VASEP: Thách thức lớn nhất không phải thuế 12,5% mà là rào cản thương mại dài hạn từ Mỹ

VASEP: Thách thức lớn nhất không phải thuế 12,5% mà là rào cản thương mại dài hạn từ Mỹ

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) nhận định việc Mỹ chính thức áp dụng thuế bổ sung theo Section 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 đối với hàng hóa nhập khẩu kể từ ngày 24/7/2026 đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong chính sách thương mại của nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Theo VASEP, khác với biện pháp thuế theo Section 122 chỉ có hiệu lực trong 150 ngày, thuế theo Section 301 có cơ sở pháp lý bền vững hơn và nhiều khả năng sẽ được duy trì trong thời gian dài như một công cụ điều tiết thương mại của Mỹ.

Đối với hàng hóa Việt Nam, mức thuế bổ sung 12,5% không chỉ làm gia tăng chi phí xuất khẩu mà còn có thể tác động đến tương quan cạnh tranh giữa các quốc gia cung ứng tại thị trường Mỹ.

VASEP cho rằng điều cộng đồng doanh nghiệp cần quan tâm không đơn thuần là mức thuế cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với nhóm chịu thuế 10%, mà là khả năng Section 301 trở thành rào cản thương mại lâu dài, ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược đầu tư, phát triển thị trường và tổ chức chuỗi cung ứng của doanh nghiệp.

Theo Hiệp hội, chính sách mới đang tạo ra sự thay đổi trong cán cân cạnh tranh của ngành thủy sản toàn cầu tại thị trường nhập khẩu lớn nhất thế giới, buộc cả doanh nghiệp xuất khẩu và các nhà nhập khẩu Mỹ phải điều chỉnh kế hoạch kinh doanh cũng như nguồn cung nguyên liệu.

Tuy nhiên, VASEP cũng nhận định đây chưa phải là cú sốc lớn như nhiều dự báo trước đó. Nguyên nhân là nhiều quốc gia cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam như Thái Lan, Trung Quốc, Na Uy, Chile và Peru cũng thuộc nhóm chịu mức thuế tương tự, qua đó hạn chế khả năng một đối thủ được hưởng lợi tuyệt đối về thuế quan.

Theo VASEP, điều đáng lưu ý là thuế theo Section 301 không mang tính tạm thời. Thực tế cho thấy các mức thuế mà Mỹ áp dụng đối với hàng hóa Trung Quốc theo cơ chế này từ năm 2018 vẫn được duy trì qua nhiều nhiệm kỳ Tổng thống. Điều đó đồng nghĩa doanh nghiệp không thể coi đây là khoản chi phí ngắn hạn mà phải đưa yếu tố thuế vào các kế hoạch đầu tư và chiến lược phát triển dài hạn.

Dù vậy, Hiệp hội cho rằng thủy sản Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa tại thị trường Mỹ. Mỹ hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn thủy sản nhập khẩu, trong khi doanh nghiệp Việt Nam có lợi thế về năng lực chế biến, khả năng cung ứng ổn định và chất lượng sản phẩm, những yếu tố không dễ được thay thế trong ngắn hạn.

Bên cạnh đó, việc Việt Nam ban hành Nghị định số 292/2026 về cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, có hiệu lực từ ngày 5/9/2026, được đánh giá là bước tiến trong việc hoàn thiện khung pháp lý theo các tiêu chuẩn quốc tế. Nếu quá trình thực thi được phía Mỹ ghi nhận tích cực, đây có thể là cơ sở để Việt Nam tiếp tục đối thoại và thúc đẩy cải thiện vị thế trong các chính sách thương mại thời gian tới.

Trong ngắn hạn, VASEP dự báo doanh nghiệp xuất khẩu khó tránh khỏi việc phải chia sẻ một phần chi phí thuế với các nhà nhập khẩu Mỹ, đồng thời chịu áp lực cạnh tranh lớn hơn trong việc giành đơn hàng.

Về trung và dài hạn, Hiệp hội cho rằng năng lực cạnh tranh của thủy sản Việt Nam sẽ không còn phụ thuộc chủ yếu vào mức thuế nhập khẩu mà ngày càng được quyết định bởi khả năng chế biến sâu, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng, đáp ứng các tiêu chuẩn về lao động, môi trường, truy xuất nguồn gốc và năng lực thích ứng với những thay đổi trong chính sách thương mại toàn cầu.

Theo VASEP, việc Mỹ áp dụng thuế theo Section 301 chắc chắn sẽ khiến môi trường cạnh tranh tại thị trường này trở nên khốc liệt hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh các quốc gia xuất khẩu khác cũng đang chịu những sức ép tương tự, cơ hội vẫn rộng mở đối với những doanh nghiệp chủ động nâng cao giá trị sản phẩm, đa dạng hóa thị trường và linh hoạt tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Đây sẽ là yếu tố quyết định khả năng duy trì và mở rộng vị thế của thủy sản Việt Nam tại thị trường Mỹ trong giai đoạn tới, hơn là bản thân mức thuế 12,5%.