"Siêu Ủy ban" sắp trả 19 tập đoàn, tổng công ty về lại các Bộ ngành

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc đã chủ trì Hội nghị tổng kết công tác năm 2024 của Ủy ban Quản lý Vốn Nhà nước tại Doanh nghiệp, diễn ra vào chiều ngày 6/12. Tại hội nghị, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thực hiện Nghị quyết số 18 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, tập trung vào việc tái cấu trúc bộ máy theo hướng tinh gọn và hiệu quả. Một trong những nội dung trọng tâm là quyết định chấm dứt hoạt động của Ủy ban Quản lý Vốn Nhà nước tại Doanh nghiệp trong tháng 12/2024, nhằm chuyển giao chức năng về Bộ Tài chính và các bộ ngành liên quan. Đây là bước đi chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vốn nhà nước, đồng thời loại bỏ các rào cản hành chính không cần thiết trong hoạt động doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc phát biểu tại Hội nghị.

Theo kế hoạch, các tập đoàn lớn như Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam, Tập đoàn Điện lực, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản, và Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam sẽ chuyển tổ chức đảng về trực thuộc Đảng bộ Chính phủ. Những doanh nghiệp còn lại sẽ được tái sắp xếp và phân bổ hợp lý giữa Bộ Tài chính và các bộ ngành khác. Phó Thủ tướng yêu cầu Ủy ban cần nhanh chóng phối hợp với các tập đoàn, tổng công ty và cơ quan chủ quản để xây dựng lộ trình chuyển giao khoa học, tránh gây hoang mang hay gián đoạn. Ông nhấn mạnh rằng toàn bộ quá trình này phải hoàn thành trước ngày 25/2/2025, với tinh thần khẩn trương nhưng đảm bảo hiệu quả và tính minh bạch.

Dưới sự quản lý của Ủy ban từ năm 2018, tổng vốn chủ sở hữu của 19 tập đoàn và tổng công ty đã đạt 1,18 triệu tỷ đồng, tăng 11% so với thời điểm bắt đầu. Tổng tài sản hiện tại là 2,54 triệu tỷ đồng, với doanh thu hợp nhất đạt 1,85 triệu tỷ đồng. Đóng góp của các doanh nghiệp này vào ngân sách nhà nước giai đoạn 2018-2023 đạt 1,28 triệu tỷ đồng, chiếm trung bình 10-12% tổng thu ngân sách quốc gia mỗi năm. Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp từng thua lỗ hoặc có nguy cơ thua lỗ khi chuyển giao về Ủy ban, như Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, Tổng công ty Đường sắt, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam, đã chuyển mình thành công và đạt lợi nhuận sau khi tái cơ cấu và kiện toàn đội ngũ lãnh đạo. Không chỉ vậy, hơn năm năm qua, các đơn vị thuộc Ủy ban không phát sinh sai phạm, tham nhũng hay tiêu cực trong hoạt động sản xuất kinh doanh và đầu tư. Những trường hợp bị xử lý kỷ luật hoặc khởi tố gần đây đều liên quan đến sai phạm xảy ra trước khi các doanh nghiệp này được chuyển giao.

Tuy nhiên, hoạt động của Ủy ban vẫn bộc lộ những hạn chế nhất định. Sự chuyên nghiệp và hiệu quả chưa thực sự vượt trội so với giai đoạn trước khi thành lập, trong khi cơ chế vận hành lại nặng tính hành chính. Khung pháp lý hiện tại, vốn dựa trên hệ thống thể chế cũ, chưa đáp ứng được kỳ vọng về một mô hình quản lý hiện đại. Việc kết thúc hoạt động của Ủy ban và chuyển giao chức năng về các bộ ngành chủ quản không chỉ là sự điều chỉnh cơ cấu, mà còn mang ý nghĩa chiến lược, nhằm tối ưu hóa quản lý vốn nhà nước, nâng cao tính chuyên nghiệp, và thúc đẩy các tập đoàn, tổng công ty phát triển bền vững hơn trong thời gian tới.