Siết chặt thẩm định, chứng nhận an toàn thực phẩm thủy sản xuất khẩu

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Thông tư số 80/2025/TT-BNNMT quy định về thẩm định, chứng nhận an toàn thực phẩm (ATTP) đối với thủy sản xuất khẩu. Thông tư này là căn cứ pháp lý quan trọng nhằm thống nhất quy trình đánh giá điều kiện ATTP, kiểm soát lô hàng và cấp chứng thư xuất khẩu theo yêu cầu của từng quốc gia, vùng lãnh thổ nhập khẩu.

Theo Thông tư, việc thẩm định, đánh giá điều kiện bảo đảm ATTP được áp dụng đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thủy sản phục vụ xuất khẩu (sau đây gọi là cơ sở), nhằm lập, đăng ký và bổ sung danh sách cơ sở được phép xuất khẩu theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Đồng thời, Thông tư cũng quy định hoạt động kiểm tra, giám sát việc duy trì điều kiện bảo đảm ATTP của các cơ sở đã được đưa vào danh sách xuất khẩu.

Bên cạnh đó, Thông tư quy định rõ hồ sơ, thủ tục và thẩm quyền cấp chứng nhận ATTP, chứng nhận kiểm dịch và các loại giấy chứng nhận, xác nhận khác (gọi chung là Chứng thư) đối với từng lô hàng thủy sản, thực phẩm phối chế hoặc thực phẩm hỗn hợp có nguyên liệu thủy sản xuất khẩu vào các thị trường yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam cấp chứng thư theo mẫu quy định.

Siết chặt thẩm định, chứng nhận an toàn thực phẩm thủy sản xuất khẩu

Yêu cầu chặt chẽ đối với sản phẩm xuất khẩu

Thông tư 80/2025/TT-BNNMT nêu rõ, sản phẩm thủy sản xuất khẩu phải được sản xuất, bảo quản tại cơ sở có tên trong danh sách xuất khẩu tương ứng với từng thị trường nhập khẩu. Sản phẩm phải đáp ứng đầy đủ các quy định về ATTP, ghi nhãn thông tin bắt buộc theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu, bảo đảm không làm sai lệch bản chất hàng hóa và không vi phạm pháp luật Việt Nam.

Đối với sản phẩm được sơ chế, chế biến, bao gói hoặc bảo quản tại nhiều cơ sở khác nhau, cơ sở thực hiện công đoạn sản xuất cuối cùng (bao gói, ghi nhãn) hoặc cơ sở bảo quản phải có tên trong danh sách xuất khẩu theo yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Các cơ sở thực hiện các công đoạn trước đó phải đáp ứng điều kiện bảo đảm ATTP của thị trường nhập khẩu và có tên trong danh sách xuất khẩu nếu thị trường có yêu cầu.

Các cơ sở tham gia chuỗi cung ứng, từ cung cấp nguyên liệu, vận chuyển, sơ chế, chế biến, bao gói, ghi nhãn, bảo quản đến xuất khẩu, phải có văn bản cam kết cùng chịu trách nhiệm thực hiện các biện pháp xử lý của cơ quan cấp chứng thư trong trường hợp lô hàng bị cơ quan có thẩm quyền nước nhập khẩu cảnh báo hoặc khi phát hiện vi phạm về ATTP. Đồng thời, các cơ sở này có trách nhiệm lưu giữ đầy đủ hồ sơ sản xuất, kiểm soát ATTP, bảo quản và xuất khẩu, bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc theo quy định pháp luật.

Quy định riêng đối với thủy sản sống, tươi xuất khẩu

Đối với thủy sản sống, tươi, ướp đá hoặc ướp lạnh dùng làm thực phẩm xuất khẩu, Thông tư yêu cầu sản phẩm phải đáp ứng các điều kiện chung nêu trên, đồng thời tuân thủ quy định tại các Điều 20, 21 và 23 của Luật An toàn thực phẩm về nuôi trồng, khai thác, thu hoạch, thu mua, sơ chế, bao gói, ghi nhãn, bảo quản, vận chuyển và xuất khẩu.

Cơ sở thực hiện công đoạn sản xuất cuối cùng có trách nhiệm xây dựng và duy trì liên kết chuỗi cung cấp từ nuôi trồng, khai thác đến xuất khẩu, nhằm bảo đảm kiểm soát ATTP, truy xuất nguồn gốc, thu hồi và xử lý sản phẩm không bảo đảm ATTP theo quy định tại Thông tư số 17/2021/TT-BNNPTNT.

Ba phương thức thẩm định lô hàng xuất khẩu

Thông tư 80/2025/TT-BNNMT quy định việc thẩm định lô hàng thủy sản xuất khẩu được thực hiện theo một trong ba phương thức kiểm tra.

Cụ thể, kiểm tra chặt được áp dụng bằng hình thức kiểm tra hồ sơ, cảm quan, ngoại quan tại hiện trường và lấy mẫu từng lô hàng để kiểm nghiệm các chỉ tiêu chất lượng, ATTP theo Phụ lục VIII ban hành kèm theo Thông tư.

Kiểm tra thông thường bao gồm kiểm tra hồ sơ, cảm quan, ngoại quan tại hiện trường và lấy mẫu kiểm nghiệm theo tỷ lệ lô hàng xuất khẩu quy định tại Phụ lục IX.

Kiểm tra giảm được áp dụng đối với các cơ sở đã duy trì tốt điều kiện bảo đảm ATTP trong thời gian tối thiểu 6 tháng kể từ khi áp dụng kiểm tra thông thường, với tỷ lệ lấy mẫu kiểm nghiệm giảm theo quy định.

Cơ quan cấp Chứng thư có trách nhiệm lập, cập nhật và công bố danh sách cơ sở tương ứng với từng phương thức kiểm tra trên Cổng thông tin điện tử; đồng thời thông báo cho cơ sở trong thời hạn tối đa 3 ngày làm việc kể từ thời điểm đủ điều kiện chuyển đổi phương thức kiểm tra.

Quy định cụ thể về Chứng thư xuất khẩu

Theo Thông tư, lô hàng thủy sản xuất khẩu được cấp Chứng thư theo mẫu của thị trường nhập khẩu tương ứng và, trong trường hợp cần thiết, theo mẫu của quốc gia quá cảnh, tạm nhập, tái xuất. Nội dung Chứng thư phải phù hợp, thống nhất với yêu cầu của thị trường nhập khẩu và các giấy chứng nhận, xác nhận liên quan theo quy định pháp luật Việt Nam.

Chứng thư chỉ có giá trị đối với lô hàng được vận chuyển, bảo quản trong điều kiện không làm thay đổi các nội dung đã được chứng nhận về ATTP. Hình thức, nội dung và việc đánh số Chứng thư được thực hiện theo quy định tại Phụ lục X ban hành kèm theo Thông tư; trường hợp cần thiết có thể kèm theo phụ lục để bảo đảm đầy đủ thông tin về lô hàng.

Thông tư số 80/2025/TT-BNNMT chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 02/02/2026.