Trong một thế giới đang bị ám ảnh bởi tốc độ tăng trưởng, bởi các chỉ số GDP và những bảng xếp hạng quyền lực, có một kiểu lãnh đạo khác ít được nhìn thấy hơn nhưng lại mang sức nặng âm thầm: những người định hình điều kiện để con người có thể tiếp tục tồn tại. Bà Ismahane Elouafi thuộc về nhóm rất hiếm hoi đó. Bà không tạo ra các sản phẩm công nghệ gây chấn động thị trường, cũng không điều hành những đế chế tiêu dùng hàng tỷ đô, nhưng những gì bà làm chạm đến nền tảng sâu nhất của mọi nền kinh tế: lương thực, nước và sự bền vững của hệ sinh thái sống.
Bà phản ánh một sự dịch chuyển tư duy toàn cầu: quyền lực thực sự đang quay trở lại với những ai kiểm soát tương lai của nguồn sống mà không phải là dầu mỏ.
 |
| Ismahane Elouafi – người phụ nữ gieo lại tương lai của thế giới từ những hạt giống tưởng như vô hình. |
Sinh ra tại Morocco, trong một môi trường mà nông nghiệp phụ thuộc khắc nghiệt vào tự nhiên, Bà Elouafi sớm nhận ra một nghịch lý: nơi sản xuất ra lương thực lại chính là nơi dễ tổn thương nhất trước biến đổi khí hậu và bất ổn kinh tế. Chính trải nghiệm đó đã dẫn bà đến với khoa học nông nghiệp, không phải như một lựa chọn nghề nghiệp, mà như một cách tiếp cận để giải quyết bất công mang tính cấu trúc.
Khi trở thành người điều hành của CGIAR - mạng lưới nghiên cứu nông nghiệp toàn cầu, lớn nhất thế giới, bà không chỉ tiếp quản một tổ chức khoa học, mà đứng trước bài toán tái định nghĩa vai trò của khoa học trong thời đại bất định. Dưới sự dẫn dắt của bà, CGIAR không còn là một hệ thống nghiên cứu khép kín mà trở thành một nền tảng mở, nơi tri thức được lưu chuyển giữa các châu lục, giữa phòng thí nghiệm và cánh đồng, giữa các quốc gia giàu tài nguyên và những cộng đồng đang vật lộn với sinh kế hàng ngày.
Một trong những dấu ấn quan trọng nhất của bà Elouafi nằm ở cách bà biến những khái niệm tưởng như thuần túy học thuật thành giải pháp sống còn. Khi biến đổi khí hậu khiến đất đai nhiễm mặn, nguồn nước suy giảm và năng suất nông nghiệp tụt dốc, bà không dừng lại ở việc cảnh báo, mà thúc đẩy các chương trình nghiên cứu cây trồng có khả năng chịu mặn, chịu hạn – những “hạt giống của tương lai” theo đúng nghĩa đen.
Điều đáng nói không chỉ là công nghệ, mà là cách công nghệ được triển khai. Nhà khoa học Elouafi kiên định với quan điểm rằng đổi mới chỉ có ý nghĩa khi người nông dân, mắt xích cuối cùng nhưng quan trọng nhất, thực sự được hưởng lợi. Vì thế, thay vì áp đặt mô hình từ trên xuống, bà thúc đẩy một cách tiếp cận đồng sáng tạo, nơi nông dân không phải là đối tượng thụ hưởng thụ động mà là đối tác trong quá trình kiến tạo giải pháp.
Nếu phải tìm một “công thức thành công” trong hành trình của bà Elouafi, thì đó không phải là một mô hình quản trị cứng nhắc mà là một hệ tư duy linh hoạt, nơi khoa học, nhân văn và chính sách được đan xen như một chỉnh thể. Bà nhìn nông nghiệp không phải như một ngành kinh tế đơn lẻ mà như một hệ sinh thái phức hợp, nơi mỗi quyết định về giống cây, nguồn nước hay đất đai đều có tác động dây chuyền đến xã hội và môi trường.
