Tỉnh Lâm Đồng mới: Hội tụ cao nguyên – trung du và duyên hải được quy hoạch như thế nào cho phù hợp?

Hội thảo thu hút các chuyên gia nhiều lĩnh vực, đưa ra ý kiến, đóng góp cho sự phát triển chung khi tỉnh Lâm Đồng mới hội tụ các yếu tố cao nguyên, trung du và duyên hải tạo nên không gian phát triển liên thông và đa sắc màu văn hóa.

Ông Y Thanh Hà Niê Kđăm - Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng phát biểu tại hội thảo

Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng Y Thanh Hà Niê Kđăm đánh giá: Hội thảo diễn ra trong bối cảnh rất đặc biệt, khi định hướng liên kết vùng và hợp nhất 3 tỉnh Lâm Đồng, Đắk Nông, Bình Thuận đang được nghiên cứu, thảo luận ở tầm chiến lược. Tỉnh Lâm Đồng mới dự kiến sẽ được mở rộng với quy mô lớn nhất so với các tỉnh trong cả nước; mở ra dư địa và tiềm năng phát triển rất lớn có rừng, có biển, có cửa khẩu, có cảng cạn và cảng biển; trở thành thủ phủ của một số cây công nghiệp, cây ăn trái và công nghiệp boxit nhôm. Đây không chỉ là một chủ trương có tính đột phá trong tư duy phát triển lãnh thổ, mà còn là cơ hội vàng để hình thành một cực tăng trưởng mới, có quy mô đủ lớn, động lực đủ mạnh và tầm ảnh hưởng đủ sâu rộng, góp phần dẫn dắt xu thế kinh tế xanh và phát triển bền vững cho khu vực miền Trung - Tây Nguyên và cả nước.

Ông Trần Hồng Thái - Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng phát biểu tại hội thảo. Ảnh Báo Lâm Đồng

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, ông Trần Hồng Thái, nhấn mạnh, để hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh và bền vững, tỉnh Lâm Đồng mới cần xác lập một hệ thống quan điểm chỉ đạo xuyên suốt, phù hợp với bối cảnh mới sau sáp nhập và định hướng chiến lược dài hạn đến năm 2045.

Phát triển không gian đô thị gắn với phát triển đô thị liên vùng

Việc tổ chức lại không gian kinh tế gắn với phát triển hệ thống đô thị trong liên vùng này sẽ góp phần xây dựng một động lực kinh tế mới ở khu vực Nam Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ, đặc biệt, trong định hướng phát triển Đà Lạt thành trung tâm chính trị – văn hóa – khoa học công nghệ của vùng và cả nước.

KTS. Trần Ngọc Chính – Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Thứ Trưởng Bộ Xây dựng đề xuất nhiều ý kiến về quy hoạch đô thị và phát triển vùng

KTS. Trần Ngọc Chính – Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Thứ Trưởng Bộ Xây dựng chỉ ra rằng: Nằm ở giao điểm của Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Nam Trung Bộ, ba tỉnh Đắk Nông, Lâm Đồng và Bình Thuận, có thể trở thành cầu nối liên vùng quan trọng giữa nội địa và biển. Lâm Đồng nổi bật với nông nghiệp công nghệ cao, du lịch và tiềm năng nghiên cứu – giáo dục. Đắk Nông có thế mạnh về năng lượng, khoáng sản và nông – lâm nghiệp. Bình Thuận là trung tâm kinh tế biển, du lịch và năng lượng tái tạo.

Thành phố Đà Lạt mở rộng - Thành phố di sản thế giới

Sự kết nối giữa các đô thị lớn như Đà Lạt – Gia Nghĩa – Phan Thiết mở ra trục phát triển xuyên vùng hiệu quả. Đà Lạt có thể trở thành trung tâm cấp vùng về văn hóa, khoa học – công nghệ. Phan Thiết hướng đến vai trò trung tâm du lịch biển, logistic và dịch vụ biển. Gia Nghĩa đóng vai trò là đầu mối năng lượng và trung chuyển hàng hóa. Về du lịch, tỉnh Lâm Đồng mới vừa sở hữu bờ biển dài, đẹp, vừa có rừng, núi non và hồ nhân tạo, sẽ đem lại trải nghiệm sinh thái đa dạng và độc đáo. Chuỗi sản phẩm "cao nguyên - biển" khi được kết nối sẽ thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Sau khi sáp nhập, tỉnh mới sẽ có các sân bay quốc tế Liên Khương, Phan Thiết, đường sắt Bắc - Nam, cao tốc Bắc - Nam, tuyến cao tốc Dầu Giây – Liên Khương, đường sắt dự kiến nối Đà Lạt – Phan Thiết, các cảng biển và một số tuyến đường thủy nội địa (tỉnh Bình Thuận) có khả năng kết nối liên vùng. Việc hoàn thiện nâng cấp quốc lộ 28B, quốc lộ 55 và xây dựng cao tốc Dầu Giây - Liên Khương sẽ đảm bảo kết nối liên tỉnh liền mạch. Xây dựng cảng trung chuyển hàng hóa tại Kê Gà, tăng cường năng lực xuất nhập khẩu. Phát triển hệ thống logistics hiện đại, phục vụ chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, bên cạnh những tiềm năng và lợi ích kỳ vọng, việc sáp nhập 3 tỉnh thành đơn vị hành chính mới, đang đặt ra nhiều thách thức trong việc tổ chức không gian phát triển kinh tế một cách đồng bộ và bền vững. Những thách thức này không chỉ liên quan đến quy hoạch mà còn liên quan đến thể chế, cơ cấu kinh tế và yếu tố xã hội – văn hóa đặc thù từng vùng.

