Thứ năm 19/11/2026 12:28
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Pháp luật

Hải quan siết quản lý rủi ro, tuân thủ trở thành lợi thế của doanh nghiệp

Khi quản lý hải quan ngày càng dựa trên dữ liệu và rủi ro, lịch sử chấp hành pháp luật không còn chỉ để tránh xử phạt. Tuân thủ tốt có thể giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu giảm tỷ lệ kiểm tra, rút ngắn thời gian thông quan và tiết giảm chi phí vận hành.

Tuân thủ pháp luật hải quan đang dần trở thành một lợi thế vận hành đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Khi Cơ quan Hải quan chuyển mạnh sang quản lý rủi ro, lịch sử chấp hành pháp luật, mức độ tuân thủ và khả năng chủ động khắc phục sai sót của doanh nghiệp ngày càng có ý nghĩa trong việc xác định cách thức quản lý, kiểm tra và hỗ trợ.

Hơn 118.000 doanh nghiệp đã được đánh giá tuân thủ

Theo số liệu của Cục Hải quan, năm 2020, Cơ quan Hải quan đánh giá tuân thủ đối với 113.446 doanh nghiệp. Con số này tăng lên 179.634 doanh nghiệp năm 2021 và 195.116 doanh nghiệp năm 2022.

Qua triển khai Chương trình thí điểm hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan, mức độ tuân thủ của nhiều doanh nghiệp thành viên có sự cải thiện. Với những lợi ích thiết thực, Chương trình đã thu hút được sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp, góp phần tạo ra sự chuyển biến trong nhận thức của doanh nghiệp đối với việc tuân thủ pháp luật, lan tỏa hiệu quả của Chương trình.
Qua triển khai Chương trình thí điểm hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan, mức độ tuân thủ của nhiều doanh nghiệp thành viên có sự cải thiện. Với những lợi ích thiết thực, Chương trình đã thu hút được sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp, góp phần tạo ra sự chuyển biến trong nhận thức của doanh nghiệp đối với việc tuân thủ pháp luật, lan tỏa hiệu quả của Chương trình.

Năm 2023 có 213.819 doanh nghiệp được đánh giá, trước khi tăng lên 233.311 doanh nghiệp vào năm 2024.

Sang năm 2025, số doanh nghiệp được đánh giá giảm còn 113.819 doanh nghiệp do thay đổi cơ chế, chỉ thực hiện đánh giá đối với doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu trong vòng 365 ngày.

Đến tháng 8/2026, Cơ quan Hải quan đã đánh giá tuân thủ đối với 118.345 doanh nghiệp, tăng 4.526 doanh nghiệp so với cả năm 2025.

Diễn biến này cho thấy đánh giá tuân thủ đang trở thành một nguồn thông tin ngày càng quan trọng trong quản lý rủi ro. Dữ liệu về tình hình chấp hành pháp luật và vi phạm của doanh nghiệp được sử dụng để tổng hợp, phân tích, đánh giá và phân loại đối tượng quản lý.

Tuy nhiên, cách đánh giá hiện nay cũng đang được đặt trước yêu cầu phải phản ánh sát hơn thực tế hoạt động của doanh nghiệp, thay vì tập trung chủ yếu vào thông tin vi phạm.

Tuân thủ tốt có thể rút ngắn thời gian thông quan

Một thay đổi đáng chú ý là ngành Hải quan đã từng bước biến việc tuân thủ thành một cơ chế có lợi ích cụ thể đối với doanh nghiệp.

Từ năm 2021, mức độ tuân thủ của doanh nghiệp được công khai để doanh nghiệp tra cứu, cùng với thông tin về tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa. Ngành Hải quan sau đó triển khai Chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan và chính thức thực hiện chương trình từ ngày 4/12/2024.

Kết quả sau 2 năm thí điểm cho thấy trong 295 doanh nghiệp tham gia, trên 80% doanh nghiệp duy trì hoặc tăng mức độ tuân thủ. Trong đó, 118 doanh nghiệp nâng mức tuân thủ từ Mức 3, 4, 5 lên Mức 2, 3; 135 doanh nghiệp giữ nguyên Mức 2, 3.

Theo Cơ quan Hải quan, những doanh nghiệp nâng được mức độ tuân thủ có tỷ lệ kiểm tra thấp hơn, qua đó thời gian thông quan hàng hóa được rút ngắn.

