởng từ các chính sách thuế quan mới của Mỹ.
Lãi suất thấp được đánh giá là yếu tố quan trọng thúc đẩy nhu cầu tín dụng của doanh nghiệp. Nhiều chương trình cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam, dành cho các nhóm ngành ưu tiên như công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa, xuất khẩu… đang được triển khai với lãi suất không quá 4%/năm. Bên cạnh đó, các gói tín dụng chính sách như cho vay nhà ở xã hội, hỗ trợ người dưới 35 tuổi mua nhà, tín dụng lâm sản – thủy sản… cũng đang phát huy hiệu quả, tạo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh phục hồi, đồng thời hỗ trợ thị trường bất động sản và tiêu dùng nội địa.
Lãi suất cho vay bình quân trong các giao dịch phát sinh mới cũng tiếp tục xu hướng giảm. Tính đến ngày 10/4/2025, mức lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng là 6,34%/năm, thấp hơn 0,6 điểm phần trăm so với cuối năm 2024. Một số ngân hàng đã công bố lãi suất cho vay bình quân trên website chính thức, nhằm tăng tính minh bạch, hỗ trợ khách hàng trong việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi.
Tuy nhiên, việc tăng trưởng tín dụng nhanh hơn tốc độ huy động vốn trong thời gian dài có thể khiến một số ngân hàng rơi vào trạng thái căng thẳng thanh khoản, đặc biệt khi nhu cầu vay vốn thường tăng cao vào quý cuối năm. Trong bối cảnh đó, việc duy trì sự ổn định của dòng tiền gửi – đặc biệt là từ khu vực dân cư – trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Theo dự báo của Công ty Chứng khoán MBS, tăng trưởng tín dụng năm 2025 có thể đạt mức 17 – 18%, nhờ vào sự phục hồi của ngành sản xuất, tiêu dùng nội địa và giải ngân đầu tư công. Trong khi đó, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại các ngân hàng lớn được dự báo sẽ dao động trong khoảng 5,5% - 6%, tương đương mức hiện tại và không có nhiều dư địa tăng trưởng mạnh.
Trong bối cảnh đó, bài toán cân đối giữa huy động và cho vay sẽ tiếp tục là một trong những thách thức lớn đối với hệ thống tài chính – ngân hàng trong năm nay. Các tổ chức tín dụng cần chủ động nâng cao năng lực quản trị rủi ro, đồng thời linh hoạt trong thiết kế sản phẩm tiền gửi, chính sách chăm sóc khách hàng, nhằm thu hút dòng tiền nhàn rỗi quay trở lại hệ thống – tạo nền tảng tài chính ổn định cho giai đoạn phục hồi kinh tế đang diễn ra mạnh mẽ.
