 |
| Tesla bị nghi “thổi phồng” dữ liệu an toàn để thúc đẩy FSD tại thị trường châu Âu |
Trong quá trình xin cấp phép cho hệ thống “Tự lái hoàn toàn” (FSD) tại châu Âu, Tesla đã cung cấp các số liệu an toàn tự công bố cho cơ quan quản lý ở Thụy Điển và Hà Lan. Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu an toàn giao thông độc lập, cách trình bày này có thể gây hiểu nhầm và mang tính tiếp thị nhiều hơn là bằng chứng khoa học.
Theo cuộc điều tra do Reuters công bố tháng trước, CEO Tesla Elon Musk cùng nhiều lãnh đạo công ty trong suốt năm qua liên tục viện dẫn các thống kê cho rằng tính năng hỗ trợ lái FSD an toàn hơn gấp 10 lần so với người lái thông thường. Tuy nhiên, Reuters cho biết nhiều phép so sánh dữ liệu mà Tesla sử dụng là không tương đồng, từ đó khiến tuyên bố về độ an toàn của hệ thống bị phóng đại đáng kể.
Theo các tài liệu Reuters thu thập được từ hồ sơ công khai, Tesla đã đưa những dữ liệu an toàn bị cho là “thổi phồng” tới một số cơ quan quản lý châu Âu trong lúc hãng tìm cách mở rộng quyền triển khai FSD tại khu vực này – nơi công ty đang nỗ lực lấy lại thị phần. Cuối năm 2024, Tesla đã tiếp cận RDW, cơ quan quản lý đường bộ Hà Lan, để khởi động quy trình xin phê duyệt.
Trong thư gửi RDW vào tháng 11/2024, Tesla dẫn báo cáo an toàn của chính mình và khẳng định việc “mở rộng sử dụng” FSD sẽ giúp đường sá an toàn hơn. Đây là hệ thống mà Tesla đang bán theo hình thức thuê bao hàng tháng, cho phép xe tự xử lý một số tình huống lái nhất định nhưng vẫn yêu cầu tài xế duy trì sự tập trung.
Sau hơn một năm thử nghiệm và làm việc với Tesla, đến tháng 4 năm nay, RDW đã phê duyệt FSD tại Hà Lan. Cơ quan này hiện tiếp tục thay mặt Tesla thúc đẩy quy trình xin chấp thuận trên phạm vi toàn Liên minh châu Âu.
Dù từ chối bình luận trực tiếp về các vấn đề Reuters nêu ra liên quan đến thống kê an toàn của Tesla, RDW cho biết họ không dựa vào “các tuyên bố tiếp thị hay số liệu bên ngoài” để ra quyết định. Theo cơ quan này, việc phê duyệt được thực hiện dựa trên các bước thử nghiệm, phân tích và xác minh độc lập trên cả đường công cộng lẫn đường thử. Tuy nhiên, RDW không nói rõ liệu họ có xem xét các số liệu an toàn do Tesla công bố tại Mỹ hay không.
RDW cũng cho biết Tesla đã thu thập một lượng lớn dữ liệu trong giai đoạn thử nghiệm và toàn bộ dữ liệu này đã được cơ quan quản lý kiểm tra, xác thực và kiểm toán. Tuy nhiên, cơ quan Hà Lan không nêu cụ thể đó là loại dữ liệu gì và được dùng để đo lường những tiêu chí nào.
Tesla hiện chưa phản hồi các đề nghị bình luận liên quan tới vụ việc.
Ngay sau khi Hà Lan công bố quyết định hôm 10/4, Ivan Komusanac – quản lý chính sách của Tesla – đã gửi email tới cơ quan quản lý Thụy Điển để đề nghị phê duyệt tương tự cho FSD. Kèm theo email là một bộ slide cho rằng xe Tesla sử dụng FSD có thể đi quãng đường dài hơn gấp 7 lần giữa các vụ tai nạn so với mức trung bình của người lái xe tại Mỹ.
Bài thuyết trình này thậm chí còn đưa ra tuyên bố đáng chú ý hơn: FSD có thể đã giúp cứu sống 32.000 người và ngăn ngừa 1,9 triệu ca chấn thương.
