Quản chặt hoạt động vay, cho vay chứng khoán từ tháng 11

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 145/2026/TT-BTC quy định hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán. Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư là quy định về hoạt động vay và cho vay chứng khoán.

Theo quy định mới, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) giữ vai trò trung gian tổ chức, quản lý và vận hành hoạt động vay, cho vay chứng khoán, kết nối bên vay với bên cho vay để thực hiện các giao dịch theo quy định pháp luật.

Quản chặt hoạt động vay, cho vay chứng khoán từ tháng 11

Bên vay phải có tài sản bảo đảm tối thiểu 110%

Thông tư quy định hoạt động vay và cho vay chứng khoán được thực hiện theo cơ chế thỏa thuận hoặc khớp lệnh giữa bên vay và bên cho vay. Trong cả hai trường hợp, bên vay phải có tài sản bảo đảm.

Đối với cơ chế khớp lệnh, việc thực hiện phải tuân thủ nguyên tắc ưu tiên về lãi suất, số lượng chứng khoán và thời gian.

Tài sản bảo đảm có thể là tiền hoặc chứng khoán đáp ứng các tiêu chí theo quy chế nghiệp vụ của VSDC.

Đáng chú ý, giá trị tài sản bảo đảm phải đạt tối thiểu 110% giá trị khoản vay. Đây là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm an toàn cho hoạt động vay, cho vay chứng khoán và hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện nghĩa vụ của bên vay.

Lãi suất cho vay được các bên thỏa thuận nhưng phải bảo đảm tuân thủ các quy định pháp luật có liên quan.

Về phương thức hoàn trả, khoản vay phải được hoàn trả bằng chính chứng khoán đã vay hoặc bằng tiền sau khi được bên cho vay chấp thuận.

Trường hợp bên cho vay nhận hoàn trả khoản vay bằng chứng khoán dẫn tới vượt tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa theo quy định, phần chứng khoán vượt quá tỷ lệ này phải được hoàn trả bằng tiền.

Quy định xử lý khi phát sinh vượt tỷ lệ sở hữu nước ngoài

Thông tư cũng đặt ra cơ chế xử lý đối với trường hợp bên cho vay nhận chuyển giao tài sản bảo đảm bằng chứng khoán khi bên vay mất khả năng thanh toán giao dịch chứng khoán, dẫn tới việc vượt tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa theo quy định.

Theo đó, bên cho vay có trách nhiệm bán số chứng khoán vượt tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa tại các phiên giao dịch gần nhất mà chứng khoán đó không bị hạn chế, tạm ngừng hoặc đình chỉ giao dịch.

Quy định này nhằm bảo đảm việc xử lý tài sản bảo đảm không làm phát sinh tình trạng sở hữu vượt giới hạn pháp luật quy định đối với nhà đầu tư nước ngoài.

VSDC tổ chức và vận hành hoạt động vay, cho vay

Theo Thông tư 145/2026/TT-BTC, VSDC có trách nhiệm tổ chức, quản lý và vận hành hoạt động vay và cho vay chứng khoán tại VSDC.

Việc quy định rõ vai trò của VSDC cùng các nguyên tắc về tài sản bảo đảm, tỷ lệ bảo đảm, phương thức hoàn trả và xử lý tài sản trong trường hợp vượt tỷ lệ sở hữu nước ngoài tạo cơ sở pháp lý cụ thể hơn cho hoạt động vay và cho vay chứng khoán.

Thông tư số 145/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 16/11/2026.