Sửa đổi Luật Giá 2023: Hướng tới phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Theo Dự thảo Tờ trình Chính phủ, việc sửa đổi Luật Giá 2023 được đặt trong bối cảnh cần đảm bảo hoạt động quản lý giá diễn ra bình thường, thông suốt, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót chức năng giữa các cấp chính quyền, đặc biệt trong bối cảnh tái cơ cấu hệ thống hành chính theo hướng hai cấp: cấp tỉnh và cấp xã.

Điều chỉnh thẩm quyền bình ổn giá

Một trong những nội dung sửa đổi đáng chú ý là việc điều chỉnh thẩm quyền tổ chức thực hiện bình ổn giá trong tình huống khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh hoặc khi thị trường có biến động bất thường. Theo quy định hiện hành, UBND cấp huyện là cơ quan triển khai sau khi có quyết định từ cấp tỉnh. Tuy nhiên, để phù hợp với mô hình chính quyền hai cấp, Bộ Tài chính đề xuất giao trách nhiệm này cho Ủy ban nhân dân cấp xã – nơi trực tiếp gần dân và có điều kiện tiếp cận nhanh các biến động tại địa phương.

Sửa đổi Luật Giá 2023: Hướng tới phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Bổ sung danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá

Dự thảo luật cũng mở rộng và cập nhật danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá. Đáng chú ý, thẩm quyền định giá một số dịch vụ đặc thù như vận chuyển khí thiên nhiên bằng đường ống; lưu trữ, tái hóa, phân phối khí thiên nhiên hóa lỏng phục vụ sản xuất điện sẽ được giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Đây là bước điều chỉnh để phân cấp rõ hơn, tạo chủ động cho địa phương trong việc điều hành giá các loại hình dịch vụ có tính đặc thù và liên quan đến an ninh năng lượng.

Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng đề xuất đưa dịch vụ sử dụng hạ tầng trong khu công nghiệp, khu kinh tế có đầu tư từ nguồn vốn ngân sách nhà nước vào diện Nhà nước định giá. Thẩm quyền định giá loại hình dịch vụ này cũng thuộc UBND cấp tỉnh nhằm bảo đảm phù hợp với vai trò quản lý đầu tư công tại địa phương.

Làm rõ phạm vi áp dụng với dịch vụ công

Dự thảo Luật sửa đổi lần này cũng làm rõ phạm vi áp dụng đối với sản phẩm, dịch vụ công sử dụng ngân sách từ nguồn chi thường xuyên – nhằm đồng bộ với các quy định hiện hành của pháp luật về đấu thầu, đặt hàng và giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ công. Bên cạnh đó, các quy định liên quan đến dịch vụ quản lý, bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt cũng được sửa đổi cho phù hợp với Luật Đường sắt mới.

Cùng với đó, tên gọi và cơ cấu tổ chức của các bộ, ngành có thẩm quyền trong lĩnh vực giá cũng được điều chỉnh để bảo đảm tương thích với mô hình tổ chức mới của Chính phủ sau khi sắp xếp lại.

Tăng hiệu lực giám sát, giảm gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp

Về công tác thanh tra, kiểm tra, căn cứ Kết luận số 134-KL/TW ngày 28/3/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và theo Luật Thanh tra 2025, Bộ Tài chính đề xuất chuyển chức năng “thanh tra chuyên ngành về giá” sang “kiểm tra chuyên ngành và xử lý vi phạm pháp luật về giá và thẩm định giá”. Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng tinh gọn bộ máy, nhưng vẫn bảo đảm hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước.

Đồng thời, nhiều quy định liên quan đến điều kiện kinh doanh của doanh nghiệp thẩm định giá cũng được đề xuất cắt giảm, nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư và kinh doanh. Cụ thể, Bộ Tài chính đề xuất bỏ yêu cầu “có năng lực hành vi dân sự đầy đủ” và quy định bắt buộc “doanh nghiệp phải đăng ký ngành nghề dịch vụ thẩm định giá” theo Luật Doanh nghiệp.

Ngoài ra, để minh bạch hơn về cơ cấu tổ chức doanh nghiệp, dự thảo quy định rõ: đối với công ty TNHH hai thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần hoạt động trong lĩnh vực thẩm định giá, tổng số vốn góp của các thành viên hoặc cổ đông là thẩm định viên đang hành nghề tại doanh nghiệp phải chiếm trên 50% vốn điều lệ. Điều này nhằm bảo đảm tính chuyên môn, tránh hiện tượng các doanh nghiệp “mượn danh” thẩm định viên để đăng ký hoạt động.