Thái Nguyên: Từ sáp nhập hành chính đến đột phá công nghiệp xanh

Trong chiến lược thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển công nghiệp nông thôn bền vững, tỉnh Thái Nguyên đang tạo ra một bước ngoặt lớn thông qua việc phát triển hệ thống cụm công nghiệp (CCN). Với quy hoạch tổng thể 68 CCN giai đoạn 2021-2030, Thái Nguyên không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn khẳng định quyết tâm trở thành một trung tâm công nghiệp hiện đại của khu vực trung du và miền núi phía Bắc.

Sự kiện sáp nhập địa giới hành chính theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 của Quốc hội đã mang lại một không gian phát triển mới và gia tăng động lực chiến lược cho tỉnh. Theo Phương án phát triển CCN được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, toàn tỉnh hiện có 68 CCN với tổng diện tích lên đến 2.743,4ha. Quy mô này vượt xa mức trung bình của nhiều địa phương trong khu vực, tạo ra lợi thế cạnh tranh rất lớn. Đáng chú ý, 27 CCN với hơn 676ha thuộc địa bàn tỉnh Bắc Kạn cũ sau sáp nhập đã được tích hợp, giúp quy hoạch các CCN được thiết kế đồng bộ, có chiều sâu và phát huy tối đa lợi thế vùng.

Thái Nguyên: Từ sáp nhập hành chính đến đột phá công nghiệp xanh.

Ông Nguyễn Tiến Cương, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Thái Nguyên, cho biết sau sáp nhập, tỉnh đã tiến hành rà soát toàn diện quy hoạch CCN để loại bỏ các điểm nghẽn, tránh chồng chéo và bổ sung quy hoạch tại những khu vực có dư địa phát triển. Mục tiêu là hình thành một hệ thống CCN liên hoàn, gắn kết giữa các xã, phường và được kết nối bởi hạ tầng giao thông đồng bộ, làm nền tảng quan trọng để phát triển công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao và chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng bền vững.

Tính đến thời điểm hiện tại, Thái Nguyên đã thành lập được 40/68 CCN, với tổng diện tích khoảng 1.590ha. Tổng vốn đăng ký đầu tư vào các CCN đạt mức ấn tượng 16.692 tỷ đồng. Trong đó, vốn dành cho giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng chiếm gần 5.000 tỷ đồng, minh chứng cho sức hấp dẫn và tiềm lực đầu tư vào phân khúc này. Các dự án đang đổ về tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực chế biến chế tạo, cơ khí, điện tử, sản xuất vật liệu và công nghiệp phụ trợ, hoàn toàn phù hợp với định hướng phát triển "bền vững - thông minh - xanh hóa" của tỉnh. Đây là bước chuyển mình quan trọng, giúp Thái Nguyên dịch chuyển từ mô hình "công nghiệp khai thác truyền thống" sang "công nghiệp ứng dụng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn."

Thành quả của sự nỗ lực này là toàn tỉnh đã có 16 CCN đi vào hoạt động ổn định, thu hút 97 dự án sản xuất, với 65 dự án đã vận hành. Tỷ lệ lấp đầy trung bình đạt khoảng 56%, được đánh giá là con số khả quan so với mặt bằng chung cả nước, đặc biệt trong bối cảnh nhiều địa phương gặp khó khăn về quỹ đất sạch. Các CCN này đã tạo việc làm ổn định cho gần 13.800 lao động, chủ yếu là người địa phương, giúp nhiều hộ nông dân chuyển đổi sinh kế thành công sang dịch vụ hậu cần công nghiệp, góp phần hình thành diện mạo kinh tế mới ở khu vực nông thôn.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, Thái Nguyên vẫn đang đối mặt với những "điểm nghẽn" cần tháo gỡ. Hiện toàn tỉnh vẫn còn 28 CCN nằm trong quy hoạch nhưng chưa thể triển khai được. Các khó khăn chủ yếu tập trung ở khu vực phía Bắc, do thiếu quỹ đất sạch, kết nối giao thông hạn chế và thiếu nhà đầu tư hạ tầng đủ năng lực. Bên cạnh đó, công tác giải phóng mặt bằng còn chậm, đặc biệt tại các khu vực dân cư đông hoặc có địa hình phức tạp. Một số CCN vẫn chưa xác định rõ ngành nghề chủ lực, dẫn đến thiếu liên kết chuỗi và phân tán nguồn lực.

Để tháo gỡ những vướng mắc này, trong 9 tháng đầu năm 2025, tỉnh đã phê duyệt thành lập 8 CCN mới, phù hợp với quy hoạch phát triển và điều kiện hạ tầng của từng vùng. Đồng thời, Sở Công Thương đã đề xuất bổ sung 7 CCN mới khác với tổng diện tích 467,6ha, trong đó có các cụm có vị trí chiến lược như Quân Chu 2 (75ha). Ông Đặng Lê Ninh, Chủ tịch UBND xã Quân Chu, khẳng định cam kết đảm bảo mặt bằng sạch, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư để dự án sớm đi vào hoạt động và tạo đột phá phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Giải pháp then chốt được Thái Nguyên xác định là đẩy nhanh đầu tư hạ tầng kỹ thuật thông qua huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội hóa, đặc biệt là mô hình đối tác công - tư (PPP). Song song với đó, tỉnh chú trọng cải cách thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, vốn vay và đào tạo lao động. Việc kiên quyết thu hồi các dự án chậm tiến độ, sử dụng đất sai mục đích sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng tài nguyên trong CCN. Phát triển cụm công nghiệp được xác định là "đòn bẩy kép", vừa thúc đẩy sản xuất, vừa đóng vai trò trụ cột trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hướng tới mục tiêu đưa Thái Nguyên trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại của vùng.