Mỏ Vàng là xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Lào Cai, có diện tích hơn 16.755 ha, gồm 9 thôn, bản với hơn 10.100 nhân khẩu thuộc 8 dân tộc cùng sinh sống. Địa hình chia cắt, hạ tầng còn hạn chế, trình độ dân trí không đồng đều là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển kinh tế địa phương.
Trong một thời gian dài, hoạt động sản xuất ở Mỏ Vàng chủ yếu dựa vào mô hình hộ gia đình. Người dân trồng quế, khai thác lâm sản, sản xuất nhỏ lẻ và bán sản phẩm theo hướng nguyên liệu thô. Giá trị sản phẩm vì thế chưa cao, khả năng liên kết thị trường còn hạn chế.
Điều đáng nói, sự thiếu vắng doanh nghiệp không chỉ phản ánh khó khăn về vốn, mặt bằng hay thị trường, mà còn cho thấy một vấn đề lớn hơn: tư duy kinh doanh ở vùng cao chưa có nhiều điều kiện để hình thành. Khi người dân quen với mô hình sản xuất tự cung, tự cấp, việc chuyển sang mô hình doanh nghiệp với yêu cầu về quản trị, pháp lý, thị trường là một bước thay đổi không đơn giản.
Chính vì vậy, sự xuất hiện của những doanh nghiệp đầu tiên tại Mỏ Vàng không chỉ mang ý nghĩa về mặt kinh tế, mà còn là dấu hiệu của một quá trình chuyển đổi trong nhận thức.
 |
| Lãnh đạo Đảng ủy - HĐND – UBND xã Mỏ Vàng tặng hoa, chúc mừng các doanh nghiệp vừa thành lập |
Sau khi Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được triển khai, xã Mỏ Vàng xác định phát triển khu vực kinh tế tư nhân là một hướng đi cần thiết để khai thác tốt hơn tiềm năng về đất đai, rừng, sản phẩm nông nghiệp và nguồn lao động tại địa phương.
Điểm quan trọng không nằm ở việc tổ chức bao nhiêu cuộc tuyên truyền, mà là cách chính quyền địa phương đưa chủ trương vào thực tế. Xã đã tập trung rà soát điều kiện phát triển sản xuất, hướng dẫn hộ kinh doanh chuyển đổi mô hình hoạt động, hỗ trợ hoàn thiện thủ tục, kết nối nguồn vốn và khuyến khích ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.
Từ cách tiếp cận mới, chính quyền không chỉ thực hiện vai trò quản lý mà từng bước trở thành người đồng hành, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn trong quá trình khởi nghiệp.
Kết quả bước đầu đã xuất hiện rõ nét. Nếu trước đây Mỏ Vàng chưa có doanh nghiệp hoạt động, thì trong 6 tháng đầu năm 2026, địa phương đã có 3 doanh nghiệp đầu tiên được thành lập. Đây là dấu mốc quan trọng, đánh dấu sự chuyển dịch từ sản xuất nhỏ lẻ sang mô hình kinh tế có tổ chức hơn.
Ông Đỗ Cao Quyền, Chủ tịch UBND xã Mỏ Vàng cho rằng, việc hình thành những doanh nghiệp đầu tiên là tín hiệu tích cực, cho thấy người dân đã bắt đầu thay đổi cách nghĩ về đầu tư, sản xuất và kinh doanh.
Theo ông Quyền, phát triển kinh tế tư nhân không chỉ tạo thêm việc làm, tăng thu nhập mà còn giúp địa phương khai thác tốt hơn những lợi thế vốn có, đặc biệt là các sản phẩm gắn với rừng và nông nghiệp.
 |
| Hộ kinh doanh Đoàn Quế Phát của anh Lộc Văn Đoàn ở thôn An Lương ứng dụng các nền tảng số để bán sản phẩm. |
Một trong những mô hình tiêu biểu là hộ kinh doanh Đoàn Quế Phát của anh Lộc Văn Đoàn tại thôn An Lương. Từ cây quế vốn quen thuộc với người dân địa phương, anh Đoàn đã từng bước phát triển các sản phẩm như tinh dầu quế, trà quế, sản phẩm thủ công mỹ nghệ từ quế, đồng thời kết hợp quảng bá đặc sản Tây Bắc và tổ chức các hoạt động du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa bản địa.
