Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), Cục Hải quan thông tin, xuất khẩu cá ngừ tháng đầu năm cho thấy bức tranh phân hóa rõ nét giữa các thị trường. Trong khi nhiều khu vực phục hồi tích cực thì xuất khẩu sang Mỹ chỉ đạt 24 triệu USD, chiếm 32% tổng kim ngạch, giảm 6% so với cùng kỳ.
Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu cá ngừ lớn nhất của Việt Nam, song đang đối mặt với nhiều thách thức mới. Từ ngày 1/1/2026, các quy định theo Marine Mammal Protection Act (MMPA) chính thức có hiệu lực đầy đủ đối với sản phẩm thủy sản nhập khẩu. Các yêu cầu về hồ sơ, truy xuất và kiểm tra tăng lên khiến doanh nghiệp có thể phát sinh thêm chi phí và độ trễ giao hàng, đặc biệt trong giai đoạn đầu triển khai.
 |
| Xuất khẩu cá ngừ tăng 13% trong tháng đầu năm, thị trường Mỹ chững lại do rào cản thuế và kỹ thuật |
Cùng với đó, chính sách thuế nhập khẩu của Mỹ đang bước vào giai đoạn điều chỉnh. Truyền thông quốc tế ghi nhận Mỹ chuyển sang cơ chế thuế tạm thời theo Section 122 của Trade Act of 1974 trong thời hạn 150 ngày, sau các diễn biến pháp lý liên quan đến cơ chế “thuế đối ứng/thuế bổ sung”. Những thay đổi này tạo thêm yếu tố bất định cho nhà xuất khẩu.
Theo VASEP, trong bối cảnh chi phí tuân thủ gia tăng, nếu thuế nhập khẩu hoặc hoạt động kiểm soát tiếp tục siết chặt, nhà nhập khẩu Mỹ có thể điều chỉnh danh mục, ép giá hoặc kéo dài đàm phán, khiến nhịp đơn hàng khó duy trì như trước.
Khả năng phục hồi xuất khẩu sang Mỹ vì vậy phụ thuộc lớn vào mức độ chuẩn hóa hồ sơ chuỗi cung ứng, rà soát mã HS/HTS và phối hợp chặt chẽ với đối tác nhập khẩu để xử lý các yêu cầu về chứng nhận (COA) khi phát sinh.
Trái ngược với xu hướng tại Mỹ, xuất khẩu cá ngừ sang nhiều thị trường ghi nhận mức tăng ấn tượng. Nhật Bản tăng 95%, Đức tăng 39%, Hà Lan tăng 15%. Một số thị trường xuất phát từ nền thấp như Ai Cập và Chile tăng lần lượt 129% và 133%.
Với thị trường EU, VASEP nhận định xu hướng tăng trưởng có thể duy trì nếu doanh nghiệp đẩy mạnh các sản phẩm giá trị gia tăng, đặc biệt là cá ngừ đóng hộp, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe.
Khu vực Trung Đông – Bắc Phi, trong đó có Ai Cập, vẫn còn dư địa nhờ nhu cầu đối với sản phẩm đồ hộp và thực phẩm tiện lợi. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần lưu ý rủi ro thanh toán và biến động logistics để bảo đảm hiệu quả thương mại.
VASEP dự báo xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trong những tháng đầu năm 2026, song tốc độ tăng trưởng khó đạt mức cao do những biến động về thuế quan và yêu cầu kỹ thuật tại thị trường chủ lực.
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều yếu tố khó lường, việc đa dạng hóa thị trường, nâng cao giá trị gia tăng và chuẩn hóa chuỗi cung ứng được xem là những giải pháp căn cơ để ngành cá ngừ duy trì đà tăng trưởng bền vững.
