Thuế quan của ông Trump lại vướng vòng xoáy pháp lý

Một nhóm bang tại Mỹ đã cáo buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump tiến hành một cuộc điều tra mang tính hình thức đối với các đối tác thương mại, trong vụ kiện mới nhất nhằm phản đối vòng áp thuế gần đây của Nhà Trắng.

20 trong số 50 bang của nước Mỹ kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump do chính sách thuế quan mới nhất của ông

Theo đơn kiện, hơn 20 tổng chưởng lý thuộc đảng Dân chủ cho rằng các mức thuế mới của ông Trump, được đưa ra với lý do liên quan đến lao động cưỡng bức, đã vi phạm pháp luật. Nhóm này cáo buộc chính quyền sử dụng cuộc điều tra như một cái cớ để tiếp tục triển khai kế hoạch áp thuế mà họ cho là bất hợp pháp.

Đây là diễn biến pháp lý mới nhất liên quan đến các sắc thuế được áp lên hơn 60 đối tác thương mại của Mỹ, đồng thời có nguy cơ mở ra một cuộc chiến pháp lý kéo dài khác xung quanh chính sách kinh tế mang dấu ấn của ông Trump và nỗ lực tái định hình thương mại toàn cầu.

Trước đó trong năm nay, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ phần lớn các mức thuế của ông Trump, với phán quyết cho rằng tổng thống không thể viện dẫn quyền hạn kinh tế khẩn cấp để áp thuế đối với các đối tác thương mại.

Sau phán quyết này, chính quyền Trump đã chuyển sang viện dẫn hai đạo luật thương mại khác của Mỹ để áp mức thuế tối thiểu 10% đối với tất cả đối tác thương mại lớn, trong bối cảnh ông Trump thúc giục các cố vấn duy trì định hướng chính sách thương mại bất chấp phán quyết của tòa án cao nhất.

Cuối tháng trước, Mỹ thông báo sẽ áp dụng các mức thuế mới từ 10% đến 12,5% đối với hơn 60 đối tác thương mại, sau khi tiến hành điều tra việc các quốc gia này có thực thi các quy định về cấm lao động cưỡng bức hay không.

Tổng chưởng lý bang California Rob Bonta cho rằng đây là nỗ lực thứ ba của ông Trump nhằm áp đặt các mức thuế bất hợp pháp, qua đó làm gia tăng chi phí sinh hoạt của các gia đình và doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ.

Theo ông Bonta, thuế quan về bản chất là một loại thuế, và người dân Mỹ không thể tiếp tục phải gánh thêm chi phí phát sinh từ một chính sách kinh tế mà ông cho là thất bại và trái luật. Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cơ sở được chính quyền sử dụng để áp thuế liên quan đến lao động cưỡng bức, được đánh giá là có nền tảng pháp lý vững chắc hơn so với một số căn cứ khác từng được chính quyền Trump viện dẫn.

Đạo luật này từng được cả chính quyền Trump và chính quyền tiền nhiệm Joe Biden sử dụng để áp thuế đối với một số đối tác thương mại.

Ngoài nhóm tổng chưởng lý các bang, một số tổ chức và doanh nghiệp khác cũng đã khởi kiện nhằm phản đối vòng áp thuế mới nhất.

Các luật sư đại diện cho Learning Resources, bên từng thành công trong vụ kiện phản đối các mức thuế khẩn cấp trước đó của ông Trump tại Tòa án Tối cao, lập luận rằng chính quyền đã lạm dụng Điều 301 theo cách chưa từng có, thiếu cơ sở và mang tính tùy tiện, qua đó áp thêm hàng tỷ USD chi phí lên người dân Mỹ, trong đó có các doanh nghiệp gia đình là nguyên đơn và khách hàng của họ.

Nhóm luật sư cho rằng các mức thuế toàn cầu theo Điều 301 cần được tòa án tuyên là bất hợp pháp và hủy bỏ, vì chính sách này không thể tiếp tục được duy trì dưới hình thức hiện tại.

Đơn kiện của Learning Resources được nộp cùng ngày với một vụ kiện riêng do các luật sư của Trung tâm Công lý Tự do khởi xướng. Nhóm này lập luận rằng chính phủ không thể duy trì một chính sách thuế quan toàn cầu đã được xác định trước chỉ bằng cách chuyển từ cơ sở pháp lý này sang cơ sở pháp lý khác.

Ở chiều ngược lại, người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai khẳng định Mỹ đang sử dụng thẩm quyền hợp pháp nhằm xử lý những hành vi, chính sách và thực tiễn được cho là bất hợp lý, gây gánh nặng cho thương mại Mỹ.

Theo ông Desai, việc một quốc gia không áp đặt và thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức là hành vi bất hợp lý, gây ảnh hưởng đến thương mại và người lao động Mỹ, do đó cần được xử lý. Ông cũng cho rằng thuế quan theo Điều 301 đã chứng minh được tính bền vững về mặt pháp lý kể từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump và vẫn giữ nguyên giá trị đến nay.