Đây là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý. Một lô hàng được giải phóng nhanh hơn không chỉ giúp giảm thời gian chờ mà còn có thể giảm chi phí lưu kho, lưu bãi, nhân lực và vận chuyển. Với doanh nghiệp có tần suất xuất nhập khẩu lớn, tác động cộng dồn có thể đáng kể.

Ngược lại, khi doanh nghiệp có nhiều tờ khai phải kiểm tra hồ sơ hoặc kiểm tra thực tế hàng hóa, thời gian và nguồn lực dành cho mỗi lô hàng sẽ tăng lên.

Vì vậy, tuân thủ không còn đơn thuần là yêu cầu để tránh xử phạt, mà đang trở thành một phần của năng lực vận hành chuỗi cung ứng.

Không chỉ nhìn vào lỗi vi phạm

Theo định hướng đang được Cục Hải quan nghiên cứu, hệ thống đánh giá cần chuyển sang cách tiếp cận đa chiều hơn.

Ngoài thông tin vi phạm, cơ quan quản lý cần xem xét mức độ chính xác trong khai báo, việc thực hiện nghĩa vụ thuế, chấp hành thủ tục và chế độ quản lý, giám sát.

Đáng chú ý, những hành vi tích cực của doanh nghiệp cũng cần được phản ánh đầy đủ hơn, chẳng hạn tự phát hiện sai sót, chủ động khai báo, kịp thời khắc phục hậu quả, hợp tác cung cấp thông tin, phòng ngừa tái phạm và xây dựng năng lực quản trị tuân thủ nội bộ.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa đặc biệt với những doanh nghiệp có quy mô và tần suất xuất nhập khẩu lớn. Một sai sót đơn lẻ không nhất thiết phản ánh cùng mức độ rủi ro với hành vi vi phạm có tính hệ thống hoặc tái diễn. Đánh giá dựa trên dữ liệu đầy đủ hơn sẽ giúp phân biệt những trường hợp này.

Với doanh nghiệp, điều đó cũng đặt ra yêu cầu mới: không chỉ “không vi phạm”, mà phải xây dựng được hồ sơ tuân thủ có khả năng chứng minh năng lực kiểm soát và khắc phục sai sót.

Hải quan số hóa, dữ liệu tuân thủ sẽ quan trọng hơn

Hướng đi này đang được củng cố bởi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan số 11/2026/QH16. Thông tin từ Cổng Thông tin điện tử Chính phủ cho thấy, luật mới đẩy mạnh tự động hóa quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ trên cơ sở công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Luật cũng quy định kiểm tra sau thông quan được thực hiện trên cơ sở quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và ứng dụng công nghệ số.

Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Điều này cho thấy dữ liệu về quá trình chấp hành pháp luật của doanh nghiệp sẽ ngày càng có vai trò trong hoạt động quản lý hải quan.

Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, bài toán vì thế không chỉ nằm ở việc xử lý một tờ khai đúng quy định. Quan trọng hơn là xây dựng quy trình nội bộ đủ chặt để hạn chế sai sót, kiểm soát chứng từ, khai báo chính xác, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế và chủ động sửa sai khi phát hiện vấn đề.

Khi quản lý hải quan ngày càng dựa trên rủi ro và dữ liệu, lịch sử tuân thủ tốt có thể trở thành một lợi thế thực tế: doanh nghiệp có thêm cơ hội được áp dụng phương thức quản lý phù hợp với mức độ rủi ro, giảm thời gian và nguồn lực dành cho kiểm tra, đồng thời chủ động hơn trong tổ chức chuỗi cung ứng.

Doanh nghiệp cần ghi nhớ

  • Tuân thủ được ghi nhận: mức độ tuân thủ là một nguồn thông tin phục vụ quản lý rủi ro.
  • Tuân thủ tốt có lợi ích thực tế: tỷ lệ kiểm tra thấp hơn có thể giúp rút ngắn thời gian thông quan và giảm chi phí.
  • Không chỉ tránh vi phạm: doanh nghiệp cần chủ động phát hiện, khai báo và khắc phục sai sót.
  • Dữ liệu ngày càng quan trọng: quản lý tuân thủ đang được đẩy mạnh trên nền tảng số, dữ liệu lớn và AI.
  • Quản trị tuân thủ nên trở thành quy trình nội bộ: đặc biệt với doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu thường xuyên, quy mô lớn.
Tin bài khác
Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn bị phạt 80 triệu đồng do vượt chuyên môn

Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn bị phạt 80 triệu đồng do vượt chuyên môn

Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh vừa xử phạt Phòng khám Đa khoa Vạn Thành Sài Gòn (Chi nhánh Công ty CP Healthcare YBL) vì cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh không đúng phạm vi chuyên môn được cấp phép. Vụ việc đặt ra yêu cầu người dân phải kiểm tra kỹ năng lực và phạm vi hoạt động của cơ sở trước khi điều trị.
Huế công khai danh sách 178 đơn vị trốn đóng BHXH, nhiều nơi nợ gần 15 năm

Huế công khai danh sách 178 đơn vị trốn đóng BHXH, nhiều nơi nợ gần 15 năm

Trong danh sách 178 đơn vị, doanh nghiệp trốn đóng BHXH tại TP Huế, có những công ty đã chưa thực hiện nghĩa vụ lên tới hơn chục năm.
Nhiều mỹ phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy do sai lệch hồ sơ công bố

Nhiều mỹ phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy do sai lệch hồ sơ công bố

Sữa tắm Wedding, tinh chất IDR.SKIN 10GF Growth Factor Ampoule và mặt nạ IDR.SKIN Phyto Placenta P-DNA Mask nằm trong danh sách sản phẩm bị buộc thu hồi, tiêu hủy. Các doanh nghiệp liên quan bị xử phạt từ 140 triệu đồng do vi phạm trong sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm.
Cơ quan Điều tra đang làm rõ vụ nổ súng tại Công ty lâm nghiệp La Ngà

Cơ quan Điều tra đang làm rõ vụ nổ súng tại Công ty lâm nghiệp La Ngà

Công an TP. Đồng Nai đang điều tra vụ Giám đốc Công ty lâm nghiệp La Ngà bị một người đàn ông dùng súng tự chế bắn vào đầu tại phòng làm việc. Nghi can rời hiện trường và được phát hiện khoảng 45 phút sau trong tình trạng bị thương nặng do súng bắn, sau đó tử vong.
Hà Tĩnh triệt phá đường dây phát tán trái phép hơn 35.000 bộ phim trên mạng

Hà Tĩnh triệt phá đường dây phát tán trái phép hơn 35.000 bộ phim trên mạng

Công an tỉnh Hà Tĩnh đã vô hiệu hóa hệ thống, khởi tố 2 bị can để điều tra về hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan việc vận hành website xem phim trực tuyến “ophim17.cc”.
Lừa đảo bất động sản: Dự án ma chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng

Lừa đảo bất động sản: Dự án ma chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng

Từ dự án không có thật, đất chưa đủ điều kiện pháp lý đến màn kịch dàn dựng khách mua, nhiều vụ án bất động sản bị phanh phui với số tiền chiếm đoạt lên đến hàng trăm tỷ đồng. Những thủ đoạn này cho thấy rủi ro lớn khi nhà đầu tư xuống tiền chỉ dựa vào cam kết lợi nhuận và thông tin quảng cáo.
Phú Thọ xử lý 40 vụ vi phạm trong lĩnh vực khoáng sản, thu hơn 3 tỷ đồng

Phú Thọ xử lý 40 vụ vi phạm trong lĩnh vực khoáng sản, thu hơn 3 tỷ đồng

Từ tháng 9/2026 đến nay, Công an tỉnh Phú Thọ đã phát hiện, xử lý 40 vụ vi phạm hành chính với 940 trường hợp, xử phạt và thu nộp ngân sách hơn 3 tỷ đồng.
Phú Thọ: Bắt nữ thủ lĩnh hệ thống đa cấp Bitharvest, thiệt hại hơn 1,5 tỷ đồng

Phú Thọ: Bắt nữ thủ lĩnh hệ thống đa cấp Bitharvest, thiệt hại hơn 1,5 tỷ đồng

Nguyễn Thanh Hương bị khởi tố, bắt tạm giam vì tổ chức phát triển hệ thống Bitharvest trái phép, thu lợi bất chính từ 1 tỷ đồng và gây thiệt hại từ 1,5 tỷ đồng trở lên.
Làm giả hồ sơ phát hành chứng khoán: Đề xuất phạt 1,5 tỷ đồng

