 |
| Siết kỷ luật tài chính công: Có thể tạm dừng chi ngân sách với đơn vị chậm báo cáo. Ảnh tạo bởi AI |
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 140/2026/NĐ-CP quy định về Báo cáo tài chính nhà nước, thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện cho việc tổng hợp, trình bày và công khai thông tin tài chính của Nhà nước trên phạm vi cả nước.
Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là cơ chế chế tài mạnh đối với các đơn vị chậm hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ cung cấp thông tin tài chính. Theo đó, Bộ Tài chính được phép tạm dừng chi ngân sách, ngoại trừ các khoản chi thiết yếu như tiền lương, trợ cấp xã hội hoặc học bổng. Việc cấp lại kinh phí chỉ được thực hiện sau khi đơn vị vi phạm khắc phục và tuân thủ đầy đủ quy định.
Theo Nghị định, Báo cáo tài chính nhà nước bao gồm bốn cấu phần cơ bản: báo cáo tình hình tài chính, báo cáo kết quả hoạt động tài chính, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và phần thuyết minh.
Trong đó, báo cáo tình hình tài chính nhà nước phản ánh tổng thể tài sản và nguồn vốn của Nhà nước hoặc do Nhà nước kiểm soát tại thời điểm kết thúc kỳ báo cáo, trên phạm vi toàn quốc hoặc từng địa phương.
Tài sản nhà nước được xác định là toàn bộ tài sản giao cho các cơ quan, đơn vị, tổ chức quản lý, sử dụng và khai thác theo quy định, đã tính đến các khoản dự phòng tổn thất nếu có. Tuy nhiên, một số loại tài sản đặc thù như cổ vật, hiện vật bảo tàng, di tích lịch sử, tài liệu quý hiếm, đất chưa giao quyền sử dụng hoặc tài nguyên chưa xác định được giá trị không thuộc phạm vi phản ánh trong báo cáo.
Các tài sản này được phân loại theo ngắn hạn và dài hạn, bao gồm tiền và các khoản tương đương tiền, đầu tư tài chính, các khoản phải thu, hàng tồn kho, cho vay, tài sản kết cấu hạ tầng, tài sản cố định tại đơn vị, các khoản đầu tư xây dựng dở dang và các tài sản khác.
Về nguồn vốn, được cấu thành từ nợ phải trả và tài sản thuần. Trong đó, nợ phải trả gồm nợ Chính phủ, nợ chính quyền địa phương và các nghĩa vụ tài chính khác; còn tài sản thuần phản ánh giá trị thực có của Nhà nước, bao gồm thặng dư hoặc thâm hụt lũy kế, các quỹ và các yếu tố khác.
Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm công khai báo cáo tài chính nhà nước. Cụ thể, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm công bố các thông tin về tài sản, nguồn vốn, kết quả hoạt động tài chính, thặng dư hoặc thâm hụt và lưu chuyển tiền tệ trên địa bàn, trừ các nội dung thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, dự trữ quốc gia hoặc bí mật nhà nước.
Ở cấp Trung ương, Bộ Tài chính thực hiện công khai báo cáo tài chính nhà nước trên phạm vi toàn quốc với các nội dung tương tự.
Việc công khai được thực hiện thông qua nhiều hình thức như đăng tải trên cổng thông tin điện tử, phát hành ấn phẩm hoặc niêm yết theo quy định. Đáng chú ý, thời hạn công khai được ấn định trong vòng 30 ngày kể từ khi báo cáo được trình cơ quan có thẩm quyền.
Nghị định nhấn mạnh vai trò trung tâm của Bộ Tài chính trong việc tổ chức thu thập thông tin từ các cơ quan thu ngân sách, cơ quan quản lý quỹ và các đơn vị liên quan ở Trung ương.
Các đơn vị kế toán cấp trên cao nhất thuộc Trung ương và đơn vị kế toán độc lập có trách nhiệm gửi báo cáo tài chính hợp nhất, báo cáo tài chính năm và các báo cáo bổ sung trước ngày 5/7 năm sau.
Đồng thời, các cơ quan, tổ chức này phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của số liệu, đồng thời thực hiện giải trình, hoàn thiện báo cáo cung cấp thông tin tài chính trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu của Bộ Tài chính.
Theo đánh giá, việc thiết lập cơ chế chế tài gắn với trách nhiệm cung cấp thông tin là bước tiến quan trọng trong quản lý tài chính công, góp phần nâng cao tính minh bạch, kỷ luật ngân sách và hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước.
Nghị định số 140/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 16/4/2026 và được áp dụng đối với việc lập Báo cáo tài chính nhà nước từ năm 2025 trở đi.
