"Mỗi cây xăng một giá": bước ngoặt thị trường bán lẻ xăng dầu cạnh tranh thực chất

Giao quyền chủ động định giá bán lẻ cho các thương nhân kinh doanh xăng dầu được kỳ vọng sẽ giúp thị trường cạnh tranh hơn, người tiêu dùng được lợi. Ảnh: Thanh Phượng.

Dù Nghị định chưa chính thức ban hành, nhưng ngay trong kỳ điều chỉnh ngày 22/10/2026, tín hiệu về một cuộc đua giảm giá thực chất giữa các "ông lớn" đầu mối đã bắt đầu, mở ra kỷ nguyên “mỗi cây xăng một giá” đầy tính cạnh tranh.

Trao quyền cho thị trường

Trong dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu do Bộ Công Thương vừa hoàn tất lấy ý kiến và trình Chính phủ, thay đổi cốt lõi mang tính đột phá là ngừng công bố giá cơ sở định kỳ, giao quyền chủ động định giá bán lẻ cho các thương nhân kinh doanh xăng dầu (gồm các thương nhân đầu mối và hơn 10.500 thương nhân phân phối).

Theo cơ chế mới, Nhà nước chỉ đưa ra công thức tính giá tham chiếu chung dựa trên diễn biến thế giới, thuế, phí và các chỉ số tài chính. Thương nhân sẽ dựa vào chi phí thực tế (vận chuyển, kho bãi, chiết khấu, quản lý) và chiến lợi nhuận của riêng mình để tự quyết định giá niêm yết.

Để tránh hiện tượng trục lợi hay găm hàng, cơ quan quản lý bắt buộc doanh nghiệp phải: Thực hiện kê khai giá và kết nối dữ liệu tự động về Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và Quản lý thị trường; Công bố công khai giá mới trước ít nhất 30 phút khi chính thức điều chỉnh.

Ngay sau khi liên Bộ Công Thương - Tài chính công bố mức giá tham chiếu điều hành mới, một kịch bản "chưa từng có" đã xảy ra trên thị trường bán lẻ.

Theo đó chiều 22/10, liên Bộ Công Thương - Tài chính công bố điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu, áp dụng từ 15h cùng ngày.

Theo đó, giá xăng E5 RON 92 giảm 1.610 đồng/lít, xuống còn 25.360 đồng/lít; xăng E10 RON 95 giảm 1.810 đồng/lít, còn 25.210 đồng/lít.

Ở chiều ngược lại, giá dầu diesel tăng 450 đồng/lít, lên 29.550 đồng/lít. Dầu mazut tăng 1.240 đồng/kg, lên mức 23.370 đồng/kg.

Trong đó, PVOIL, Long Hưng và Trường An giảm thêm 350 đồng/lít hoặc kg. 11 doanh nghiệp còn lại áp dụng mức giảm bổ sung 300 đồng, gồm Petrolimex, Phúc Lâm, Thanh Lễ, S.T.S Petro, Hóa dầu Quân đội, Phúc Lộc Ninh, Tổng Công ty Xăng dầu Quân đội, Nam Phúc, Hùng Hậu, Dương Đông và Hòa Khánh.

Theo Bộ Công Thương, việc doanh nghiệp chủ động giảm giá bán, kết hợp với các biện pháp điều hành của cơ quan quản lý, góp phần ổn định thị trường trong bối cảnh giá năng lượng thế giới biến động, đồng thời giảm áp lực chi phí cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Chuyên gia Kinh tế và Phát triển Bền vững - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Đào tạo lãnh đạo và Dịch vụ phát triển bền vững bà Huỳnh Thị Mỹ Nương cho biết: “Theo tôi, đây là một định hướng đáng chú ý, bởi nó đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy quản lý giá thiên về quy định hành chính sang cơ chế coi trọng hơn vai trò chủ động của doanh nghiệp, tín hiệu thị trường và quyền lựa chọn của người tiêu dùng. Nếu được thiết kế phù hợp, thay đổi này có thể tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, đồng thời giúp thị trường phản ánh linh hoạt hơn sự khác biệt về chi phí và điều kiện kinh doanh. Tôi nhìn nhận đề xuất này là một cơ hội cải thiện cơ chế vận hành thị trường, chứ chưa nên xem đó là bảo đảm rằng giá sẽ tự động giảm hoặc thị trường sẽ tự động cạnh tranh hoàn hảo. Điều quan trọng là phải thiết kế đồng bộ quyền định giá, nghĩa vụ công khai và kê khai thông tin, cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình. Trao quyền chủ động cần đi cùng những điều kiện để quyền đó tạo ra lợi ích thực chất cho người dân và nền kinh tế”.

