Rau quả Việt tăng tốc chinh phục mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD

Theo số liệu của Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu rau quả trong tháng 5/2026 đạt 614,8 triệu USD, tăng 15% so với tháng trước và tương đương cùng kỳ năm 2025. Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu rau quả đạt 2,67 tỷ USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, kim ngạch nhập khẩu đạt gần 1,3 tỷ USD, giúp ngành rau quả duy trì mức xuất siêu hơn 1,37 tỷ USD.

Một số thống kê khác cho thấy xuất khẩu rau quả trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 2,98 tỷ USD, tăng gần 30% so với cùng kỳ. Dù có sự khác biệt về thời điểm cập nhật dữ liệu, các con số đều phản ánh xu hướng tăng trưởng tích cực của ngành hàng này.

Rau quả Việt tăng tốc chinh phục mục tiêu xuất khẩu 10 tỷ USD

Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất của rau quả Việt Nam, chiếm khoảng 50% tổng kim ngạch xuất khẩu. Hoa Kỳ và Hàn Quốc lần lượt đứng ở các vị trí tiếp theo với thị phần 8,7% và 5,4%.

Trong cơ cấu mặt hàng, sầu riêng vẫn là động lực tăng trưởng quan trọng nhờ lợi thế nghịch vụ và việc mở rộng mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc. Bên cạnh đó, nhiều loại trái cây như thanh long, chuối, xoài, dừa và mít vẫn duy trì xuất khẩu ổn định.

Một điểm đáng chú ý là tỷ trọng rau quả chế biến đang gia tăng mạnh. Nhóm sản phẩm này hiện chiếm 35,8% tổng kim ngạch xuất khẩu, cao hơn đáng kể so với mức 29,3% cùng kỳ năm trước.

Xu hướng chuyển dịch sang chế biến sâu được đánh giá là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào tính mùa vụ và tăng khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, việc Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư xuất khẩu chính ngạch đối với bưởi và chanh đang mở thêm dư địa tăng trưởng cho ngành. Đồng thời, việc bưởi tươi Việt Nam xuất khẩu thành công sang Australia tiếp tục cho thấy khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế của doanh nghiệp trong nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết từ tháng 5 trở đi là thời điểm nhiều loại trái cây chủ lực như sầu riêng, vải thiều, xoài và dừa bước vào vụ thu hoạch chính. Nguồn cung dồi dào được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho xuất khẩu trong quý II và quý III.

Dù triển vọng tích cực, ngành rau quả đang đối mặt với nhiều yêu cầu mới từ các thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc.

Từ ngày 1/6/2026, Tổng cục Hải quan Trung Quốc chính thức áp dụng Lệnh 280 với các quy định mới liên quan đến hồ sơ pháp lý đối với hàng nghìn mặt hàng nông sản, bao gồm toàn bộ trái cây và rau tươi.

Theo quy định này, doanh nghiệp xuất khẩu phải bảo đảm thông tin đăng ký doanh nghiệp nước ngoài và các mã số liên quan hoàn toàn trùng khớp trên hồ sơ hải quan. Đồng thời, phía Trung Quốc đang tăng cường kiểm soát từ khâu sản xuất thay vì chỉ kiểm tra tại cửa khẩu như trước đây.

Điều đó khiến các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, nhật ký sản xuất, mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói trở thành điều kiện bắt buộc đối với hàng hóa xuất khẩu.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung, triển vọng xuất khẩu thời gian tới phụ thuộc lớn vào khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn GAP, kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cũng như bảo đảm tính minh bạch trong toàn bộ chuỗi sản xuất và đóng gói.

Thực tế cho thấy việc cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói vẫn là một trong những thách thức lớn đối với ngành rau quả. Chỉ một sai phạm nhỏ cũng có thể dẫn tới nguy cơ đình chỉ xuất khẩu của cả vùng nguyên liệu và ảnh hưởng đến uy tín ngành hàng.

Theo các chuyên gia, sức ép từ thị trường đang buộc ngành rau quả phải chuyển đổi mạnh theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch và bền vững hơn. Người sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất theo tiêu chuẩn.

Với đà tăng trưởng hiện nay, mục tiêu xuất khẩu rau quả đạt 10 tỷ USD đang dần trở nên khả thi hơn. Tuy nhiên, khả năng chinh phục cột mốc này sẽ phụ thuộc không chỉ vào sản lượng hay lợi thế mùa vụ mà còn vào năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, quản trị chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng của toàn ngành trước những yêu cầu mới của thị trường quốc tế.