Vì sao chứng khoán tăng mạnh nhưng nhà đầu tư vẫn bất an?

Ông Ken Fisher - nhà sáng lập, chủ tịch điều hành và đồng giám đốc đầu tư Fisher Investments

Hai năm trước anh từng nói trí tuệ nhân tạo không phải là bong bóng. Bây giờ quan điểm có thay đổi không?

Không. Cổ phiếu AI đúng là tăng mạnh, nhưng phần lớn thuộc các doanh nghiệp lớn với lợi nhuận tăng vọt. Họ mở rộng bằng dòng tiền tự có, thay vì vay nợ hay phát hành thêm cổ phiếu. Điều này hoàn toàn khác với bong bóng công nghệ năm 2000, khi hàng loạt công ty thua lỗ nhưng vẫn chi tiêu ồ ạt cho đến khi sụp đổ.

Trong thực tế, bong bóng hiếm khi được nhận ra “ngay lúc nó diễn ra”. Nhà đầu tư lại thường nhìn thấy cơ hội vô tận, báo chí thì tô vẽ về một tương lai huy hoàng trong “kỷ nguyên không thua lỗ”, đẩy định giá lên cao trước khi bong bóng vô căn cứ vỡ tung. Vì vậy, nỗi sợ “bong bóng AI” hiện tại đang tự xẹp dần. Lo ngại lớn nhất giờ không nằm ở AI, mà ở chính cổ phiếu.

Liệu nền kinh tế và thị trường chứng khoán có cần tiếp tục giảm lãi suất để duy trì đà tăng?

Có, việc giảm lãi suất có thể giúp đường cong lợi suất dốc hơn, khuyến khích cho vay và hỗ trợ thương mại, sản lượng cũng như thị trường chứng khoán – như đã thấy ở châu Âu, Anh và Canada, nơi mức giảm lãi suất sâu hơn giúp các thị trường này dẫn trước Mỹ.

Tuy nhiên, việc giảm lãi suất không phải điều kiện tiên quyết. Tại Mỹ, tăng trưởng tín dụng đã tăng từ 2,8% lên 5,2% so với cùng kỳ. Cho vay tại khu vực đồng euro tăng 2,2% – chưa phải mạnh nhưng tốt hơn nhiều so với giai đoạn sụt giảm cuối năm 2024 – đầu năm 2025. Chỉ riêng mức tăng trưởng tín dụng hiện nay đã đủ để hỗ trợ đà tăng của cả kinh tế và chứng khoán hai bờ Đại Tây Dương.

Chi tiêu của người giàu đang thúc đẩy tiêu dùng tại Mỹ. Nếu họ giảm chi, kinh tế có gặp rủi ro?

Đúng là tăng trưởng tiêu dùng của nhóm thu nhập cao đang vượt trội. Nhưng câu hỏi lớn hơn là: liệu chu kỳ kinh tế có phụ thuộc vào chi tiêu tùy ý của người tiêu dùng? Câu trả lời là không.

Phần lớn khoản chi tiêu của hộ gia đình là chi tiêu bắt buộc – thực phẩm, thuê nhà, trả góp, chăm sóc sức khỏe. Dù khó khăn, người dân vẫn ưu tiên thanh toán các khoản này, giúp tiêu dùng duy trì ổn định. Năm 2022, tiêu dùng của Mỹ tăng trong tất cả các quý, dù thị trường chứng khoán rơi vào bear market. Ngay cả trong khủng hoảng 2008, tiêu dùng phục hồi nhanh hơn GDP.

Yếu tố thực sự chi phối chu kỳ kinh tế là chi tiêu doanh nghiệp. Mức giảm chi tiêu vốn trong quý II có thể chỉ là hệ quả của việc các doanh nghiệp dồn chi trong quý I để đối phó với thay đổi thuế quan, chứ không phải tín hiệu suy thoái.

Sa thải tăng mạnh – liệu thị trường chứng khoán có đang bỏ qua rủi ro kinh tế?

Thị trường không bao giờ “phớt lờ” những điều hiển nhiên. Khi các công ty cắt giảm hàng chục nghìn nhân viên, rất dễ dẫn tới kết luận bi quan – nhưng điều này chưa đủ cơ sở.

Đúng là tháng 10 là tháng ghi nhận số người bị sa thải nhiều nhất trong 22 năm, hơn 150.000 người theo khảo sát tư nhân. Nhưng tháng 2 và tháng 3 còn cao hơn – chỉ là bị “che” bởi mức tăng việc làm. Hiện dữ liệu chính thức tạm thiếu do chính phủ Mỹ đóng cửa, còn dữ liệu tư nhân thì khác biệt, song nhìn chung cho thấy việc làm đang phục hồi sau giai đoạn giảm tốc giữa năm.

Quan trọng hơn, dữ liệu việc làm vốn là chỉ báo trễ. Sa thải thường phản ánh quá trình điều chỉnh sau giai đoạn tuyển dụng quá mức, chứ không phải tín hiệu mở đầu cho khủng hoảng. Điều này đã thể hiện trong báo cáo tài chính và được thị trường định giá. Với việc các chỉ số đang tiến sát mức cao nhất mọi thời đại, viễn cảnh suy thoái sâu lan rộng hiện chưa xuất hiện.

Nhiều IPO lớn đang thu hút chú ý. Liệu đây có phải cơ hội đầu tư hấp dẫn?

IPO luôn tuyệt vời – đối với nhà sáng lập và nhà đầu tư ban đầu. Nhưng với số đông, lợi ích thường hạn chế, bởi doanh nghiệp chọn thời điểm niêm yết có lợi nhất cho người bán. IPO thường nở rộ sau chu kỳ tăng giá kéo dài của thị trường, khi định giá cao và nhu cầu lớn. Vì thế, “IPO” đôi khi đồng nghĩa “giá có lẽ quá cao”.

Tuy vậy, IPO lại là chỉ báo tâm lý quan trọng. Khi số lượng IPO bùng nổ, đó đôi khi là dấu hiệu của sự hưng phấn nguy hiểm. Một vài IPO năm 2025, như CoreWeave – một “ngôi sao” trung tâm dữ liệu – tạo hiệu ứng lớn. Nhưng tổng giá trị IPO toàn cầu ba quý đầu năm chỉ đạt 110,1 tỷ USD, vẫn cách rất xa mức 446 tỷ USD của năm 2021. Tâm lý thị trường lạc quan hơn nhưng vẫn thận trọng – và đó là tín hiệu khỏe mạnh.