Chính cách nhìn này cho phép bà vượt qua những giải pháp ngắn hạn và hướng tới những cấu trúc bền vững hơn. Đồng thời, bà Elouafi hiểu rằng trong một thế giới phân mảnh, không một quốc gia nào có thể tự giải quyết vấn đề lương thực, vì vậy bà biến CGIAR thành một cầu nối tri thức toàn cầu, rút ngắn khoảng cách giữa các trung tâm nghiên cứu hàng đầu và những vùng nông thôn xa xôi nhất.
Điều làm nên phong cách lãnh đạo của bà Elouafi không phải là quyền lực mang tính áp đặt, mà là khả năng tạo ra niềm tin và sự đồng thuận trong một tổ chức đa quốc gia, đa văn hóa. Bà không tìm cách kiểm soát mọi thứ, mà thiết kế một môi trường nơi các nhà khoa học, chuyên gia chính sách và đối tác phát triển có thể cùng nhau thử nghiệm, sai lầm và học hỏi.
Trong cách bà trao quyền cho đội ngũ, có thể thấy rõ một triết lý sâu xa hơn: những vấn đề phức tạp của thế giới không thể được giải quyết bởi những cấu trúc quyền lực đơn tuyến, mà cần những mạng lưới hợp tác linh hoạt và liên ngành. Bà cũng là một trong những tiếng nói mạnh mẽ về vai trò của phụ nữ trong khoa học và nông nghiệp, không chỉ ở khía cạnh bình đẳng giới, mà như một điều kiện cần để mở rộng phạm vi tư duy và giải pháp.
 |
| Tiến sĩ Ismahane Elouafi từng là chuyên gia và cố vấn cấp cao trong các sáng kiến liên quan đến nông nghiệp, nước và hệ thống lương thực, hợp tác với FAO trong nhiều chương trình và diễn đàn quốc tế. |
Nhìn vào các vinh danh và thành tựu mà bà Elouafi đạt được, từ việc dẫn dắt CGIAR đến sự hiện diện trong danh sách TIME100, có thể thấy một điểm chung: đó không phải là những thành tích mang tính biểu tượng, mà là kết quả của những thay đổi tích cực có thể đo lường trong đời sống của con người.
Tuy nhiên, giá trị lớn nhất trong hành trình của bà có lẽ nằm ở chỗ khác, ở việc bà đã góp phần thay đổi cách thế giới nghĩ về nông nghiệp. Từ một lĩnh vực thường bị xem là “truyền thống”, nông nghiệp dưới góc nhìn của bà Elouafi trở thành trung tâm của các cuộc thảo luận về công nghệ, khí hậu và an ninh toàn cầu.
Đối với các nhà quản trị và doanh nhân, câu chuyện của bà Ismahane Elouafi gợi mở một cách tiếp cận khác về thành công. Trong một thời đại mà phần lớn quyết định được thúc đẩy bởi áp lực ngắn hạn, bà cho thấy giá trị của tư duy dài hạn, của việc kiên nhẫn đầu tư vào những nền tảng cơ bản thay vì chạy theo các cơ hội tức thời. Bà cũng chứng minh rằng những vấn đề lớn nhất của thế giới, dù có vẻ xa vời, luôn bắt đầu từ những chi tiết nhỏ nhất, và chính khả năng nhìn thấy ý nghĩa trong những điều tưởng như nhỏ bé đó mới là dấu hiệu của một nhà lãnh đạo thực thụ.
Một hạt giống, khi được đặt đúng vào thời điểm và điều kiện thích hợp, có thể thay đổi cả một hệ sinh thái. Những quyết định của Doanh nhân Ismahane Elouafi cũng vận hành theo logic tương tự: không ồn ào, không tức thời, nhưng đủ sức định hình tương lai của hàng triệu con người. Trong một thế giới đầy biến động, có lẽ đó mới chính là dạng quyền lực mềm bền vững nhất.
