Sở Nội vụ được giao thêm trách nhiệm trong quản lý bảo hiểm thất nghiệp

Chính sách bảo hiểm thất nghiệp không chỉ dừng ở việc chi trả trợ cấp cho người mất việc mà còn bao gồm tư vấn, giới thiệu việc làm, hỗ trợ đào tạo nghề và duy trì việc làm. Để các chính sách này được thực hiện thống nhất, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 374/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm năm 2025 về bảo hiểm thất nghiệp.

Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị định là việc xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm của Sở Nội vụ tại các địa phương, từ ban hành quyết định hưởng chế độ, giải quyết khiếu nại đến kiểm tra, xử lý vi phạm và thu hồi kinh phí chi trả không đúng quy định.

Nghị định cũng quy định danh mục dịch vụ sự nghiệp công sử dụng Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp, làm cơ sở tổ chức thực hiện, xác định khối lượng công việc và quản lý kinh phí.

Sở Nội vụ có thẩm quyền giải quyết chế độ và xử lý vi phạm

Theo Điều 37 Nghị định 374, Sở Nội vụ có thẩm quyền ban hành các quyết định liên quan đến quá trình hưởng bảo hiểm thất nghiệp của người lao động.

Cụ thể, cơ quan này được ban hành quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; quyết định tạm dừng, tiếp tục hoặc chấm dứt hưởng trợ cấp thất nghiệp. Sở Nội vụ cũng có thẩm quyền hủy quyết định hưởng trợ cấp thất nghiệp và quyết định bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp theo quy định.

Việc quy định rõ thẩm quyền có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình giải quyết chế độ, nhất là những trường hợp phát sinh thay đổi về tình trạng việc làm, điều kiện hưởng hoặc cần điều chỉnh quyết định đã ban hành.

Chẳng hạn, khi người lao động đang hưởng trợ cấp thất nghiệp tìm được việc làm và thuộc trường hợp phải chấm dứt hưởng, cơ quan có thẩm quyền phải thực hiện thủ tục theo quy định. Trường hợp quyết định hưởng chế độ được ban hành không đúng, việc xem xét hủy quyết định và xử lý khoản tiền đã chi trả cũng phải có căn cứ pháp lý.

Đối với doanh nghiệp, Nghị định 374 còn quy định thẩm quyền của Sở Nội vụ trong việc hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề nhằm duy trì việc làm cho người lao động.

Theo đó, Sở Nội vụ được ban hành quyết định hỗ trợ đào tạo, quyết định hủy hỗ trợ và thu hồi kinh phí đào tạo trong những trường hợp thuộc diện phải thu hồi theo quy định.

Đây là nội dung có liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt là các đơn vị gặp khó khăn trong sản xuất, kinh doanh nhưng có nhu cầu đào tạo lại lao động để thích ứng với yêu cầu công việc.

Thay vì chỉ giải quyết chính sách sau khi người lao động mất việc, cơ chế hỗ trợ đào tạo nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì việc làm, hạn chế nguy cơ cắt giảm nhân sự khi đáp ứng đủ các điều kiện luật định.

Bên cạnh thẩm quyền ban hành quyết định, Sở Nội vụ còn được theo dõi, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp; giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh theo quy định.

Cơ quan này có quyền xử lý vi phạm trong phạm vi thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý. Đồng thời, từ thực tiễn triển khai tại địa phương, Sở Nội vụ có thể kiến nghị sửa đổi, bổ sung chính sách và các quy định pháp luật liên quan.

Điều 38 Nghị định 374 tiếp tục xác định trách nhiệm của Sở Nội vụ trong tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp.

Theo đó, Sở Nội vụ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tuyên truyền, phổ biến chính sách; tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo của tổ chức, cá nhân theo quy định.

Đáng chú ý, nghị định quy định trách nhiệm thu hồi tiền hưởng các chế độ bảo hiểm thất nghiệp khi việc giải quyết hưởng không đúng quy định hoặc có sai sót trong ban hành, chuyển quyết định liên quan đến chế độ.

Đối với các khoản tiền hưởng sai phát sinh từ nguyên nhân không thuộc cơ quan thực hiện bảo hiểm thất nghiệp, Sở Nội vụ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức thu hồi.

Quy định này đặt ra yêu cầu xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và phối hợp giữa các đơn vị liên quan trong quá trình xử lý khoản chi không đúng. Việc thu hồi cần dựa trên hồ sơ, quyết định và căn cứ pháp luật cụ thể, tránh tình trạng kéo dài hoặc phát sinh tranh chấp không cần thiết.

Một nhiệm vụ khác là ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện giao dịch điện tử trong tiếp nhận, giải quyết và quản lý hồ sơ bảo hiểm thất nghiệp.

Sở Nội vụ có trách nhiệm chỉ đạo, hướng dẫn tổ chức dịch vụ việc làm công ứng dụng công nghệ, đồng thời bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu với cơ quan bảo hiểm xã hội và các cơ quan liên quan thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia và hệ thống thông tin chuyên ngành.

