Thứ ba 17/11/2026 02:58
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thời cuộc

Quản lý vốn nhà nước: Thiếu cơ chế giám sát toàn diện, chuyên nghiệp

12/10/2020 00:00
Để quản lý vốn hiệu quả, cơ quan đại diện vốn chủ sở hữu Nhà nước tại doanh nghiệp (DN) cần phân định rõ chức năng đại diện chủ sở hữu ra khỏi các nhiệm vụ khác để trở thành nhà đầu tư thực sự.

Toàn cảnh Hội thảo

Đây là ý kiến tham luận của các chuyên gia trong Hội thảo “Đổi mới cơ chế giám sát của cơ quan đại diện chủ sở hữu trong tiến trình cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước” do Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức ngày 19/7, tại Hà Nội.

Theo báo cáo của ông Phạm Đức Trung, Trưởng ban Cải cách và Phát triển doanh DN (CIEM), từ năm 2011-2016, dù đã có cơ chế giám sát nhưng hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) đều theo xu hướng giảm.

Theo báo cáo hợp nhất năm 2016, 23/91 tập đoàn, tổng công ty, nhóm công ty mẹ-con lỗ lũy kế trên 17.000 tỷ đồng. Đầu tư ngoài ngành của các tập đoàn, tổng công ty lên đến hàng chục nghìn tỷ đồng đến nay chưa thu hồi được và giá trị thực tế của nhiều dự án đang ở mức dưới giá trị đầu tư. Việc xử lý các dự án kém hiệu quả còn phục hồi chậm…

Tình trạng này, theo ông Trung là do nhiều nhiều nguyên nhân, trong đó có hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát của cơ quan đại diện chủ sở hữu, kiểm soát nội bộ chưa hiệu quả.

Nhận định về những nguyên nhân giám sát vốn còn yếu kém, ông Trung cho rằng hiện có nhiều quy định về thẩm quyền, chủ thể và đối tượng giám sát nhưng lại thiếu thống nhất về khái niệm, phạm vi hoạt động giám sát chủ sở hữu, gây chồng lấn giữa các cơ quan quản lý, thanh tra, kiểm tra.

“Mỗi bộ, cơ quan tham gia với nội dung giám sát khác nhau, tách thành nhiều mảng, nên không có cơ quan nào đủ thẩm quyền và khả năng theo dõi, đánh giá DN một cách đầy đủ, toàn diện và hiệu quả. Đồng thời, trách nhiệm phối hợp giám sát cũng không rõ ràng, đặc biệt trách nhiệm giải trình vẫn còn bỏ ngỏ”, ông Trung cho biết.

Đáng chú ý, đang có sự “vênh” nhau rất lớn từ các nguồn số liệu, thiếu thông tin cập nhật về tài sản Nhà nước đầu tư tại DN, làm cho cơ quan quản lý không nắm bắt được hiệu quả thực tế của nguồn vốn Nhà nước đang đầu tư.

Bên cạnh đó, các DNNN mới chỉ áp dụng chế độ báo cáo 6 tháng, 1 năm, mức độ tương tác thường xuyên và kịp thời còn thấp, chưa đáp ứng được nhu cầu theo dõi thường xuyên, liên tục của hoạt động giám sát. “Chúng ta đang sử dụng bộ máy giám sát ‘không chuyên’, cán bộ thường kiêm nhiệm nhiều công việc, không cập nhận thường xuyên các sai sót, kịp thời nhận biết các nguy cơ và còn xem nhẹ quản trị rủi ro”.

“Điển hình của sai phạm trong thẩm định dự án đầu tư, bỏ qua cảnh báo rủi ro là trường hợp của thương vụ Mobifone mua AVG, theo Thanh tra Chính phủ, ngay từ giai đoạn thẩm định đã có một số cảnh báo rủi ro về tính khả thi, sự thiếu căn cứ về mức giá khi mua 95% cổ phần của AVG, tuy nhiên tổ thẩm định đã phớt lờ, gây ra hậu quả nghiêm trọng”, ông Trung cho biết.

Hướng đi nào để giám sát hiệu quả?

Từ thực tế đó, các chuyên gia cho rằng yêu cầu đổi mới giám sát của cơ quan đại diện chủ sở hữu là rất cần thiết trong tiến trình cơ cấu lại DNNN.

Trong đó, ông Phạm Đức Trung nhấn mạnh, xây dựng hệ thống Big data (dữ liệu lớn), hệ thống hạ tầng công nghệ thông tin để vận hành chức năng đại diện chủ sở hữu là vấn đề quan trọng nhất.

“Thời gian qua, Chính phủ đã nỗ lực đề cao vai trò của công nghệ thông tin trong quản lý. Tiếp theo đây, từng cơ quan đại diện phải xây dựng được hệ thống thông tin của mình kết nối với các DN, tiến tới cập nhật hằng tháng, hằng tuần, thậm chí là hằng ngày. Từ đó, cơ quan quản lý mới nắm bắt được những biến động quan trọng của DN, lượng hoá được nguy cơ”, ông Trung nói.

Bên cạnh đó, muốn đánh giá, giám sát được, ông Trung cho rằng các cơ quan chủ sở hữu phải chủ động xây dựng các chỉ tiêu, định mức thực hiện riêng cho từng ngành.

“Một trong những điểm yếu nhất của hoạt động giám sát hiện nay là không lường trước được rủi ro, không đánh giá được dự án kém hiệu quả mà thường ‘mất bò mới lo làm chuồng’ gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, cần đưa quy định chủ sở hữu phải ‘cẩn trọng’ trong thẩm định, phê duyệt dự án và có chế tài xử lý các trường hợp phát sinh thiệt hại do nguyên nhân ‘thiếu cẩn trọng’ hoặc không có biện pháp phòng ngừa, cảnh báo rủi ro”, ông Trung kiến nghị.