Giao thông là trở ngại

Một trong những rào cản lớn trong việc gắn kết không gian phát triển kinh tế là hệ thống hạ tầng giao thông và logistic còn yếu kém, mặc dù đã có những dự án lớn đang triển khai, nhưng hiện tại kết nối Đông – Tây, đặc biệt từ cao nguyên xuống biển vẫn còn hạn chế, thiếu kết nối ngang giữa các tỉnh. Tuy Lâm Đồng – Đà Lạt có một số tuyến quốc lộ quan trọng (như QL20), nhưng việc kết nối hiệu quả với Đắk Nông vẫn còn hạn chế, đặc biệt là giao thông liên huyện, liên xã. Bên cạnh đó, các tuyến vận tải hàng hóa, hạ tầng cảng cạn, kho vận cũng chưa phát triển.

Với địa hình đặc thù của vùng Tây Nguyên với nhiều đồi núi, độ dốc lớn và mạng lưới sông suối chia cắt, đã làm hạn chế khả năng tổ chức không gian kinh tế theo hướng tập trung. Hệ thống đô thị chưa hình thành chuỗi liên kết hiệu quả, trong khi Đà Lạt có mức độ đô thị hóa cao, thì các huyện vùng sâu, vùng biên của Đắk Nông dân cư thưa thớt. Các đô thị hiện nay phát triển manh mún, thiếu các hành lang kinh tế – đô thị chuyên biệt. Việc điều chỉnh để thống nhất một quy hoạch chung có thể dẫn tới xung đột lợi ích giữa các nhóm địa phương, đặc biệt trong vấn đề phân bổ ngân sách, lựa chọn các dự án đầu tư trọng điểm, hay xác định trung tâm vùng.

Định hướng hệ thống đô thị trong tỉnh Lâm Đồng mới (sau điều chỉnh đơn vị hành chính), theo hướng phát triển đồng bộ – bền vững – liên kết vùng

Sau khi sáp nhập định hướng phát triển đô thị của tỉnh mới cần đảm bảo ba nguyên tắc nền tảng: đồng bộ – bền vững – liên kết vùng, trong bối cảnh đổi mới mô hình tăng trưởng và thích ứng với biến đổi khí hậu – đô thị hóa nhanh.

Mục tiêu sẽ hình thành một mạng lưới đô thị liên thông, phân cấp hợp lý, bảo đảm chức năng chuyên biệt và khả năng hỗ trợ lẫn nhau.

Phát triển hệ thống đô thị gắn với cấu trúc không gian đa vùng – đa trung tâm: cao nguyên – trung du – duyên hải;

Định hướng mỗi đô thị trở thành cực phát triển bền vững, hài hòa giữa kinh tế, sinh thái và xã hội;

Tăng cường liên kết nội vùng và liên vùng với Đông Nam Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và trục hành lang kinh tế Bắc – Nam.

Như vậy, việc sáp nhập Đắk Nông, Lâm Đồng và Bình Thuận để hình thành một đơn vị hành chính mới là một bước đi có tính đột phá, nhưng không thể coi nhẹ những khó khăn trong tổ chức không gian kinh tế đồng bộ và hiệu quả. Những thách thức từ hạ tầng, thể chế, phân hóa kinh tế và đặc điểm tự nhiên – xã hội đòi hỏi phải có một chiến lược quy hoạch liên kết vùng chặt chẽ, khoa học, cùng với các cơ chế hỗ trợ chuyển đổi mềm dẻo và phù hợp. Chỉ khi giải quyết tốt những khó khăn này, việc sáp nhập mới thực sự trở thành đòn bẩy cho phát triển bền vững vùng cao nguyên phía Nam trong tương lai.