Tỷ phú Femi Otedola và chiến lược đầu tư dầu khí đến ngân hàng hàng đầu Nigeria

Sinh năm 1962, doanh nhân Femi Otedola xây dựng tên tuổi ban đầu trong ngành dầu khí Nigeria. Năm 2003, ông thành lập Zenon Petroleum and Gas, doanh nghiệp kinh doanh và phân phối nhiên liệu. Sau đó, ông mở rộng sang bán lẻ xăng dầu và từng nắm quyền kiểm soát African Petroleum, doanh nghiệp sau này mang tên Forte Oil. Năm 2019, ông thoái vốn khỏi Forte Oil, chuyển trọng tâm đầu tư sang lĩnh vực năng lượng và các tài sản khác.

Chân dung doanh nhân Femi Otedola, Chủ tịch First HoldCo, tập đoàn mẹ của First Bank of Nigeria.

Một bước ngoặt quan trọng khác là Geregu Power, doanh nghiệp phát điện mà ông tham gia đầu tư từ năm 2013. Dưới sự dẫn dắt của doanh nhân Femi Otedola, Geregu được cải tổ và niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán Nigeria năm 2022. Năm 2025, ông bán phần lớn cổ phần chi phối tại Geregu Power trong thương vụ được truyền thông tài chính đưa tin trị giá khoảng 750 triệu USD, qua đó có thêm nguồn vốn để tái phân bổ danh mục đầu tư.

Từ năng lượng, tỷ phú Femi Otedola chuyển sự chú ý mạnh sang tài chính. Ông hiện là Chủ tịch First HoldCo, tập đoàn sở hữu First Bank of Nigeria, một trong những ngân hàng lâu đời nhất nước này. Trong năm 2026, ông liên tục mua thêm cổ phiếu thông qua các giao dịch trực tiếp và công ty liên quan Calvados Global Services. Tháng 7, một giao dịch mua cổ phiếu trị giá khoảng 77,6 tỷ naira được công bố; các đợt mua tiếp theo trong tháng 8 tiếp tục củng cố tỷ lệ sở hữu của ông.

Theo cuộc phỏng vấn với Nairametrics tháng 8/2026, doanh nhân Femi Otedola cho biết ông coi quyền sở hữu đủ lớn là điều kiện quan trọng để thực hiện tái cơ cấu và tạo giá trị dài hạn, đồng thời nhấn mạnh việc tôn trọng quyền lợi cổ đông thiểu số. Quan điểm này phản ánh cách ông từng tiếp cận các khoản đầu tư trước đó: tăng tỷ lệ sở hữu, tham gia sâu vào quản trị rồi tìm cách cải thiện hiệu quả hoạt động.

Tòa nhà trụ sở FirstBank với nhận diện xanh và vàng, lĩnh vực ngân hàng mà doanh nhân Femi Otedola tập trung đầu tư. FirstBank là thương hiệu ngân hàng lâu đời thuộc hệ sinh thái First HoldCo.

Kết quả kinh doanh của First HoldCo cũng thu hút sự chú ý. Theo số liệu được Nairametrics dẫn trong cuộc phỏng vấn tháng 8, lợi nhuận trước thuế nửa đầu năm 2026 đạt 653,4 tỷ naira, tăng 83,5% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, giá cổ phiếu tăng mạnh cũng khiến phần lớn tài sản niêm yết của tỷ phú Femi Otedola tập trung vào một doanh nghiệp, làm giá trị tài sản ước tính nhạy cảm hơn với biến động thị trường.

Hành trình của tỷ phú Femi Otedola cho thấy một chiến lược đầu tư liên tục thay đổi theo cơ hội. Từ phân phối nhiên liệu, ông chuyển sang sản xuất điện rồi tăng tỷ trọng tại ngân hàng. Thay vì chỉ nắm giữ các khoản đầu tư thụ động, ông thường tham gia vào quản trị doanh nghiệp và theo đuổi những thay đổi có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh. Dù vậy, kết quả trong quá khứ không bảo đảm các khoản đầu tư mới sẽ tiếp tục tăng giá.

Kho chứa nhiên liệu và cơ sở phân phối dầu khí, lĩnh vực kinh doanh đã tạo nền tảng ban đầu cho tài sản của doanh nhân Femi Otedola thông qua Zenon Petroleum and Gas.

Bài học cho doanh nhân Việt Nam:

Thứ nhất, cần xác định rõ năng lực cốt lõi trước khi mở rộng sang lĩnh vực mới. Kinh nghiệm vận hành và phân bổ vốn có thể hỗ trợ doanh nghiệp khi chuyển ngành, nhưng không thay thế được hiểu biết chuyên sâu.

Thứ hai, tái phân bổ vốn là một phần quan trọng của chiến lược dài hạn. Bán một tài sản đã trưởng thành để đầu tư vào cơ hội mới có thể hợp lý nếu doanh nhân đánh giá được rủi ro và tiềm năng sinh lời.

Thứ ba, quyền sở hữu lớn đi kèm trách nhiệm quản trị. Nhà đầu tư cần tạo giá trị cho doanh nghiệp và cổ đông, không chỉ tìm kiếm lợi nhuận từ biến động giá cổ phiếu.

Thứ tư, tăng trưởng tài sản trên giấy cần được phân biệt với dòng tiền thực nhận. Giá cổ phiếu tăng có thể làm tài sản ước tính tăng nhanh, nhưng giá trị này có thể giảm khi thị trường đảo chiều.

Thứ năm, tránh tập trung quá mức vào một khoản đầu tư. Ngay cả khi tin tưởng vào doanh nghiệp, việc quản lý tỷ trọng tài sản và chuẩn bị phương án trước các kịch bản bất lợi vẫn rất cần thiết.