Tuyên Quang gia cố hồ đập, chủ động ứng phó nguy cơ mưa lũ và thời tiết cực đoan

Trước dự báo mùa mưa lũ năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp, cực đoan, tỉnh Tuyên Quang đang khẩn trương triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm an toàn hồ đập, công trình thủy lợi, chủ động phòng ngừa sự cố và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai gây ra.

Những năm gần đây, tác động của biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng khó lường với các hiện tượng mưa lớn kéo dài, lũ quét, sạt lở đất xuất hiện trên diện rộng. Trong bối cảnh đó, nguy cơ mất an toàn hồ chứa, đê điều và công trình thủy lợi luôn tiềm ẩn, đòi hỏi các địa phương phải chủ động phương án ứng phó từ sớm, từ xa.

Hiện nay, các đơn vị quản lý và địa phương trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đã tăng cường kiểm tra, rà soát các vị trí xung yếu; chủ động xây dựng phương án vận hành hồ chứa, lắp đặt hệ thống quan trắc, cảnh báo sớm nhằm kịp thời điều tiết nước, bảo đảm an toàn vùng hạ du.

Cùng với đó, nhiều công trình thủy lợi trọng điểm đang được sửa chữa, nâng cấp đồng bộ như đập Quang Minh (Bắc Quang), hồ Nà Vàng (Thượng Lâm), hồ Noong Mò (Minh Quang), hồ Đèo Chắp (Yên Nguyên), hồ Ngòi Là (Minh Xuân), hồ Ngòi Cò (Minh Thanh)… Qua đó góp phần nâng cao năng lực tích trữ, điều tiết nguồn nước, phục vụ sản xuất nông nghiệp và giảm nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa lũ.

Tại hồ thủy lợi Ngòi Là, một trong những công trình có vai trò quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp khu vực, nhiều hạng mục như đập đầu mối, tràn xả lũ, cống và kênh dẫn nước đã được đầu tư sửa chữa, nâng cấp trong thời gian qua.

Hồ Ngòi Là có diện tích khoảng 80 ha, dung tích hơn 3,2 triệu m3 nước, hiện cung cấp nước tưới cho trên 552 ha lúa, rau màu và nuôi trồng thủy sản tại phường Minh Xuân và xã Yên Sơn. Đặc biệt trong vụ Xuân, hồ đóng vai trò quan trọng trong điều tiết nguồn nước, bảo đảm nhiều cánh đồng có đủ nước gieo cấy đúng khung thời vụ.

Công trình hồ chứa Cao Ngỗi, xã Trường Sinh, đơn vị thi công đang gấp rút hoàn thiện để dự kiến đưa vào sử dụng trong tháng 5/2026.

Trong khi đó, công trình hồ chứa Cao Ngỗi tại xã Trường Sinh đang được các đơn vị thi công gấp rút hoàn thiện để dự kiến đưa vào sử dụng trong tháng 5/2026, trước cao điểm mùa mưa lũ.

Dự án có tổng vốn đầu tư khoảng 250 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Trung ương, hiện đã cơ bản hoàn thiện các hạng mục quan trọng như đập bê tông, hệ thống kênh dẫn, đường vận hành và nhà điều hành. Với dung tích 2,18 triệu m3 nước, hồ chứa Cao Ngỗi không chỉ phục vụ tưới tiêu cho khoảng 140 ha đất nông nghiệp mà còn cấp nước sinh hoạt cho hơn 5.200 hộ dân tại các xã Trường Sinh, Phú Lương và Hồng Sơn.

Ông Lê Hải Hùng, Phó Ban Dự án đầu tư xây dựng công trình số 1 tỉnh Tuyên Quang cho biết, đơn vị thường xuyên kiểm tra, đôn đốc tiến độ thi công, yêu cầu các nhà thầu tuân thủ nghiêm quy định về an toàn đập, bảo đảm công trình hoàn thành trước mùa mưa năm nay.

Theo thống kê, toàn tỉnh Tuyên Quang hiện có hơn 7.200 công trình thủy lợi phục vụ tưới tiêu cho gần 79.700 ha đất nông nghiệp, gồm 500 hồ chứa, 4.588 đập dâng, 85 trạm bơm cùng hàng nghìn công trình nhỏ lẻ khác. Tổng chiều dài kênh mương trên 8.000 km, trong đó hơn 5.575 km đã được kiên cố hóa.

Tuy nhiên, sau ảnh hưởng nặng nề của bão số 10 và 11 năm 2025, nhiều công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang bị hư hỏng nghiêm trọng. Thiên tai đã làm hư hỏng 51 công trình thủy lợi, 20 công trình cấp nước sạch, cuốn trôi hàng chục nghìn mét kênh mương, kè sông suối và cống tiêu.

Ông Lê Anh Dũng, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Tuyên Quang cho biết, ngành chuyên môn đang ưu tiên sửa chữa các công trình phục vụ vùng sản xuất tập trung, khu vực thường xuyên thiếu nước hoặc có nguy cơ ngập úng cao. Đồng thời, tiếp tục xây dựng cơ sở dữ liệu hồ đập, hệ thống cảnh báo mưa lũ và nâng cao năng lực vận hành cho cơ sở.

Chủ động bảo đảm an toàn hồ đập trước mùa mưa lũ không chỉ góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai mà còn bảo vệ sản xuất, đời sống người dân và hạ tầng kinh tế - xã hội. Theo ngành chức năng, cùng với đầu tư công trình, việc nâng cao ý thức cộng đồng, tăng cường kỹ năng phòng tránh thiên tai và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm hành lang hồ chứa cũng là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an toàn lâu dài cho hệ thống thủy lợi trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang.