Từ tăng trưởng công nghiệp sang tăng trưởng đa trung tâm
Sau quá trình mở rộng không gian phát triển, TP. Hồ Chi Minh không chỉ gia tăng quy mô địa lý, dân số và ảnh hưởng kinh tế, mà còn đứng trước yêu cầu tái định vị mô hình tăng trưởng. Thành phố hiện giữ vai trò đầu tàu của cả nước khi GRDP năm 2025 ước khoảng 3 triệu tỷ đồng, chiếm 23,5% GDP; thu ngân sách trên 800.000 tỷ đồng, gần 1/3 tổng thu quốc gia.
 |
| Một trong những điểm nhấn là Tân Uyên nằm ở vị trí chiến lược. |
Đà phục hồi và tăng tốc tiếp tục được thể hiện trong quý I/2026, khi GRDP TP. Hồ Chi Minh tăng 8,27% so với cùng kỳ; nếu loại trừ dầu khí, mức tăng đạt 8,58%. Quy mô GRDP thực tế trong quý đạt 760.933 tỷ đồng, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng cao trong các quý tiếp theo.
Tuy nhiên, để duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số, bài toán đặt ra không còn chỉ nằm ở việc mở rộng sản xuất theo chiều rộng. TP. Hồ Chi Minh cần thêm các không gian tăng trưởng mới, nơi có thể kết hợp công nghiệp, logistics, đô thị, dịch vụ và đổi mới sáng tạo trong cùng một cấu trúc phát triển.
Trong giai đoạn trước, tăng trưởng của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam phần lớn dựa vào các khu công nghiệp, lợi thế lao động và chi phí đất đai. Mô hình này đã tạo ra năng lực sản xuất lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra áp lực về hạ tầng, nhà ở, dịch vụ đô thị và chất lượng môi trường sống.
Giai đoạn hiện nay cho thấy một xu hướng khác: công nghiệp không thể phát triển tách rời đô thị và dịch vụ. Những khu vực có khả năng thu hút đầu tư sản xuất nhưng đồng thời hình thành được hệ sinh thái thương mại, logistics, tài chính, giáo dục và nhà ở sẽ có lợi thế lớn hơn trong chu kỳ tăng trưởng mới.
 |
| Khu Công nghiệp phía Nam Tân Uyên - TP. Hồ Chí Minh |
Đây là lý do Tân Uyên được nhắc đến nhiều hơn trong bức tranh phía Bắc TP. Hồ Chi Minh. Khu vực này không bắt đầu từ con số không, mà đã có nền tảng công nghiệp khá rõ. Theo số liệu địa phương, cơ cấu kinh tế Tân Uyên chuyển dịch theo hướng công nghiệp - dịch vụ - nông nghiệp, với tỷ trọng lần lượt 61,3% - 37,59% - 1,11%. Giá trị sản xuất công nghiệp tăng bình quân 11,01%/năm, trong khi tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tăng bình quân 23,08%/năm.
Những con số này cho thấy Tân Uyên không chỉ là một địa bàn sản xuất, mà đang từng bước hình thành nền kinh tế đô thị - dịch vụ đi cùng công nghiệp.
Trong cạnh tranh thu hút đầu tư hiện nay, quỹ đất công nghiệp vẫn quan trọng nhưng không còn là yếu tố duy nhất. Nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến thời gian vận chuyển, khả năng kết nối cảng biển - sân bay - cao tốc, chất lượng lao động và mức độ hoàn chỉnh của đô thị xung quanh khu sản xuất.
Vành đai 4 TP.HCM vì vậy có ý nghĩa lớn đối với không gian phát triển phía Bắc. Tuyến đường dài hơn 207 km, tổng mức đầu tư giai đoạn 1 khoảng 120.412 tỷ đồng, được định hướng kết nối nhiều trục cao tốc quan trọng như Biên Hòa - Vũng Tàu, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, TP.HCM - Mộc Bài và TP.HCM - Trung Lương.
Khi hoàn thiện, tuyến vành đai này có thể làm thay đổi cách phân bổ dòng hàng, dòng vốn và dòng lao động trong vùng. Thay vì phụ thuộc quá lớn vào khu lõi đô thị hiện hữu, các hoạt động sản xuất - logistics có xu hướng dịch chuyển ra các vành đai kết nối tốt hơn, nơi còn dư địa phát triển và chi phí vận hành hợp lý hơn.
Với vị trí nằm trong hành lang công nghiệp phía Bắc, Tân Uyên có cơ hội hưởng lợi từ xu hướng này. Vai trò của địa phương không chỉ là nơi đặt nhà máy, mà có thể mở rộng thành điểm trung chuyển, cung ứng dịch vụ hậu cần, thương mại và đô thị vệ tinh cho toàn vùng sản xuất.
Dư địa mới từ công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ
Một điểm đáng chú ý khác là định hướng công nghiệp của Tân Uyên đang có dấu hiệu chuyển lên phân khúc giá trị cao hơn. Theo thông tin từ địa phương, Bình Dương dự kiến thành lập thêm 2 khu công nghiệp với tổng diện tích khoảng 1.000 ha tại Bắc Tân Uyên và Tân Uyên; trong đó, khu công nghiệp chuyên ngành cơ khí tại phường Hội Nghĩa, TP. Tân Uyên có quy mô khoảng 800 ha, định hướng thu hút ngành cơ khí theo hướng công nghệ cao, tự động hóa và ít thâm dụng lao động.
Đây là dữ liệu quan trọng, bởi nó cho thấy Tân Uyên có thể tham gia vào quá trình nâng cấp chuỗi giá trị công nghiệp, thay vì chỉ tiếp nhận các ngành sử dụng nhiều lao động hoặc gia công truyền thống.
Các ngành thương mại, logistics, du lịch, tài chính - ngân hàng được địa phương xác định từng bước trở thành các ngành chủ lực trong khu vực dịch vụ. Nếu xu hướng này tiếp tục được duy trì, Tân Uyên có thể phát triển theo mô hình đô thị công nghiệp tích hợp, trong đó sản xuất, dịch vụ và đời sống đô thị cùng tạo ra động lực tăng trưởng.
Mục tiêu tăng trưởng của TP. Hồ Chi Minh trong giai đoạn tới rất tham vọng. Thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10% trong năm 2026, kinh tế số chiếm trên 30% GRDP. Đến năm 2030, quy mô GRDP được đặt mục tiêu đạt khoảng 200 tỷ USD, với GRDP bình quân đầu người vượt 14.000 USD.
Để đạt mục tiêu này, TP. Hồ Chi Minh cần nhiều cực tăng trưởng bổ trợ ngoài khu vực trung tâm. Những địa bàn có nền tảng công nghiệp, hạ tầng kết nối và khả năng phát triển đô thị như Tân Uyên sẽ có vai trò ngày càng rõ trong cấu trúc tăng trưởng mới.
Tuy vậy, cơ hội không tự động chuyển hóa thành động lực kinh tế. Tân Uyên vẫn cần giải quyết các bài toán về chất lượng quy hoạch, năng lực hạ tầng nội vùng, nhà ở cho người lao động, môi trường, nguồn nhân lực và khả năng thu hút các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.