Thị trường cạnh tranh, người tiêu dùng hưởng lợi

Đại diện một cửa hàng xăng dầu trên đường Võ Văn Kiệt, Phường Phú Định Thành phố. Hồ Chí Minh cho biết: “Hiện các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đã có thể điều chỉnh giá bán tuỳ theo từng doanh nghiệp, mỗi cây xăng sẽ có 1 giá khác nhau. Người dân có thể sử dụng app của Bộ Công Thương để tham khảo giá và chọn cây xăng thích hợp để đổ. Việc điều chỉnh giá có thể linh hoạt hơn, có thể thay đổi gia sau 7 ngày hoặc hơn tuỳ doanh nghiệp”.

Ông Trần Công Minh, Phường Xuân Hoà Thành phố. Hồ Chí Minh cho biết: “Tôi thấy việc để cho từng doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu tự quyết định mức giá sẽ giúp người dân có nhiều lựa chọn hơn. Giờ đây người dân có thể so sánh mức giá giữa các cây xăng và chọn cây xăng có mức giá hấp dẫn hơn để đổ xăng. Việc này cũng giúp các doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn so với trước đây”.

“Đối với doanh nghiệp, cơ chế giá linh hoạt hơn có thể mở rộng không gian chủ động trong quản trị kinh doanh. Các cửa hàng khác nhau về vị trí, chi phí vận chuyển, mặt bằng, quy mô bán hàng, điều kiện cung ứng và chất lượng dịch vụ. Khi có quyền chủ động về giá, doanh nghiệp có thể phản ánh tốt hơn những khác biệt đó, đồng thời sử dụng giá như một công cụ cạnh tranh bên cạnh chất lượng phục vụ, độ tin cậy và hiệu quả vận hành.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu quản trị cao hơn. Doanh nghiệp cần theo dõi cơ cấu chi phí, tồn kho, diễn biến nguồn cung và nhu cầu tại địa bàn để đưa ra quyết định có căn cứ. Doanh nghiệp lớn có thể có lợi thế về quy mô, công nghệ và nguồn lực; trong khi doanh nghiệp nhỏ có thể linh hoạt tại địa bàn nhưng thường hạn chế hơn về tài chính và hệ thống quản trị. Chính sách cần tạo môi trường cạnh tranh công bằng, không mặc nhiên coi doanh nghiệp lớn là bất lợi hay doanh nghiệp nhỏ là yếu thế trong mọi trường hợp.

Đối với người tiêu dùng, lợi ích tiềm năng là có thêm lựa chọn, có cơ hội tìm được mức giá phù hợp và được hưởng lợi khi doanh nghiệp cạnh tranh bằng cách giảm chi phí, cải thiện năng suất. Tuy nhiên, không thể khẳng định người dân sẽ luôn mua được giá tốt nhất trong mọi hoàn cảnh. Nếu thông tin giá khó tiếp cận, mức chênh lệch quá nhỏ so với chi phí đi lại, hoặc người mua phải tốn nhiều thời gian tìm kiếm, lợi ích thực tế có thể giảm đáng kể.

Vì vậy, cần nhìn lợi ích người tiêu dùng theo nghĩa rộng: giá hợp lý, thông tin đáng tin cậy, nguồn cung ổn định, chất lượng được bảo đảm và chi phí tìm kiếm thấp. Mục tiêu không phải là tạo ra thật nhiều mức giá khác nhau, mà là giúp người dân có thêm lựa chọn thực chất và được hưởng lợi từ hiệu quả cạnh tranh”, bà Huỳnh Thị Mỹ Nương cho biết thêm.