Việc liên thông dữ liệu có thể giúp giảm thao tác xử lý hồ sơ, hỗ trợ đối chiếu tình trạng tham gia bảo hiểm, hạn chế sai sót trong giải quyết chế độ và phát hiện những trường hợp hưởng không đúng quy định.

Ngoài ra, Sở Nội vụ phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ 6 tháng, hằng năm và đột xuất với Bộ Nội vụ, UBND cấp tỉnh; cung cấp tài liệu, thông tin theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, đồng thời tham gia nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế về bảo hiểm thất nghiệp.

Bốn nhóm dịch vụ được sử dụng Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp

Song song với việc phân định thẩm quyền quản lý, Nghị định 374 quy định cụ thể các nhóm dịch vụ sự nghiệp công được sử dụng kinh phí từ Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp.

Theo Chương VII, kinh phí tổ chức và hoạt động bảo hiểm thất nghiệp được thực hiện theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội và các quy định liên quan đến cơ chế tài chính, nội dung và mức chi tổ chức thực hiện chính sách.

Đối với tổ chức dịch vụ việc làm công, kinh phí thực hiện được xác định trên cơ sở khối lượng công việc và giá dịch vụ sự nghiệp công sử dụng Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp, gắn với nhiệm vụ được giao hoặc được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Danh mục gồm 4 nhóm dịch vụ chính.

Nhóm thứ nhất là tư vấn, giới thiệu việc làm cho người lao động. Đây là các dịch vụ hỗ trợ người thất nghiệp tiếp cận thông tin tuyển dụng, tìm kiếm vị trí phù hợp với trình độ, kinh nghiệm và nhu cầu việc làm.

Hoạt động này có ý nghĩa đối với cả người lao động và doanh nghiệp. Trong khi người lao động cần sớm quay lại thị trường, doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn nhân lực thông qua hệ thống dịch vụ việc làm công.

Nhóm thứ hai là giải quyết hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm. Các dịch vụ bao gồm tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đề nghị hỗ trợ và trả kết quả giải quyết.

Đây là nhóm dịch vụ gắn với chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo lại, nâng cao kỹ năng cho người lao động nhằm duy trì việc làm, thay vì chỉ tập trung hỗ trợ sau khi quan hệ lao động chấm dứt.

Nhóm thứ ba là giải quyết trợ cấp thất nghiệp. Danh mục bao gồm tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đề nghị hưởng trợ cấp; tiếp nhận thông báo tìm kiếm việc làm; xử lý thủ tục tạm dừng, tiếp tục, chấm dứt hưởng trợ cấp và chuyển, tiếp nhận chuyển nơi hưởng.

Đây là nhóm dịch vụ có phạm vi rộng, liên quan trực tiếp đến quá trình giải quyết quyền lợi của người lao động sau khi mất việc.

Việc xác định cụ thể từng dịch vụ tạo cơ sở để tổ chức thực hiện, tính toán khối lượng công việc và xác định kinh phí phù hợp với nhiệm vụ thực tế.

Nhóm thứ tư là tiếp nhận và giải quyết hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề. Nhóm này bao gồm tiếp nhận, giải quyết hồ sơ và trả kết quả hỗ trợ theo quy định.

Khác với nhóm hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo để duy trì việc làm, nhóm dịch vụ này hướng đến việc giải quyết chính sách hỗ trợ người lao động nâng cao kỹ năng nghề, tăng khả năng tìm kiếm việc làm mới.

Nghị định quy định giá dịch vụ sự nghiệp công sử dụng Quỹ Bảo hiểm thất nghiệp do Bộ Nội vụ ban hành.

Việc xác định giá dịch vụ theo danh mục và khối lượng công việc là cơ sở quản lý kinh phí, kiểm soát chi phí tổ chức thực hiện và đánh giá hiệu quả sử dụng nguồn quỹ.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, những quy định này cần được nhìn nhận ở cả hai khía cạnh: thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tham gia bảo hiểm thất nghiệp và chủ động tìm hiểu các chính sách hỗ trợ đào tạo, duy trì việc làm khi phát sinh khó khăn.

Đồng thời, việc phân định rõ trách nhiệm của Sở Nội vụ, tổ chức dịch vụ việc làm công và cơ quan bảo hiểm xã hội góp phần làm rõ đầu mối giải quyết chính sách, hạn chế tình trạng doanh nghiệp và người lao động phải tìm hiểu, liên hệ nhiều cơ quan khi thực hiện thủ tục.

Hiệu quả của những quy định mới sẽ phụ thuộc đáng kể vào khả năng phối hợp giữa các cơ quan, chất lượng dữ liệu và tiến độ xử lý hồ sơ tại địa phương. Đây cũng là những yếu tố quyết định để bảo hiểm thất nghiệp thực hiện đồng thời hai mục tiêu: bảo đảm thu nhập tạm thời cho người mất việc và hỗ trợ người lao động sớm trở lại thị trường.