Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, các địa phương ven biển và vùng nông thôn trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đang từng bước tổ chức lại không gian phát triển kinh tế theo hướng ổn định, dài hạn và bền vững. Trong đó, việc cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp, phát huy lợi thế kinh tế biển, phát triển sản phẩm OCOP và thúc đẩy các mô hình kinh tế hộ tiêu biểu đang trở thành những động lực quan trọng tạo chuyển biến ở cơ sở.
Cơ cấu lại sản xuất gò đồi: nâng giá trị từ đất và rừng
Tại xã Cửa Tùng, khu vực gò đồi phía sau dải cát ven biển tiếp tục giữ vai trò nền tảng trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp địa phương. Với tổng diện tích tự nhiên gần 6.000ha, trong đó hơn 1.100ha đất sản xuất nông nghiệp, mỗi năm địa phương duy trì sản lượng lương thực trên 2.000 tấn; năng suất lúa đạt khoảng 60 tạ/ha, góp phần bảo đảm ổn định đời sống dân cư và an ninh lương thực tại chỗ.
 |
| Với tổng diện tích tự nhiên gần 6.000ha, trong đó hơn 1.100ha đất sản xuất nông nghiệp, mỗi năm xã Cửa Tùng (Quảng Trị) duy trì sản lượng lương thực trên 2.000 tấn; năng suất lúa đạt khoảng 60 tạ/ha, góp phần bảo đảm ổn định đời sống dân cư và an ninh lương thực tại chỗ. |
Những năm gần đây, xã tập trung điều chỉnh cơ cấu cây trồng theo hướng gia tăng giá trị trên đơn vị diện tích. Các loại cây công nghiệp dài ngày như cao su, hồ tiêu tiếp tục giữ vai trò chủ lực tại vùng gò đồi, trong khi diện tích rừng sản xuất được quản lý theo chu kỳ khai thác hợp lý nhằm bảo đảm cân bằng sinh thái và tính bền vững lâu dài.
Tại vùng Kim Thạch, mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của trang trại hữu cơ Dfarm trở thành điểm nhấn đáng chú ý trong chuyển dịch tư duy sản xuất. Trên diện tích gần 3ha với hệ thống 10 nhà màng, các sản phẩm dưa lưới, dưa lê và rau được canh tác theo quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, bảo đảm truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
Mô hình mang lại doanh thu hơn 1 tỉ đồng mỗi năm, đồng thời tạo việc làm ổn định cho lao động địa phương. Quan trọng hơn, đây là minh chứng cho hướng đi mới của nông nghiệp địa phương: đầu tư bài bản, chuẩn hóa quy trình và xây dựng thương hiệu ngay từ khâu sản xuất.
Theo lãnh đạo phụ trách lĩnh vực kinh tế của xã, định hướng phát triển nông nghiệp trong thời gian tới là giữ ổn định diện tích cây công nghiệp dài ngày, đồng thời thúc đẩy ứng dụng tiến bộ kỹ thuật phù hợp từng vùng sinh thái. Khi giá trị sản xuất được nâng lên, thu nhập người dân cải thiện, sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho chuyển dịch cơ cấu lao động sang lĩnh vực dịch vụ.
Hạ tầng ven biển mở rộng không gian kinh tế địa phương
Nếu khu vực gò đồi tạo nền tảng ổn định cho sản xuất nông nghiệp thì tuyến giao thông ven biển đang mở ra hướng phát triển mới cho xã Cửa Tùng.
Việc hoàn thiện hạ tầng giao thông giúp rút ngắn thời gian lưu thông hàng hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho tiêu thụ thủy sản khai thác và nông sản vùng gò đồi. Không gian kinh tế địa phương từng bước được mở rộng, giảm dần tính khép kín trước đây.
Cùng với phát triển hạ tầng, nhiều sản phẩm OCOP của địa phương đang từng bước khẳng định vị thế trên thị trường như: miến ngũ sắc Loan Hảo (OCOP 3 sao), miến gạo lứt Huyết Rồng (OCOP 3 sao), nước mắm Tùng Vân (OCOP 3 sao), nước mắm cốt nhĩ cá cơm Huỳnh Kế, mắm ruốc nguyên chất Huỳnh Kế, tiêu đen hữu cơ Vĩnh Linh. Các sản phẩm được chuẩn hóa quy trình sản xuất, bảo đảm an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc, từng bước gắn với phát triển dịch vụ du lịch biển nhằm gia tăng giá trị thương mại.
Theo định hướng phát triển địa phương, kinh tế biển không chỉ dừng ở khai thác du lịch mà được đặt trong tổng thể liên kết với dịch vụ hậu cần nghề cá, thương mại và logistics. Khi tuyến ven biển kết nối thông suốt, chi phí vận chuyển giảm, sức cạnh tranh sản phẩm được cải thiện, tạo thêm việc làm tại chỗ cho người dân.