Làm giả hồ sơ phát hành chứng khoán: Đề xuất phạt 1,5 tỷ đồng

Bộ Tài chính đề xuất nâng mức xử phạt đối với nhiều vi phạm trên thị trường chứng khoán, trong đó hành vi làm giả giấy tờ chứng minh đủ điều kiện chào bán, phát hành cổ phiếu riêng lẻ và trái phiếu chuyển đổi riêng lẻ có thể bị phạt tới 1,5 tỷ đồng. Dự thảo cũng bổ sung chế tài đối với doanh nghiệp phát hành, tổ chức cung cấp dịch vụ và nhà đầu tư nhằm tăng cường kỷ cương thị trường.
“Huy bến xe” và ranh giới pháp lý phía sau những thước phim giang hồ

“Huy bến xe” và ranh giới pháp lý phía sau những thước phim giang hồ

Bộ phim ca nhạc bạo lực đăng tải trên YouTube từ năm 2020, thu hút hơn 42.000 lượt xem, nay trở thành một phần trong vụ án hình sự liên quan đến “Hiệp đen”. Người sản xuất, đạo diễn, diễn xuất và phổ biến phim bị khởi tố là cảnh báo nghiêm khắc tới những cá nhân, tổ chức lợi dụng sản phẩm giải trí để cổ súy bạo lực, đánh bóng tên tuổi.
Giám đốc sản xuất răng giả bị khởi tố: Cảnh báo rủi ro pháp lý trong cung ứng nha khoa

Giám đốc sản xuất răng giả bị khởi tố: Cảnh báo rủi ro pháp lý trong cung ứng nha khoa

Một cơ sở sản xuất răng giả chưa được cấp phép, sản phẩm chưa được kiểm nghiệm và công bố tiêu chuẩn chất lượng nhưng vẫn cung ứng cho nhiều phòng khám nha khoa. Vụ án không chỉ đặt ra trách nhiệm của người điều hành doanh nghiệp mà còn cảnh báo rủi ro pháp lý khi lựa chọn nhà cung cấp.
Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII: Phát hiện 2.148 vụ vi phạm

Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII: Phát hiện 2.148 vụ vi phạm

Với 2.148 vụ bắt giữ được ghi nhận, cùng khối lượng lớn ma túy, tiền chất và động vật, thực vật hoang dã bị thu giữ, Chiến dịch Con rồng Mê Kông VIII tiếp tục khẳng định hiệu quả hợp tác thực thi pháp luật khu vực. Trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo là khai thác thông tin sau bắt giữ, lần theo các đầu mối liên quan và mở rộng điều tra những đường dây buôn lậu xuyên quốc gia.
Luật mới siết hành vi thao túng cạnh tranh trên môi trường số

Luật mới siết hành vi thao túng cạnh tranh trên môi trường số

Quốc hội vừa thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 luật về thương mại, cạnh tranh, quản lý ngoại thương và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đáng chú ý, luật bổ sung các quy định kiểm soát hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, sử dụng dữ liệu và thiết kế giao diện điện tử nhằm hạn chế quyền lựa chọn của khách hàng.
Phú Thọ: Khởi tố chủ cơ sở sản xuất hương giả nhãn hiệu Thu Hiền

Phú Thọ: Khởi tố chủ cơ sở sản xuất hương giả nhãn hiệu Thu Hiền

Sử dụng bao bì giả mạo nhãn hiệu hương Thu Hiền đã được bảo hộ để đóng gói sản phẩm tự sản xuất, một chủ cơ sở tại xã Yên Lập bị khởi tố. Tổng trị giá hàng giả tương đương hàng thật hơn 137,8 triệu đồng.
Vụ Mỏ số 2 Thanh Hóa: Mức án đề nghị từ án treo đến 9 năm tù

Vụ Mỏ số 2 Thanh Hóa: Mức án đề nghị từ án treo đến 9 năm tù

Sau gần một ngày xét hỏi, Viện Kiểm sát đề nghị mức án đối với 11 bị cáo trong vụ Mỏ số 2 tại Thanh Hóa. Nhóm cán bộ bị xem xét trách nhiệm vì quyết định, tham mưu cấp phép trái quy định; nhóm doanh nghiệp đối diện mức án cao hơn do trực tiếp khai thác tài nguyên trái phép và vi phạm kế toán.