Sau nhiều tháng suy giảm liên tiếp, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam đã lấy lại đà tăng trong tháng 6/2026. Tuy nhiên, theo đánh giá của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tín hiệu tích cực này chưa đủ để xóa bỏ những áp lực đang hiện hữu từ các thị trường xuất khẩu chủ lực.
Dẫn số liệu của Cục Hải quan, VASEP cho biết kim ngạch xuất khẩu cá ngừ trong tháng 6/2026 đạt gần 88 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng cao nhất kể từ đầu năm, sau giai đoạn xuất khẩu liên tục giảm từ tháng 2 đến tháng 5.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, xuất khẩu cá ngừ đạt khoảng 455 triệu USD, chỉ giảm 1,6% so với cùng kỳ năm 2025, cải thiện đáng kể so với mức sụt giảm ghi nhận trong các tháng trước đó.
 |
| Xuất khẩu cá ngừ phục hồi trong tháng 6, nhưng áp lực từ Hoa Kỳ và EU vẫn gia tăng |
Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường tiêu thụ cá ngừ lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch hơn 176 triệu USD, chiếm gần 39% tổng giá trị xuất khẩu. Tuy nhiên, con số này vẫn giảm 2,3% so với cùng kỳ năm trước.
Đứng sau là thị trường Liên minh châu Âu (EU) với gần 88 triệu USD, giảm 18%. Trong khi đó, nhiều thị trường khác lại ghi nhận mức tăng trưởng tích cực như Nga tăng 83%, Philippines tăng 31%, Ai Cập tăng 29%, Israel tăng 17%; khối CPTPP tăng 6% và khu vực Trung Đông tăng 12%.
Riêng trong tháng 6, xuất khẩu sang Hoa Kỳ đạt gần 35,9 triệu USD, gần gấp đôi cùng kỳ năm 2025. Theo VASEP, sự tăng trưởng này chủ yếu đến từ việc các nhà nhập khẩu đẩy nhanh tiến độ nhận hàng nhằm hạn chế tác động từ chính sách thuế mới, thay vì phản ánh sự phục hồi bền vững của nhu cầu tiêu dùng.
Trước đó, trong 5 tháng đầu năm, xuất khẩu cá ngừ sang Hoa Kỳ chỉ đạt khoảng 140 triệu USD, giảm 14% so với cùng kỳ năm trước và liên tục suy giảm qua từng tháng.
Số liệu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ cũng cho thấy, trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch nhập khẩu cá ngừ của nước này đạt hơn 627 triệu USD, giảm khoảng 10% về giá trị và 11% về sản lượng. Mức giảm của cá ngừ Việt Nam còn lớn hơn mặt bằng chung, phản ánh áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng.
Theo VASEP, từ ngày 24/7/2026, nhiều sản phẩm cá ngừ của Việt Nam xuất khẩu sang Hoa Kỳ có khả năng phải chịu thêm mức thuế bổ sung 12,5% theo Mục 301, ngoài thuế tối huệ quốc (MFN) và các nghĩa vụ thuế hiện hành. Qua rà soát ban đầu, các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam chưa nằm trong danh mục được miễn trừ.
Mặc dù doanh nghiệp nhập khẩu tại Hoa Kỳ là đối tượng trực tiếp nộp thuế, nhưng trên thực tế phần chi phí phát sinh thường được chuyển sang phía nhà xuất khẩu thông qua yêu cầu giảm giá bán, chia sẻ chi phí thuế hoặc cắt giảm khối lượng đơn hàng, khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp bị thu hẹp.
Không chỉ Việt Nam, Thái Lan và Trung Quốc cũng thuộc nhóm chịu mức thuế bổ sung tương tự. Vì vậy, xét riêng về yếu tố thuế, tương quan cạnh tranh giữa các nguồn cung chưa có nhiều thay đổi, song chi phí gia tăng sẽ tiếp tục tạo áp lực lên toàn ngành.
Bên cạnh đó, thị trường EU cũng đang siết chặt kiểm soát đối với hàng thủy sản nhập khẩu thông qua các quy trình kiểm tra nghiêm ngặt hơn, kéo dài thời gian thông quan và làm tăng chi phí cho doanh nghiệp. Đồng thời, Indonesia được đánh giá sẽ có thêm lợi thế thương mại tại thị trường này, khiến sức ép cạnh tranh đối với cá ngừ Việt Nam ngày càng lớn.
Cá ngừ nhiều năm liên tiếp là nhóm hàng xuất khẩu lớn thứ ba của ngành thủy sản Việt Nam, chỉ sau tôm và cá tra. Giai đoạn 2019-2023, kim ngạch xuất khẩu tăng từ 719 triệu USD lên 845 triệu USD, tương đương mức tăng 17%.
Đến năm 2024, xuất khẩu cá ngừ đạt 989 triệu USD, tăng 17% so với năm trước và tiệm cận mốc 1 tỷ USD. Tuy nhiên, năm 2025 kim ngạch giảm còn 924 triệu USD, thấp hơn 7% so với năm 2024.
Hiện các sản phẩm cá ngừ của Việt Nam đã có mặt tại hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Bốn thị trường tiêu thụ lớn nhất gồm Hoa Kỳ, EU, Trung Đông và khối CPTPP, chiếm khoảng 82-86% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực gồm cá ngừ vây vàng, cá ngừ mắt to và cá ngừ vằn. Theo VASEP, nguồn lợi cá ngừ của Việt Nam tập trung chủ yếu tại vùng biển miền Trung và khu vực trung tâm Biển Đông với trữ lượng ước tính trên 600.000 tấn. Sản lượng khai thác hằng năm đạt hơn 200.000 tấn, tạo nền tảng quan trọng cho ngành chế biến và xuất khẩu.
Song song với việc phát triển nguồn nguyên liệu, Việt Nam đang tiếp tục đẩy mạnh áp dụng các tiêu chuẩn khai thác thủy sản bền vững, tuân thủ các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) của EU cùng nhiều tiêu chuẩn quốc tế khác nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu trong bối cảnh các yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe.
