Vì sao vốn đầu tư công Khánh Hòa cao hơn bình quân cả nước nhưng giải ngân chưa đạt kỳ vọng?

Số liệu giải ngân tỉnh Khánh Hòa đến ngày 16/7 cho thấy tiến độ giải ngân chững lại, chưa đáp ứng yêu cầu tăng tốc để hoàn thành mục tiêu giải ngân năm 2026. Từ ngày 10 đến 16-7, giá trị giải ngân chỉ tăng hơn 71 tỷ đồng, tương đương mức tăng hơn 1% so với số vốn đã giải ngân, bình quân chỉ đạt khoảng 11,9 tỷ đồng/ngày. Đây là mức tăng rất thấp so với yêu cầu giải ngân trong giai đoạn thực hiện 90 ngày cao điểm giải phóng mặt bằng các công trình, dự án trọng điểm, động lực trên địa bàn tỉnh và không tương xứng với khối lượng vốn còn phải giải ngân trong những tháng cuối năm.

Nguyên nhân chủ yếu của việc giải ngân chậm là do vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng tại nhiều dự án trọng điểm, đặc biệt là các dự án giao thông, khu tái định cư và các dự án sử dụng nguồn vốn Trung ương bổ sung. Nhiều gói thầu chưa có đủ mặt bằng để triển khai đồng bộ, dẫn đến không phát sinh khối lượng nghiệm thu và thanh toán. Tiến độ thi công của một số nhà thầu còn chậm, chưa huy động đầy đủ nhân lực, thiết bị, vật tư để tổ chức thi công đồng loạt, nhất là tại các dự án có quy mô lớn, dẫn đến giá trị hoàn thành trong tuần không nhiều. Một số chủ đầu tư chưa quyết liệt trong công tác điều hành, còn tâm lý chờ hoàn thiện toàn bộ hồ sơ mới thực hiện nghiệm thu, thanh toán; chưa chủ động nghiệm thu theo từng phần việc hoàn thành để giải ngân kịp thời.

Bên cạnh đó, nguồn vốn Trung ương mới bổ sung trong tháng 6 và 7-2026 (đặc biệt vốn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia và các dự án trọng điểm) đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục phân bổ, phê duyệt dự án, lựa chọn nhà thầu và tổ chức triển khai nên chưa phát sinh nhiều giá trị giải ngân. Một số chủ đầu tư, địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp vẫn chưa có chuyển biến rõ nét; chưa thường xuyên rà soát các khó khăn, vướng mắc để kịp thời báo cáo UBND tỉnh xử lý.

Nhằm khắc phục tình trạng chững lại, đưa công tác giải ngân trở lại quỹ đạo tăng tốc, UBND tỉnh đã yêu cầu người đứng đầu các sở, ban, ngành, Chủ tịch UBND các xã, phường, Giám đốc các Ban Quản lý dự án, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất Khánh Hòa cùng các chi nhánh khu vực xác định từ tháng 7-2026 là thời điểm tăng tốc, tháo gỡ toàn bộ vướng mắc giải phóng mặt bằng. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm toàn diện trước Chủ tịch UBND tỉnh về kết quả thực hiện.

Thi công tuyến đường ven biển Vạn Lương - Ninh Hòa. (Ảnh: Đình Lâm)

Đối với các dự án trọng điểm, khối lượng thi công hoàn thành đến đâu tổ chức nghiệm thu, lập hồ sơ thanh toán, giải ngân ngay. Riêng dự án di dân tái định cư, giải phóng mặt bằng các dự án nhà máy điện hạt nhân, UBND tỉnh Khánh Hòa giao Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng tỉnh chủ trì, phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất Khánh Hòa, UBND các xã Phước Dinh, Vĩnh Hải rà soát quy trình bồi thường, lập kế hoạch triển khai chi tiết cho từng hạng mục. Chủ tịch UBND các xã, phường có dự án phải trực tiếp chỉ đạo kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất, công khai phương án bồi thường, chi trả tiền và bàn giao mặt bằng sạch theo hình thức cuốn chiếu. Trường hợp địa phương chậm trễ do nguyên nhân chủ quan, Chủ tịch UBND xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chủ tịch UBND tỉnh.

Để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, giải pháp quan trọng nhất trong thời gian tới là tiếp tục gắn giải ngân với tiến độ thực hiện từng công trình, thay vì chỉ tập trung hoàn thiện hồ sơ thanh toán vào cuối kỳ. Đồng thời, cần rà soát tiến độ toàn bộ các dự án, cập nhật kế hoạch giải ngân đối với những dự án được bổ sung vốn; xác định phần khối lượng cần thực hiện trong các tháng còn lại đối với những dự án chưa đạt kế hoạch giải ngân 6 tháng đầu năm. Đối với các dự án có mặt bằng sạch phải yêu cầu tổ chức thi công ngay; các nhà thầu tập trung nguồn lực, vật tư, thiết bị để đẩy nhanh tiến độ, tạo khối lượng nghiệm thu và thanh toán.

Nhà máy điện hạt nhân (Ảnh minh họa)

Dự án di dân tái định cư, giải phóng mặt bằng các dự án nhà máy điện hạt nhân, UBND tỉnh giao Ban Quản lý Dự án Đầu tư xây dựng tỉnh chủ trì, phối hợp với Trung tâm Phát triển quỹ đất Khánh Hòa, UBND các xã Phước Dinh, Vĩnh Hải rà soát quy trình bồi thường, lập kế hoạch triển khai chi tiết cho từng hạng mục.