Thực trạng lấn chiếm vỉa hè tại TP. Hồ Chí Minh không phải câu chuyện mới, nhưng đang trở nên đáng lo ngại hơn khi ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của học sinh thuộc nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trong giao thông. Tại nhiều khu vực trước cổng trường, hình ảnh quen thuộc là hàng rong, xe máy dừng đỗ tràn lan, thậm chí biến vỉa hè thành nơi buôn bán, khiến lối đi bộ gần như bị “xóa sổ”.
Điều này buộc học sinh phải di chuyển xuống lòng đường trong giờ cao điểm, đối mặt với nguy cơ tai nạn giao thông. Thực tế này cũng đi ngược lại định hướng phát triển giao thông xanh của Thành phố – nơi người dân được khuyến khích đi bộ, sử dụng xe buýt và metro.
 |
| Học sinh di chuyển xuống lòng đường trong giờ cao điểm. |
Trước tình hình trên, ông Nguyễn Kiên Giang - Phó trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố đã triển khai hàng loạt giải pháp mang tính tổng thể nhằm xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm lòng, lề đường.
Theo đó, Sở Xây dựng với vai trò cơ quan Thường trực Ban An toàn giao thông Thành phố đã tham mưu và triển khai Kế hoạch số 16/KH-BATGT từ ngày 14/01/2026, phát động đợt cao điểm kiểm tra, xử lý vi phạm trật tự đô thị trên toàn địa bàn. Tiếp đó, nhiều văn bản chỉ đạo cụ thể cũng được ban hành nhằm siết chặt quản lý, trong đó có kế hoạch kiểm tra diện rộng và xử lý tình trạng chiếm dụng điểm dừng, nhà chờ xe buýt.
Điểm đáng chú ý là chiến dịch lần này không chỉ dừng ở việc xử phạt mà còn kết hợp tuyên truyền, vận động nhằm thay đổi nhận thức của người dân. Toàn Thành phố đã thực hiện 27.673 lượt tuyên truyền, đồng thời vận động 28.647 cơ sở ký cam kết không lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để kinh doanh.
 |
| Ông Nguyễn Kiên Giang - Phó trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh trả lời tại một cuộc họp báo. |
Song song đó, lực lượng chức năng đồng loạt ra quân xử lý nghiêm vi phạm. Kết quả, 19.630 trường hợp đã bị lập biên bản với tổng số tiền phạt hơn 17,28 tỷ đồng. Ngoài ra, hàng loạt phương tiện và giấy tờ liên quan cũng bị tạm giữ, bao gồm 200 xe mô tô, 5.753 giấy phép lái xe và hơn 5.400 đăng ký xe.
Các hành vi vi phạm chủ yếu vẫn là những “điểm nóng” quen thuộc như: buôn bán hàng rong trên vỉa hè, họp chợ tự phát, dừng đỗ xe sai quy định, sử dụng lòng đường để kinh doanh dịch vụ ăn uống, sửa chữa phương tiện hoặc treo biển quảng cáo trái phép.
Theo đánh giá của cơ quan chức năng, sau đợt cao điểm, tình hình trật tự đô thị đã có những chuyển biến tích cực. Nhiều khu vực trọng điểm như bệnh viện, trường học, chợ dân sinh đã được chấn chỉnh rõ rệt, vỉa hè thông thoáng hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho người đi bộ.
Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là tình trạng tái lấn chiếm. Tại một số khu vực giáp ranh, chợ tự phát hoặc trước cổng trường, vi phạm vẫn tái diễn ngay khi lực lượng chức năng rút đi. Thậm chí, có trường hợp cố tình đối phó, vi phạm nhiều lần, gây không ít áp lực cho công tác quản lý.
“Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế, trong khi nhu cầu mưu sinh khiến tình trạng buôn bán trên vỉa hè vẫn tồn tại. Đây là nguyên nhân khiến việc xử lý chưa thể triệt để”, ông Giang nhìn nhận.
 |
| Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế (Ảnh minh họa) |
Để giải quyết bài toán này một cách căn cơ, TP. Hồ Chí Minh xác định cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong thời gian tới. Trọng tâm là kết hợp giữa công nghệ, quản lý và nâng cao ý thức cộng đồng. Cụ thể, Thành phố sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giám sát và xử lý vi phạm. Người dân được khuyến khích phản ánh hiện trường thông qua các nền tảng như VNeID, tổng đài 1022 hoặc mạng xã hội. Đồng thời, một hệ thống giám sát tích hợp từ camera sẽ được nghiên cứu xây dựng, cho phép phát hiện và xử lý vi phạm theo thời gian thực.
Bên cạnh đó, công tác tổ chức giao thông cũng sẽ được rà soát lại theo hướng khoa học, hợp lý hơn. Các điểm dừng, đỗ, đón trả khách sẽ được bố trí phù hợp nhằm giảm áp lực lên vỉa hè. Thành phố cũng kiên quyết xóa bỏ các điểm chợ tự phát, bãi giữ xe trái phép – những “ổ vi phạm” kéo dài nhiều năm qua.
Một giải pháp quan trọng khác là rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp lý liên quan đến quản lý vỉa hè, từ quy định sử dụng lòng đường, quảng cáo đến xử phạt vi phạm. Mục tiêu là xây dựng một hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch và dễ thực thi, hạn chế tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa”.
Đặc biệt, tại các khu vực trước cổng trường, nơi liên quan trực tiếp đến an toàn học sinh, Thành phố sẽ ưu tiên kiểm tra, xử lý và tổ chức lại không gian vỉa hè, đảm bảo có lối đi bộ an toàn, thông suốt.
Trong chiến lược dài hạn, việc “trả lại vỉa hè cho người đi bộ” không chỉ là câu chuyện trật tự đô thị, mà còn là yếu tố cốt lõi để xây dựng một đô thị văn minh, hiện đại và thân thiện với môi trường.
“Quan điểm của Thành phố là không đánh đổi an toàn của người dân, đặc biệt là học sinh. Việc lập lại trật tự vỉa hè sẽ được thực hiện thường xuyên, liên tục và kiên quyết, nhằm tạo dựng môi trường giao thông an toàn, bền vững”, đại diện Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh khẳng định.
