Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam đạt hơn 7,4 triệu tỷ đồng, tương đương 65% GDP năm 2024. Tổng giá trị danh mục đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài ước tính hơn 48 tỷ USD, chiếm 16% vốn hóa thị trường. Hiện nay, cả nước có 43 công ty quản lý quỹ với 123 quỹ đầu tư chứng khoán, tổng tài sản quản lý lên tới hơn 750 nghìn tỷ đồng, gấp hơn 7 lần so với năm 2014. Trong suốt một thập kỷ qua, ngành quỹ đã duy trì tốc độ tăng trưởng mạnh, trung bình trên 20% mỗi năm. Sự ra đời của các quỹ mở, quỹ ETF và quỹ bất động sản đã góp phần đa dạng hóa lựa chọn đầu tư, trong đó quỹ mở và quỹ ETF chiếm 86% tổng giá trị tài sản ròng nhờ vào tính thanh khoản cao, danh mục đầu tư linh hoạt và sự minh bạch trong hoạt động.
 |
| Sẽ xem xét điều chỉnh chính sách thuế với các loại hình quỹ đầu tư chứng khoán |
Mặc dù đạt được những thành tựu đáng kể, ngành quỹ tại Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng khi tổng tài sản quản lý tại các công ty quản lý quỹ mới chỉ chiếm gần 6% GDP, thấp hơn đáng kể so với các nước trong khu vực. Số lượng nhà đầu tư cá nhân vẫn chiếm tỷ lệ lớn, khiến thị trường dễ bị biến động theo tâm lý. Ông Don Lâm, Tổng Giám đốc và Cổ đông sáng lập Tập đoàn VinaCapital, nhận định thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn bị chi phối chủ yếu bởi các nhà đầu tư cá nhân nhỏ lẻ, chiếm tới 90% tổng số nhà đầu tư. Đa số trong nhóm này tham gia thị trường theo hướng tự mua bán, lướt sóng ngắn hạn thay vì đầu tư vào các quỹ chuyên nghiệp, dẫn đến sự thiếu ổn định và dễ bị tác động bởi tâm lý đám đông, không đảm bảo định hướng đầu tư dài hạn. Ông cho rằng để nâng cao tính bền vững của thị trường tài chính, cần thay đổi nhận thức và hành vi của nhà đầu tư cá nhân, khuyến khích họ tham gia vào các quỹ đầu tư chuyên nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro, tận dụng chuyên môn của các nhà quản lý quỹ và hướng đến lợi nhuận dài hạn cao hơn.
Một trong những giải pháp quan trọng theo ông Don Lâm là tăng cường giáo dục và truyền thông về lợi ích của việc đầu tư vào quỹ chuyên nghiệp, cung cấp thông tin minh bạch, rõ ràng về hoạt động, hiệu quả và lợi ích mà các quỹ mang lại. Ngoài ra, nhà nước và các cơ quan quản lý cần xem xét các chính sách hỗ trợ để thúc đẩy sự phát triển của quỹ đầu tư, bao gồm tạo điều kiện mở rộng quy mô, đa dạng hóa sản phẩm đầu tư như quỹ đầu tư vào hạ tầng hoặc doanh nghiệp tư nhân, góp phần thu hút thêm nhà đầu tư và huy động nguồn vốn dài hạn cho nền kinh tế.
Bên lề Hội nghị “Quỹ đầu tư và đầu tư nước ngoài trong Kỷ nguyên phát triển mới của Việt Nam”, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, trên cơ sở Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 đã được Thủ tướng phê duyệt, Bộ Tài chính sẽ chỉ đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm khẳng định vai trò của quỹ đầu tư trong công cuộc phát triển kinh tế. Cụ thể, Bộ sẽ rà soát, xem xét điều chỉnh chính sách thuế đối với các loại hình quỹ đầu tư chứng khoán để khuyến khích nhà đầu tư trong và ngoài nước tham gia thị trường chứng khoán thông qua các quỹ đầu tư. Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để đề xuất phương án hiệu quả, phù hợp với quy định và nhu cầu thực tiễn tại Việt Nam.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng sẽ nghiên cứu để đa dạng hóa các loại hình quỹ đầu tư, các bộ chỉ số chứng khoán và sản phẩm tài chính phù hợp với nhu cầu của nhà đầu tư, thu hút sự quan tâm của tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước. Mở rộng hạn mức đầu tư để tạo điều kiện cho các quỹ đại chúng phát triển linh hoạt hơn, nâng cao hiệu quả hoạt động. Ngoài ra, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết sẽ từng bước nghiên cứu áp dụng mô hình tài khoản giao dịch tổng đối với các quỹ đầu tư nước ngoài nhằm thu hút thêm sự tham gia vào thị trường chứng khoán, cho phép công ty quản lý quỹ thực hiện giao dịch mua bán chứng khoán đồng thời cho các quỹ mà họ quản lý, đơn giản hóa việc đặt lệnh cho nhà đầu tư tổ chức nước ngoài và các công ty quản lý quỹ.
Cùng với đó, Bộ sẽ đẩy mạnh đa dạng hóa các kênh phân phối chứng chỉ quỹ nhằm tăng khả năng tiếp cận sản phẩm của nhà đầu tư cá nhân, khuyến khích đầu tư vào các sản phẩm quỹ, tạo động lực cho sự thành lập quỹ mới trên thị trường. Việc hoàn thiện quy định pháp lý để quản lý và giám sát phân phối chứng chỉ quỹ trực tuyến cũng sẽ được tập trung triển khai nhằm bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư. Kế hoạch tuyên truyền và phổ biến kiến thức về quỹ đầu tư sẽ giúp nhà đầu tư nhận thức rõ hơn về lợi ích khi tham gia thị trường chứng khoán thông qua các quỹ đầu tư.
Bên cạnh các quỹ đầu tư trong nước, các quỹ đầu tư nước ngoài đã có những đóng góp quan trọng đối với sự tăng trưởng của thị trường chứng khoán và các doanh nghiệp Việt Nam. Theo Thứ trưởng, Việt Nam luôn kiên định với chính sách tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư trực tiếp và gián tiếp vào thị trường. Việc Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 68/2024/TT-BTC quy định về giao dịch chứng khoán, bù trừ và thanh toán, hoạt động của công ty chứng khoán và công bố thông tin là bước tiến trong việc đáp ứng các tiêu chí nâng hạng thị trường chứng khoán. Việc nâng hạng này được dự báo sẽ giúp Việt Nam thu hút hàng tỷ USD mỗi năm từ các quỹ đầu tư nước ngoài.
Bộ Tài chính cũng đã chỉ đạo triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng nguồn vốn theo hướng khuyến khích dòng vốn dài hạn, duy trì lòng tin của nhà đầu tư. Trong đó, việc hoàn thiện khung pháp lý nhằm tạo lập một hệ thống minh bạch, chặt chẽ để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình đầu tư sẽ được ưu tiên nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia nhanh chóng vào thị trường chứng khoán Việt Nam. Bên cạnh đó, Bộ cũng tập trung cải thiện chất lượng nguồn cung hàng hóa trên thị trường, nâng cao quản trị doanh nghiệp của các công ty đại chúng và niêm yết, từng bước áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS) và báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) nhằm tăng tính minh bạch và nâng cao hiệu quả cung cấp thông tin cho nhà đầu tư.
