Chiều 14/5, tại Phiên họp thứ 45, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã dành thời gian thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội liên quan đến một số cơ chế, chính sách đặc biệt nhằm thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân – thành phần được xác định là động lực quan trọng của nền kinh tế Việt Nam.
Dự thảo Nghị quyết, do Bộ Tài chính chủ trì xây dựng, nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn tại Nghị quyết số 68, đồng thời gỡ bỏ các điểm nghẽn và tạo điều kiện thuận lợi hơn để kinh tế tư nhân phát triển mạnh mẽ, góp phần hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong thời gian tới.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn |
Một trong những điểm nổi bật của dự thảo là việc đưa ra nhiều cơ chế vượt trội về tiếp cận đất đai, tín dụng, thanh tra – kiểm tra, điều kiện kinh doanh và định danh pháp lý. Cụ thể, các doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo sẽ được hỗ trợ giảm ít nhất 30% tiền thuê đất trong 5 năm đầu kể từ thời điểm ký hợp đồng thuê với chủ đầu tư. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp này còn được quyền tiếp cận và thuê nhà, đất công chưa được sử dụng tại các địa phương – một bước đi nhằm tận dụng hiệu quả quỹ đất công và giải bài toán chi phí mặt bằng cho khu vực tư nhân.
Về tín dụng, một chính sách hỗ trợ lãi suất lên đến 2% mỗi năm sẽ được áp dụng cho các dự án đầu tư theo mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, hoặc các dự án tuân thủ bộ tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị). Đây được xem là bước đi mạnh mẽ, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng bền vững và hội nhập với chuẩn mực toàn cầu.
Riêng với các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và công ty quản lý quỹ đầu tư khởi nghiệp, dự thảo đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm đầu và giảm 50% thuế trong 4 năm tiếp theo. Chính sách này được kỳ vọng sẽ giảm áp lực chi phí, tạo điều kiện để các doanh nghiệp non trẻ có thời gian tích lũy, phát triển thị trường và tái đầu tư.
Một nội dung quan trọng khác trong dự thảo là cải cách hoạt động thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp. Theo đó, cơ chế tiền kiểm sẽ được chuyển sang hậu kiểm, với nguyên tắc không thanh tra, kiểm tra quá một lần mỗi năm đối với một doanh nghiệp – trừ khi có dấu hiệu vi phạm rõ ràng. Dự thảo cũng nhấn mạnh việc xử lý nghiêm các hành vi lạm dụng thanh tra để gây khó khăn, nhũng nhiễu doanh nghiệp.
Sự chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm không chỉ thể hiện sự thay đổi trong tư duy quản lý nhà nước, mà còn là cam kết rõ ràng trong việc tạo lập môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và ổn định cho doanh nghiệp tư nhân.
Dự thảo nghị quyết cũng đặt ra quy định phân định rõ ràng trách nhiệm giữa pháp nhân và cá nhân trong hoạt động kinh doanh. Các biện pháp xử lý vi phạm sẽ ưu tiên theo hướng dân sự, kinh tế và hành chính, cho phép doanh nghiệp, hộ kinh doanh chủ động khắc phục hậu quả nếu có vi phạm xảy ra. Việc giảm thiểu nguy cơ hình sự hóa các quan hệ kinh tế là một bước tiến lớn, nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp và thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, sáng tạo.
Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng cho rằng việc đưa các nội dung liên quan đến trách nhiệm hình sự, dân sự và hoạt động thanh tra – kiểm tra vào dự thảo nghị quyết là cần thiết, nhằm thể hiện định hướng rõ ràng và nhất quán trong chính sách phát triển khu vực kinh tế tư nhân.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao tinh thần trách nhiệm và tốc độ làm việc của cơ quan soạn thảo khi hoàn thiện dự thảo nghị quyết chỉ sau 10 ngày kể từ khi ban hành Nghị quyết 68. Ông khẳng định dự thảo lần này chứa đựng nhiều nội dung đột phá, có ý nghĩa chiến lược trong phát triển kinh tế tư nhân và đòi hỏi sự rà soát kỹ lưỡng, đặc biệt đối với các nội dung liên quan đến khoa học – công nghệ, môi trường đầu tư, bảo đảm bình đẳng và phù hợp với các cam kết quốc tế.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý đến việc cần đảm bảo nguồn lực tài chính đủ mạnh để triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời phải xác định rõ đối tượng được thụ hưởng, tránh tình trạng dàn trải hoặc lợi dụng chính sách.
Về phía cơ quan chuyên trách, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy đề xuất trước mắt chỉ nên tập trung xử lý một số vấn đề cấp bách, có thể triển khai ngay, để tạo hiệu ứng lan tỏa và xây dựng niềm tin trong cộng đồng doanh nghiệp.
Dự kiến, dự thảo Nghị quyết sẽ được trình Quốc hội cho ý kiến vào ngày 15/5 và thông qua vào ngày 17/5. Nếu được thông qua, Nghị quyết sẽ là một cú hích quan trọng, mở đường cho một giai đoạn phát triển mới của kinh tế tư nhân – khu vực đang đóng góp trên 40% GDP và tạo việc làm cho hàng chục triệu lao động.
Nghị quyết không chỉ tháo gỡ rào cản, cải thiện môi trường đầu tư, mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược của Quốc hội và Chính phủ trong việc khơi thông các nguồn lực xã hội, thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp và chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.