Điểm khác biệt trong cách làm của Đoàn Quế Phát là không dừng lại ở việc bán nguyên liệu. Cây quế được nhìn nhận như một sản phẩm có thể chế biến, xây dựng thương hiệu và tạo ra nhiều giá trị gia tăng hơn.
Để mở rộng sản xuất, anh Đoàn đã tiếp cận các nguồn vốn hỗ trợ, trong đó có nguồn vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội Văn Yên và khoản vay 1 tỷ đồng từ Ngân hàng TMCP Lộc Phát Việt Nam (LPBank). Nguồn vốn này được đầu tư vào thiết bị chế biến, hoàn thiện sản phẩm, xây dựng khu trưng bày và phát triển dịch vụ du lịch trải nghiệm.
Cùng với đầu tư sản xuất, chuyển đổi số trở thành một hướng đi mới. Thông qua TikTok, Facebook, Zalo, các sản phẩm từ quế của địa phương được giới thiệu trực tiếp đến khách hàng ở nhiều tỉnh, thành phố.
Từ một cơ sở sản xuất nhỏ, cách làm này giúp Đoàn Quế Phát tiếp cận thị trường rộng hơn, giảm chi phí quảng bá và thay đổi phương thức kinh doanh theo hướng chuyên nghiệp.
Anh Lộc Văn Đoàn chia sẻ, nguồn vốn và sự hỗ trợ của chính quyền đã giúp cơ sở mạnh dạn đầu tư, nâng cao năng lực sản xuất. Tuy nhiên, để các sản phẩm địa phương phát triển lâu dài, cần tiếp tục có những chính sách hỗ trợ về vốn, xây dựng thương hiệu, chứng nhận sản phẩm OCOP, đào tạo kỹ năng thương mại điện tử và kết nối thị trường.
 |
| Anh Triệu Văn Phấy, Giám đốc Công ty TNHH MTV Phấy Sính thôn Khe Đâm trực tiếp lựa chọn thu mua quế vỏ |
Một trường hợp khác là gia đình anh Triệu Văn Phấy ở thôn Khe Đâm, vốn nhiều năm gắn bó với nghề thu mua quế vỏ và nông, lâm sản. Trước đây, hoạt động chủ yếu diễn ra ở quy mô hộ gia đình, việc chuyển đổi lên doanh nghiệp còn gặp nhiều e ngại do những yêu cầu về thủ tục, hồ sơ, thuế và quy định pháp lý.
Tuy nhiên, với sự hướng dẫn của địa phương, anh Phấy đã thành lập Công ty TNHH MTV Phấy Sính, hoạt động trong lĩnh vực thu mua quế vỏ, bán buôn nông, lâm sản nguyên liệu, chế biến và bảo quản gỗ.
Việc chuyển đổi từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp giúp đơn vị có điều kiện hoạt động bài bản hơn, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị cây quế.
Dù vậy, doanh nghiệp mới thành lập ở vùng cao vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Đó là khả năng tiếp cận vốn, mặt bằng sản xuất, nhân lực, thị trường tiêu thụ và những yêu cầu pháp lý trong quá trình vận hành.
Những khó khăn này cho thấy phát triển kinh tế tư nhân ở vùng khó không thể chỉ dừng ở việc khuyến khích thành lập doanh nghiệp. Điều quan trọng hơn là cần tạo ra môi trường để doanh nghiệp có thể tồn tại, phát triển và cạnh tranh bình đẳng.
Từ thực tế ở Mỏ Vàng có thể thấy, những doanh nghiệp đầu tiên xuất hiện mới chỉ là bước khởi đầu. Để những "mầm xanh" kinh tế tư nhân bén rễ, địa phương cần tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp trong tiếp cận vốn, công nghệ, thị trường và nâng cao năng lực quản trị.
Câu chuyện của Mỏ Vàng cho thấy một điều: ở những vùng đất còn nhiều khó khăn, phát triển kinh tế không chỉ đến từ nguồn lực bên ngoài, mà còn bắt đầu từ việc khơi dậy tinh thần chủ động của người dân. Khi người dân mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, chính quyền tạo môi trường thuận lợi và doanh nghiệp có cơ hội phát triển, những vùng đất từng được xem là "vùng trắng" hoàn toàn có thể hình thành những động lực tăng trưởng mới.