Tuy nhiên, theo các nhà nghiên cứu được Reuters phỏng vấn, những con số này rất dễ tạo ra nhận thức sai lệch. Lý do là chúng được xây dựng trên giả định thiếu thực tế rằng toàn bộ phương tiện tại Mỹ – bao gồm cả xe tải chở hàng và xe máy, vốn có mức độ rủi ro tai nạn cao – đều sẽ được thay bằng xe Tesla tích hợp FSD. Đồng thời, cách tính này cũng ngầm giả định mỗi chiếc Tesla an toàn hơn ít nhất 7 lần so với phương tiện mà nó thay thế.
Reuters cũng cho biết Tesla đã làm nổi bật mức độ an toàn của FSD bằng cách so sánh tỷ lệ tai nạn của xe Tesla khi dùng hệ thống này – trong các vụ việc có kích hoạt túi khí – với tỷ lệ tai nạn tổng thể của toàn bộ phương tiện tại Mỹ, bao gồm cả những va chạm nhẹ hơn nhiều. Ngoài ra, hãng còn đặt xe Tesla cạnh “xe trung bình” tại Mỹ, vốn thường có tuổi đời lớn hơn đáng kể. Điều này có thể khiến kết quả bị lệch, bởi các mẫu xe mới hơn thường được tích hợp nhiều công nghệ an toàn tiên tiến hơn.
Anders Eriksson, điều tra viên thuộc Cơ quan Giao thông Vận tải Thụy Điển, từ chối bình luận trực tiếp về dữ liệu Tesla cung cấp. Dù vậy, ông nhấn mạnh cơ quan quản lý nước này luôn xem xét kỹ các con số nổi bật và việc đánh giá một hệ thống như FSD sẽ không thể chỉ dựa trên những tuyên bố an toàn mang tính tổng hợp, mà phải dựa trên toàn bộ bộ chứng cứ được trình bày.
Phía cơ quan này cũng không trả lời các câu hỏi của Reuters về những loại bằng chứng khác mà Tesla đã nộp trong hồ sơ.
Dudley Curtis, phát ngôn viên của Hội đồng An toàn Giao thông châu Âu, cho biết tổ chức này “thực sự quan ngại” về việc Tesla đã trình bày các dữ liệu an toàn bị cho là thiếu độ tin cậy từ Mỹ tới cơ quan quản lý Thụy Điển, sau khi Reuters chia sẻ thông tin liên quan đến thư từ trao đổi.
Theo ông Curtis, nếu Tesla muốn đưa ra các tuyên bố về an toàn, hãng nên chuyển dữ liệu cho một trường đại học hoặc một nhà nghiên cứu đủ năng lực để tiến hành thẩm định độc lập, thay vì chỉ tự công bố rồi dùng làm cơ sở vận động phê duyệt.
Đối với Tesla, việc được cấp phép FSD tại châu Âu không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn gắn chặt với mục tiêu phục hồi doanh số. Hãng xe điện Mỹ đang tìm cách giành lại thị phần sau khi doanh số tại khu vực này lao dốc mạnh năm ngoái, trong bối cảnh Elon Musk vướng nhiều tranh cãi chính trị, bao gồm việc công khai ủng hộ các lực lượng cực hữu tại châu Âu.
Nếu không được thông qua rộng rãi, Tesla có nguy cơ rơi vào thế bất lợi trong cạnh tranh tại một thị trường mà các hãng xe điện Trung Quốc đang gia tăng hiện diện và cải thiện vị thế rất nhanh.
Trong những tháng tới, để FSD được hợp pháp hóa trên toàn EU, đề xuất này cần nhận được phiếu thuận từ nhóm quốc gia đại diện cho 55% số nước thành viên và chiếm 65% dân số toàn khối.
Song song với tiến trình ở cấp EU, từng quốc gia thành viên vẫn có thể chủ động phê duyệt công nghệ này. Tại Hy Lạp, một cơ quan quản lý từng tuyên bố mục tiêu sớm bật đèn xanh cho FSD cũng đã viện dẫn dữ liệu “từ bên kia Đại Tây Dương” để cho rằng hệ thống này về lâu dài có thể giúp giảm đáng kể số vụ tai nạn.
Tuy nhiên, Bộ Giao thông Vận tải Hy Lạp từ chối trả lời liệu những số liệu mà phía nước này viện dẫn có xuất phát từ báo cáo an toàn do Tesla công bố hay không.
