Quốc hội biểu quyết chính sách đột phá cho nhà ở xã hội hôm nay

Ngày 29/5/2025, trong khuôn khổ kỳ họp thứ 9, Quốc hội sẽ thông qua Nghị quyết thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội. Nghị quyết sẽ có hiệu lực từ ngày 1/8/2025 và được thực hiện trong 5 năm. Đây được kỳ vọng là bước ngoặt quan trọng để tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục đầu tư, tạo cú hích giúp hiện thực hóa mục tiêu xây dựng ít nhất một triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030.

Dự thảo Nghị quyết đã được tiếp thu, chỉnh lý sau nhiều vòng góp ý từ đại biểu Quốc hội và được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng thuận thông qua. Nội dung được điều chỉnh theo hướng không quy định việc Nhà nước hoàn trả tiền cho chủ đầu tư có quyền sử dụng đất, mà cho phép được tính vào chi phí đầu tư dự án. Đây là bước gỡ nút thắt giúp giảm gánh nặng ngân sách, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp chủ động tham gia đầu tư nhà ở xã hội.

Quốc hội sẽ thông qua Nghị quyết thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trong hôm nay.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là cắt giảm thủ tục hành chính và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương. Theo đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ có thêm thẩm quyền trong việc xử lý quỹ đất, lựa chọn chủ đầu tư và phê duyệt dự án mà không cần phải qua nhiều tầng nấc trung gian như trước đây. Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh nhiều địa phương đang thiếu nhà ở cho công nhân, người thu nhập thấp nhưng lại vướng mắc về thủ tục pháp lý.

Nghị quyết cũng xác định rõ mô hình tổ chức và nhiệm vụ của Quỹ nhà ở quốc gia – một quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, sẽ được thành lập ở cả trung ương và địa phương. Mục tiêu của quỹ là tập trung nguồn lực để phát triển quỹ nhà ở cho thuê, tạo thêm lựa chọn linh hoạt và bền vững cho người dân đô thị. Đây là giải pháp chiến lược giúp mở rộng đối tượng thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội mà không làm phát sinh áp lực lên quỹ đất.

Một điểm đột phá khác là quy định cụ thể loại hình dự án, loại nhà ở được áp dụng cơ chế giao chủ đầu tư và chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời. Tiêu chí ưu tiên sẽ chỉ áp dụng nếu có từ hai nhà đầu tư trở lên đăng ký, đảm bảo tính minh bạch và cạnh tranh trong lựa chọn nhà đầu tư phù hợp. Cơ chế này kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đầu tư, vốn là khâu kéo dài nhất trong quá trình phát triển nhà ở xã hội hiện nay.

Chính phủ cũng được giao trách nhiệm phòng ngừa các hành vi trục lợi chính sách, lãng phí ngân sách, đồng thời đảm bảo chất lượng công trình. Các Bộ, ngành liên quan sẽ phối hợp xây dựng quy định hướng dẫn chi tiết Nghị quyết, đồng thời trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nếu cần điều chỉnh những nội dung vượt thẩm quyền. Việc này nhằm đảm bảo Nghị quyết sớm đi vào cuộc sống, không bị trì hoãn do thiếu cơ chế thực thi.

Về nguồn vốn, Nghị quyết yêu cầu bố trí hợp lý từ ngân sách nhà nước, kết hợp huy động xã hội hóa thông qua các kênh tín dụng, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn ưu đãi. Đây là yếu tố then chốt để hiện thực hóa các dự án trong thực tiễn, đặc biệt khi nhiều chủ đầu tư từng than khó tiếp cận vốn vay để xây nhà ở xã hội do biên lợi nhuận thấp và thời gian hoàn vốn dài.

Đối với các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị đã được phê duyệt nhưng chưa bố trí quỹ nhà ở xã hội theo đúng quy định, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ căn cứ điều kiện thực tế để ra quyết định phương án xử lý. Điều này giúp tránh tình trạng "đất vàng" bị chiếm dụng sai mục đích, đồng thời bảo đảm trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội.

Quốc hội yêu cầu Chính phủ chỉ đạo các cơ quan liên quan đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi nhất để Nghị quyết được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Đồng thời, cần tăng cường giám sát việc thực hiện, đảm bảo các chính sách hỗ trợ người dân đúng đối tượng, đúng mục tiêu và không bị biến tướng.

Với việc thông qua Nghị quyết này, kỳ vọng mô hình phát triển nhà ở xã hội sẽ bước vào giai đoạn mới – minh bạch hơn, linh hoạt hơn và gắn liền với chiến lược phát triển đô thị bền vững. Quan trọng nhất, người thu nhập thấp, công nhân, cán bộ trẻ và các đối tượng yếu thế trong xã hội sẽ có thêm cơ hội an cư lạc nghiệp trong tương lai gần.