Chủ động chăm sóc lúa đông-xuân, bảo đảm mục tiêu năng suất
Tại xã Tân Mỹ, thời điểm này bà con nông dân đang tập trung chăm sóc diện tích lúa đông-xuân với quyết tâm bảo đảm năng suất và chất lượng sản xuất.
 |
| Cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tân Mỹ (Quảng Trị) kiểm tra tại các ruộng lúa. |
Trên các cánh đồng trọng điểm, lúa đang ở giai đoạn đẻ nhánh và phân hóa đòng — thời điểm có ý nghĩa quyết định đến sản lượng cuối vụ. Người dân duy trì thói quen thăm đồng thường xuyên nhằm phát hiện sớm sâu bệnh và xử lý kịp thời.
Vụ đông-xuân năm nay, toàn xã gieo cấy hơn 1.260ha lúa với cơ cấu giống chủ lực gồm Nhị Ưu 838, Thái Xuyên 111, HN6, VNR20 và HG244. Nhìn chung, cây lúa sinh trưởng tương đối đồng đều, tuy nhiên thời tiết ẩm tạo điều kiện cho một số sinh vật gây hại phát sinh. Theo thống kê, có: 68,3ha nhiễm bệnh đạo ôn, 12,3ha xuất hiện sâu cuốn lá, 18,4ha bị bệnh bạc lá, khoảng 39ha bị chuột gây hại.
Trước tình hình này, chính quyền địa phương đã triển khai đồng bộ các giải pháp phòng trừ sinh vật gây hại; tăng cường dự báo dịch hại theo từng trà lúa; tổ chức chiến dịch diệt chuột đợt hai kết hợp biện pháp thủ công và sinh học nhằm hạn chế thiệt hại trên diện rộng.
Công tác tuyên truyền kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh được thực hiện thường xuyên thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, giúp người dân chủ động bảo vệ sản xuất.
Chuẩn hóa sản phẩm OCOP: nâng giá trị từ nghề truyền thống
Không chỉ tập trung vào sản xuất lúa gạo, nhiều địa phương đang từng bước nâng tầm giá trị sản phẩm truyền thống thông qua chương trình OCOP.
Tại xã Lệ Thủy, sản phẩm miến gạo Tư Bích là một trong những mô hình tiêu biểu cho hướng đi này. Với sản lượng trung bình khoảng 2,5 tạ miến khô mỗi ngày, cơ sở duy trì chất lượng sản phẩm thông qua việc lựa chọn nguyên liệu gạo đạt tiêu chuẩn và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất an toàn thực phẩm.
 |
| Công đoạn phơi khô sản phẩm miến gạo để cung ứng ra thị trường. |
Trước đây, sản phẩm chủ yếu tiêu thụ theo hình thức truyền thống, chưa có nhãn mác đầy đủ. Tuy nhiên, sau khi được hỗ trợ xây dựng thương hiệu và hoàn thiện bao bì, đầu năm 2024 sản phẩm đã được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao.
Việc chuẩn hóa quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu không chỉ mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn tạo điều kiện để sản phẩm tham gia chuỗi cung ứng thực phẩm cho trường học và các kênh phân phối ổn định.
Đảng viên trẻ tiên phong chuyển đổi mô hình nuôi trồng thủy sản
Trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở cơ sở, nhiều mô hình sản xuất mới đã xuất hiện với vai trò dẫn dắt của lực lượng Đảng viên trẻ.
Tại xã Ninh Châu, anh Mai Văn Vĩ là một trong những hộ điển hình mạnh dạn chuyển đổi từ nuôi tôm truyền thống sang nuôi cá lóc công nghệ cao và ốc hương thương phẩm.
 |
| Mô hình nuôi cá lóc đem lại thu nhập cao cho anh Mai Văn Vĩ ở thôn Tân Định, xã Ninh Châu, tỉnh Quảng Trị. |
Tận dụng hệ thống ao nuôi cũ, anh đầu tư nuôi cá lóc trên diện tích khoảng 700m² theo quy trình kiểm soát môi trường nước chặt chẽ. Ngay trong năm đầu triển khai, mô hình đã xuất bán khoảng 6 tấn cá thương phẩm, mang lại thu nhập hơn 280 triệu đồng.
Song song với đó, anh tiếp tục cải tạo khoảng 5.000m² ao nuôi để phát triển mô hình nuôi ốc hương. Sau gần một năm triển khai, diện tích nuôi chuẩn bị bước vào giai đoạn thu hoạch với sản lượng dự kiến gần 10 tấn thương phẩm.
Mô hình chuyển đổi này không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao cho hộ gia đình mà còn mở ra hướng phát triển mới cho nuôi trồng thủy sản địa phương theo hướng ứng dụng kỹ thuật và thích ứng thị trường.