Không chỉ các cơ quan quản lý, nhiều tài xế Tesla tại châu Âu cũng đã gửi thư tới nhà chức trách các nước, trích dẫn các thống kê an toàn của hãng và kêu gọi đẩy nhanh việc phê duyệt FSD, theo các email mà Reuters tiếp cận được.
Tại Na Uy, một số chủ xe Tesla đã gửi thư cho cơ quan quản lý đường bộ từ mùa thu năm ngoái, dẫn báo cáo an toàn của Tesla để lập luận rằng công nghệ này “an toàn hơn đáng kể” so với cách lái xe truyền thống, thậm chí có thể giúp giảm tới 90% tai nạn giao thông và cứu sống nhiều người.
Đáp lại, Stein-Helge Mundal từ Cơ quan Quản lý Đường bộ Na Uy cho rằng đây đều là những số liệu do chính Tesla công bố, vì vậy rất khó để đối chiếu hay xác lập mức độ tương quan với thống kê tai nạn từ phía cơ quan chức năng.
Cơ quan quản lý không trả lời các câu hỏi của Reuters về những bằng chứng khác mà Tesla đã cung cấp.
Dudley Curtis, người phát ngôn của nhóm giám sát Hội đồng An toàn Giao thông Châu Âu, cho biết tổ chức của ông “chắc chắn lo ngại” rằng Tesla đã trình bày “dữ liệu an toàn không đáng tin cậy” từ Hoa Kỳ cho các cơ quan quản lý ở Thụy Điển, sau khi Reuters thông báo cho nhóm này về thư từ trao đổi. Cũng theo ông Curtis, nếu Tesla muốn đưa ra tuyên bố về an toàn, hãng nên “cung cấp dữ liệu cho một trường đại học, nhờ một nhà nghiên cứu đủ điều kiện xác minh độc lập, rồi sau đó chúng ta hãy bàn tiếp”.
Tesla cho biết việc được phê duyệt FSD ở châu Âu là chìa khóa để tăng trưởng doanh số bán xe trong khu vực. Nhà sản xuất xe điện này vẫn đang cố gắng giành lại thị phần sau khi doanh số sụt giảm mạnh năm ngoái trong bối cảnh các cuộc biểu tình phản đối các hoạt động chính trị của Musk, bao gồm cả việc ông ủng hộ các đảng phái chính trị cực hữu ở châu Âu.
Việc không được phê duyệt có thể khiến Tesla khó cạnh tranh hơn trong một khu vực có các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc đang dần đạt được những tiến bộ nhất định.
Trong những tháng tới, đại diện của 55% các quốc gia thành viên, chiếm 65% dân số của khối, phải bỏ phiếu “có” để FSD trở nên hợp pháp trên toàn EU. Trong khi đó, các quốc gia thành viên riêng lẻ có thể tự phê duyệt công nghệ này. Một cơ quan quản lý ở Hy Lạp, quốc gia đã tuyên bố hồi tháng trước rằng họ đặt mục tiêu phê duyệt FSD, đã trích dẫn dữ liệu “từ bên kia Đại Tây Dương” cho thấy “hệ thống này cuối cùng dẫn đến sự giảm đáng kể số vụ tai nạn”.
Bộ Giao thông vận tải Hy Lạp từ chối trả lời các câu hỏi về việc liệu dữ liệu họ trích dẫn có phải từ báo cáo an toàn của Tesla hay không.
Các cơ quan quản lý ở các quốc gia châu Âu khác đã nhận được rất nhiều thư từ các tài xế trích dẫn số liệu thống kê an toàn của Tesla và kêu gọi phê duyệt nhanh chóng FSD, theo các email cho thấy.
Một số tài xế Tesla đã viết thư cho các cơ quan quản lý đường bộ Na Uy vào mùa thu năm ngoái, trích dẫn báo cáo an toàn xe của Tesla. Một người lập luận rằng công nghệ này “an toàn hơn đáng kể so với việc lái xe số sàn thông thường”, với tiềm năng “giảm tai nạn giao thông lên đến 90% và do đó cứu sống nhiều người trên đường phố Na Uy”.
Stein-Helge Mundal thuộc Cơ quan Quản lý Đường bộ Na Uy đã trả lời một số người hâm mộ Tesla, nói rằng các số liệu của Tesla "do chính hãng tự đưa ra", điều này khiến "khó tìm thấy sự tương quan với số liệu thống kê tai nạn của các cơ quan chức năng".
