Siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ: Từng bước hiện thực hóa “cửa ngõ hàng hải” mới của Việt Nam

Việc phát triển Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ đang được TP. Hồ Chí Minh xác định là một trong những dự án hạ tầng chiến lược, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với năng lực logistics, thu hút đầu tư và vị thế hàng hải của Thành phố cũng như của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đến nay, dự án đã đạt được nhiều mốc pháp lý quan trọng và đang bước vào giai đoạn then chốt trong quá trình triển khai.

Hoàn thiện khung pháp lý, bước vào giai đoạn lựa chọn nhà đầu tư

Theo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư tại Quyết định số 148/QĐ-TTg ngày 16/1/2025. Đây là dấu mốc quan trọng, tạo cơ sở pháp lý cao nhất để Thành phố triển khai các bước tiếp theo.

Tiếp đó, ngày 13/2/2025, UBND TP. Hồ Chí Minh ban hành Công văn số 913/UBND-DA về kế hoạch triển khai dự án, phân công rõ trách nhiệm cho các sở, ngành liên quan. Đến nay, dự án đang trong giai đoạn lựa chọn nhà đầu tư, một bước then chốt quyết định tiến độ và chất lượng triển khai trong thời gian tới.

Theo Công văn số 17087/STC-KTĐN ngày 22/12/2025 của Sở Tài chính, quy trình lựa chọn nhà đầu tư dự kiến được thực hiện theo cơ chế đặc thù của Nghị quyết số 98/2023/QH15 và Nghị quyết số 260/2025/QH15, với 4 bước cơ bản. Trong đó, UBND TP. Hồ Chí Minh sẽ chấp thuận hình thức tổ chức lựa chọn nhà đầu tư; nhà đầu tư quan tâm nộp hồ sơ đề xuất; Sở Tài chính chủ trì thẩm định, lấy ý kiến các cơ quan liên quan; và cuối cùng là quyết định chấp thuận nhà đầu tư.

Việc áp dụng cơ chế đặc thù được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian, tạo sự linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm chặt chẽ, minh bạch trong lựa chọn nhà đầu tư có năng lực tài chính, kinh nghiệm và tầm nhìn dài hạn.

Phối cảnh Dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.

Phối hợp chiến lược với Cái Mép – Thị Vải để hình thành cụm cảng trung chuyển tầm cỡ quốc tế

Trong Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được định hướng chia sẻ chức năng trung chuyển quốc tế với khu cảng Cái Mép – Thị Vải. Đây không phải là sự cạnh tranh, mà là mối quan hệ bổ trợ chiến lược nhằm tối ưu hóa luồng hàng và tạo dư địa phát triển bền vững cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Trong cuộc họp báo ngày 25/12/2025 với báo chí, ông Vũ Văn Dũng - Phó phòng phát triển đô thị, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho biết, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được xác định là cảng chuyên về trung chuyển, với tỷ lệ hàng container trung chuyển chiếm khoảng 75 – 80%, phần còn lại là hàng xuất nhập khẩu của Việt Nam. Trong khi đó, khu cảng Cái Mép – Thị Vải tiếp tục đóng vai trò cảng cửa ngõ khu vực, kết hợp trung chuyển với tỷ lệ hàng trung chuyển dự kiến khoảng 20 – 25% đến năm 2050, còn lại là hàng xuất nhập khẩu.

Sau năm 2050, khi cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ đạt công suất tối đa, Cái Mép – Thị Vải sẽ tiếp tục thu hút hàng trung chuyển, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ hàng trung chuyển quốc tế lên khoảng 50%. Cách phân vai này giúp tránh quá tải cục bộ, khai thác hiệu quả lợi thế tự nhiên của từng khu bến và tạo thành một cụm cảng cửa ngõ – trung chuyển quy mô lớn, hiện đại, đủ sức cạnh tranh với các trung tâm trung chuyển hàng đầu châu Á.

Ông Vũ Văn Dũng - Phó phòng phát triển đô thị, Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh (Ảnh: Uyển Nhi)

Định hướng này cũng phù hợp với Nghị quyết 24-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển vùng Đông Nam Bộ, trong đó nhấn mạnh yêu cầu hiện đại hóa hệ thống cảng biển, logistics gắn với liên kết vùng và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Động lực mới cho logistics, đầu tư và vị thế hàng hải quốc gia

Từ góc độ phát triển dài hạn, khi đi vào vận hành, siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được kỳ vọng sẽ tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ cho TP. Hồ Chí Minh và cả nước.

Riêng đối với TP. Hồ Chí Minh, dự án sẽ thu hút nguồn vốn đầu tư rất lớn từ khu vực doanh nghiệp để phát triển hạ tầng cảng biển hiện đại. Theo ước tính, khi cảng hoạt động ổn định, nguồn thu trực tiếp cho ngân sách nhà nước có thể đạt khoảng 34.000 – 40.000 tỷ đồng mỗi năm, thông qua các khoản thuế, phí hàng hải, thuê mặt nước và thuế xuất nhập khẩu. Đồng thời, dự án dự kiến tạo việc làm cho khoảng 6.000 – 8.000 lao động, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng dịch vụ logistics chất lượng cao.

Quan trọng hơn, siêu cảng Cần Giờ sẽ trở thành điểm tựa để hình thành và phát triển hệ sinh thái logistics hiện đại, bao gồm trung tâm logistics, khu thương mại tự do, dịch vụ tài chính – bảo hiểm – ngân hàng gắn với vận tải biển. Đây cũng là yếu tố quan trọng để TP. Hồ Chí Minh hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm tài chính quốc tế trong tương lai.

Ở tầm quốc gia, cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được kỳ vọng góp phần khẳng định vị thế Việt Nam trên bản đồ hàng hải thế giới, từng bước trở thành một trong những trung tâm trung chuyển quốc tế quan trọng của khu vực. Khi đó, Việt Nam không chỉ là điểm đến của hàng hóa xuất nhập khẩu, mà còn là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, giúp giảm chi phí trung gian, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Cùng với Cái Mép – Thị Vải, khu vực Cái Mép – Cần Giờ được định hướng trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế hàng đầu Đông Nam Á, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế toàn vùng Đông Nam Bộ, đồng thời hiện thực hóa Chiến lược biển Việt Nam trong giai đoạn mới.

Với những bước đi bài bản, thận trọng nhưng quyết liệt, dự án siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ đang từng bước được hiện thực hóa, mở ra kỳ vọng lớn về một trung tâm hàng hải mới mang tầm khu vực và quốc tế cho TP. Hồ Chí Minh và Việt Nam.