Điện gió ngoài khơi: “Mỏ vàng” năng lượng sạch và bài toán chính sách cho Việt Nam

Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh doanh và Đầu tư EU – Việt Nam, tại phiên thảo luận “Điện gió ngoài khơi tại Việt Nam: Mở ra cơ hội năng lượng sạch và lớn nhất tại Đông Nam Á”, nhiều ý kiến cho rằng lĩnh vực này đang đứng trước cơ hội phát triển mạnh mẽ, nhưng cũng đối mặt không ít thách thức về thể chế và hạ tầng.

Mục tiêu lớn, yêu cầu cơ chế đồng bộ

Ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công Thương) cho biết, theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, mục tiêu phát triển điện gió ngoài khơi đến năm 2030 dự kiến đạt khoảng 6 GW; giai đoạn 2030–2035 nâng lên khoảng 17–18 GW. Đây là mục tiêu có tính tham vọng trong bối cảnh lĩnh vực này vẫn còn khá mới tại Việt Nam.

Theo ông Trang, để hiện thực hóa các mục tiêu trên, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng hệ thống cơ chế, chính sách đồng bộ và đủ sức hấp dẫn nhằm thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Thời gian qua, khung pháp lý bước đầu đã được hình thành thông qua Luật Điện lực và các nghị định liên quan như Nghị định số 56 và Nghị định số 58, trong đó đề cập đến cơ chế thu hút đầu tư, xây dựng khung giá điện và cam kết sản lượng điện huy động tối thiểu.

Ông Trần Hoài Trang, Phó Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công Thương) chia sẻ tại sự kiện.

Tuy nhiên, do đặc thù là lĩnh vực mới, cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp vẫn đang trong quá trình vừa triển khai vừa hoàn thiện. Vì vậy, trong thời gian tới, các chính sách sẽ tiếp tục được rà soát, điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn, trên cơ sở cập nhật so với Luật Điện lực năm 2024 và các văn bản hướng dẫn.

Đáng chú ý, việc triển khai Nghị quyết số 253 với nhiều cơ chế cụ thể được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá cho lĩnh vực này. Một điểm mới quan trọng là mở rộng đối tượng tham gia khảo sát và đầu tư, không chỉ giới hạn ở doanh nghiệp 100% vốn nhà nước mà còn bao gồm cả doanh nghiệp tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài có đủ năng lực.

Song song đó, các quy định về cam kết sản lượng điện tối thiểu trong Nghị định số 58 sửa đổi cũng đang được hoàn thiện nhằm củng cố niềm tin cho nhà đầu tư.

Ông Trần Hoài Trang nhấn mạnh, chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước là khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài vào điện gió ngoài khơi – lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn lớn, công nghệ cao và sự phát triển đồng bộ của hạ tầng.

Để phát triển hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện các điều kiện nền tảng như cơ chế giá mua bán điện, hạ tầng truyền tải, hệ thống cảng biển, cũng như công nghiệp phụ trợ. Về dài hạn, cơ quan quản lý đang nghiên cứu xây dựng các trung tâm năng lượng tái tạo tích hợp, gắn với logistics, lắp ráp, trung chuyển và dịch vụ kỹ thuật.

Hiện nay, việc khảo sát các khu vực biển đã được triển khai với sự tham gia của các tập đoàn lớn như PVN, EVN cùng một số doanh nghiệp khác. Theo ông Trang, điện gió ngoài khơi được kỳ vọng sẽ có bước phát triển rõ nét trong thời gian tới, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

Toàn cảnh phiên thảo luận

Doanh nghiệp nhà nước “mở đường”, kiến tạo thị trường

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hoàng Tùng, Phó Trưởng Ban Điện và Năng lượng tái tạo, Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) cho biết, bên cạnh vai trò là nhà phát triển dự án, PVN còn xác định là đơn vị đồng hành cùng cơ quan quản lý trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách và kiến tạo thị trường điện gió ngoài khơi.

Hiện PVN đang tích cực tham gia cùng tổ soạn thảo của Bộ Công Thương trong quá trình sửa đổi, hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan, bao gồm Luật Điện lực, Luật Dầu khí cũng như các cơ chế chính sách về năng lượng tái tạo. Đồng thời, Tập đoàn cũng tham gia đóng góp ý kiến xây dựng, hoàn thiện Nghị quyết số 253 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Không chỉ dừng lại ở đó, PVN còn chủ động tham gia phát triển các dự án điện gió ngoài khơi, hợp tác với các đối tác quốc tế. Với hơn 50 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực dầu khí, đặc biệt là hoạt động ngoài khơi, doanh nghiệp này cho rằng có đủ năng lực để đóng vai trò dẫn dắt thị trường.

“Thông qua vai trò tiên phong của doanh nghiệp nhà nước, PVN kỳ vọng sẽ góp phần hình thành các mô hình mẫu, tạo cơ sở thực tiễn và bài học kinh nghiệm để các doanh nghiệp khác cùng tham gia, qua đó thúc đẩy sự phát triển chung của thị trường”, ông Tùng cho biết.

Một định hướng quan trọng khác được PVN xác định là phát triển chuỗi cung ứng cho điện gió ngoài khơi. Hiện Tập đoàn đang sở hữu hệ thống cảng biển, hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ phục vụ ngành dầu khí thông qua các đơn vị thành viên. Trên nền tảng này, PVN đang xây dựng kế hoạch mở rộng, nâng cấp hệ thống cảng, logistics và dịch vụ kỹ thuật nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển các dự án trong tương lai.

Theo ông Tùng, việc doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò “mở đường, dẫn dắt” không chỉ giúp hình thành thị trường mà còn góp phần xây dựng hệ sinh thái công nghiệp và dịch vụ đồng bộ cho lĩnh vực năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi.