Thuế quan của Mỹ: Đòn giáng mạnh vào nền kinh tế toàn cầu

Thuế quan của Mỹ: Đòn giáng mạnh vào nền kinh tế toàn cầu.

Các mức thuế mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp dụng từ thứ Bảy (1/2) đối với hàng hóa từ ba đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ là một động thái chưa từng có tiền lệ trong thời gian gần đây, châm ngòi cho một cuộc chiến thương mại với những hệ lụy nghiêm trọng đối với tất cả các bên liên quan.

Dưới đây là một số điểm chính về cách các mức thuế này sẽ hoạt động và tác động của chúng tới các nước liên quan.

Quy mô thương mại bị ảnh hưởng là bao nhiêu?

Hoa Kỳ là một đối tác thương mại thiết yếu của ba quốc gia bị áp thuế: Canada, Trung Quốc và Mexico. Tuy nhiên, tác động ảnh hưởng sẽ không đồng đều, với hai nước láng giềng của Mỹ chịu ảnh hưởng nặng nề hơn so với Trung Quốc, cường quốc kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Theo Bộ Thương mại Mỹ, tổng giá trị nhập khẩu từ Canada, Mexico và Trung Quốc trong 11 tháng đầu năm 2024 đạt hơn 1,2 nghìn tỷ USD, chiếm hơn 40% tổng kim ngạch nhập khẩu của Mỹ.

Đối với Mexico và Canada, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất, chiếm lần lượt 77% và 84% tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu của hai nước này, theo số liệu từ các cơ quan thống kê của hai nước này. Trong khi đó, sự phụ thuộc của Trung Quốc vào thị trường Mỹ thấp hơn đáng kể, chỉ chiếm 15% tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2024, theo dữ liệu hải quan Trung Quốc.

Trong 11 tháng đầu năm 2024, Mỹ đã ghi nhận thâm hụt thương mại lớn với cả ba quốc gia: hơn 270 tỷ USD với Trung Quốc, 157 tỷ USD với Mexico và 55 tỷ USD với Canada.

Các quốc gia bị áp thuế sẽ chịu tác động như thế nào?

Với mức độ phụ thuộc lớn vào thương mại với Mỹ, Mexico được dự đoán sẽ là nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Theo Oxford Economics, các mức thuế áp dụng từ thứ Bảy tuần trước có thể đẩy tỷ lệ lạm phát của Mexico lên 6% hàng năm, so với mức 4,2% vào tháng 12 năm ngoái. Đồng thời, đồng peso của nước này có thể giảm giá 7%, kéo theo nguy cơ suy thoái kinh tế.

Đối với Canada, nếu không tính đến các biện pháp đối kháng mới được công bố, thuế quan của Mỹ có thể khiến GDP nước này giảm 2,7% trong năm nay và 4,3% vào năm sau so với mức dự kiến nếu không có thuế, theo nhận định của ông Gregory Daco, nhà kinh tế trưởng tại EY. Điều này cũng góp phần làm gia tăng áp lực lạm phát tại Canada.

Đối với nền kinh tế Mỹ, tác động rõ ràng nhất sẽ liên quan đến giá cả. Danh mục hàng hóa bị ảnh hưởng sẽ là rất lớn, một vài ví dụ có thể kể đến như ô tô và bơ từ Mexico, gia cầm và dầu mỏ từ Canada, đến iPhone từ Trung Quốc.

Với mức thuế bổ sung từ 10% đến 25% áp lên các sản phẩm, các doanh nghiệp tại Mỹ chắc chắn sẽ chuyển ít nhất một phần chi phí tăng thêm này sang người tiêu dùng.

Theo ước tính của Tax Foundation, một tổ chức nghiên cứu có xu hướng ủng hộ việc giảm thuế, các mức thuế quan mới có thể làm giảm GDP của Mỹ 0,4% về dài hạn và tăng thêm 830 USD chi phí hàng năm cho mỗi hộ gia đình Mỹ trong năm nay. EY dự đoán lạm phát sẽ tăng 0,7% trong quý đầu tiên trước khi các tác động bắt đầu giảm dần.

Các quốc gia bị ảnh hưởng phản ứng như thế nào?

Ba quốc gia đã nhanh chóng đáp trả lại thông báo áp thuế của Tổng thống Donald Trump.

Cụ thể, Canada là nước đầu tiên phản ứng khi công bố mức thuế trả đũa tương ứng 25% đối với các sản phẩm nhập khẩu từ Mỹ, với tổng giá trị lên tới 155 tỷ CAD (145,7 tỷ USD). Theo đó, mức thuế quan mới đối với lô hàng hóa đầu tiên trị giá 30 tỷ USD sẽ có hiệu lực từ thứ Ba (4/2) tuần này.

Ngoài ra, một số bang của Canada cũng đang thực hiện các biện pháp bổ sung. Thống đốc bang Ontario và British Columbia đã yêu cầu các đơn vị nhập khẩu đồ uống có cồn ngừng mua hàng từ các bang do đảng Cộng hòa quản lý, hoặc tại Ontario là từ bất kỳ bang nào của Mỹ.

Về phía Trung Quốc, Bộ Thương mại nước này tuyên bố Bắc Kinh sẽ áp dụng “các biện pháp đối kháng tương ứng để kiên quyết bảo vệ quyền lợi của mình”. Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng nhấn mạnh rằng “không có bên nào chiến thắng trong một cuộc chiến thương mại hay thuế quan”.

Cả Trung Quốc và Mỹ đều cho biết họ đã nộp đơn khiếu nại về tranh chấp này lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Trong một tuyên bố mạnh mẽ, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum thông báo sẽ áp dụng thuế trả đũa đối với các sản phẩm của Mỹ, tuy nhiên bà chưa đưa ra chi tiết cụ thể.