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, vấn đề quan trọng nhất để giám sát hiệu quả hơn là phải thu hẹp tối đa phạm vi hoạt động và số lượng DNNN, “còn nhiều như vậy thì không thể quản lý nổi”.

Cần có quy định minh bạch về trách nhiệm của các cơ quan quản lý vốn Nhà nước tại DN. Đồng thời, nên giảm bớt các đầu mối chịu trách nhiệm. “Theo tôi chỉ cần hai đầu mối, hai địa chỉ rõ ràng để dễ quản lý và truy cứu trách nhiệm là Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại DN và SCIC”, bà Lan nói.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng CIEM lại cho rằng với điều kiện hiện tại, không nên tiếp cận theo hướng giảm số lượng DNNN. “Với tư cách là chủ sở hữu phải suy nghĩ đầu tiên đến việc nâng cao hiệu quả nguồn lực, nguồn vốn của chủ sở hữu tại DN. Sau đó, trên cơ sở đã cải cách, cải tổ được DN, mới nghĩ đến chuyển giao hoặc thoái vốn ở mức độ cần thiết để duy trì lợi ích tối đa cho chủ sở hữu”.

Theo TS. Nguyễn Đình Cung, Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại DN cần tách chức năng đại diện chủ sở hữu ra khỏi chức năng khác để đóng vai trò như một nhà đầu tư thực sự.

“Phải giao chỉ tiêu rõ ràng về hiệu quả, thu thập các thông tin về chỉ tiêu đó để đánh giá, liên tục theo dõi xem có đạt được mục tiêu không. Nếu không thì phải tìm hiểu nguyên nhân, để xử lý ngay trong quá trình hoạt động của DN, chứ không để thua lỗ mới tìm cách khắc phục, đó là những thay đổi một cách căn bản, từ thụ động, giám sát sau như lâu nay thành giám sát chủ động, trực tiếp, liên tục”, ông Cung nhấn mạnh.

Đồng thời, cách thức tổ chức, đánh giá, tuyển chọn, bổ nhiệm cán bộ, khuyến khích cũng cần thay đổi. “Phải theo yêu cầu của kinh doanh, quy luật của thị trường chứ không phải áp dụng các quy tắc của quản lý Nhà nước vào. Quan trọng là phải lựa chọn được người tốt nhất, không nên đặt ra quan điểm lựa chọn từ chỗ này, chỗ kia, như vậy khó có thể lựa chọn được người giỏi”, ông Nguyễn Đình Cung cho biết.

Bên cạnh giám sát bằng con người, các giải pháp công nghệ, nhất là những công nghệ cốt lõi của cách mạng công nghiệp 4.0 cần phải được áp dụng triệt để, tận dụng các lợi thế như đưa ra quyết định nhanh, có độ chính xác cao và loại trừ ảnh hưởng của các yếu tố chủ quan, mong muốn của một vài cá nhân vào các quyết định chính sách.

Thu Lê

Tin bài khác
Việt Nam mở rộng nguồn lực tài chính carbon, bảo đảm sinh kế người giữ rừng

Việt Nam mở rộng nguồn lực tài chính carbon, bảo đảm sinh kế người giữ rừng

Tại COP31, Việt Nam thúc đẩy hoàn tất đàm phán Thỏa thuận mua bán kết quả giảm phát thải (ERPA) với các đối tác thuộc Liên minh LEAF, hướng tới chuyển giá trị carbon rừng thành nguồn tài chính dài hạn. Trọng tâm không chỉ là huy động vốn cho bảo vệ rừng mà còn bảo đảm chia sẻ lợi ích công bằng, cải thiện sinh kế cho cộng đồng trực tiếp gắn bó với rừng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất 3 ưu tiên hợp tác ASEAN - Liên Hợp Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất 3 ưu tiên hợp tác ASEAN - Liên Hợp Quốc

Trước những biến động sâu sắc của tình hình thế giới, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị ASEAN và Liên Hợp Quốc tăng cường phối hợp, lấy hòa bình, phát triển và con người làm trung tâm; đồng thời thúc đẩy quản trị các chuyển đổi mới và gắn kết chương trình nghị sự khu vực với mục tiêu toàn cầu.
Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị: Chuyển phát triển kinh tế bạc từ nhận thức sang hành động

Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị: Chuyển phát triển kinh tế bạc từ nhận thức sang hành động

Nhấn mạnh già hóa dân số vừa là thách thức, vừa mở ra cơ hội phát triển, đồng chí Nguyễn Thanh Nghị đề nghị sớm tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực, hạ tầng và thị trường, đưa kinh tế bạc trở thành một động lực tăng trưởng mới, gắn với bảo đảm an sinh và phát huy vai trò của người cao tuổi.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Lấy người cao tuổi làm trung tâm phát triển kinh tế bạc

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Lấy người cao tuổi làm trung tâm phát triển kinh tế bạc

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, phát triển kinh tế bạc không chỉ nhằm mở rộng thị trường mà quan trọng hơn là nâng cao sức khỏe, chất lượng sống, khả năng tự chủ và phát huy vai trò đóng góp của người cao tuổi.
Cứ một doanh nghiệp rút lui có 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường

Cứ một doanh nghiệp rút lui có 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường

Trong 9 tháng năm 2026, cứ một doanh nghiệp rút lui thì có khoảng 1,3 doanh nghiệp gia nhập thị trường hoặc quay trở lại hoạt động. Khoảng cách dương cho thấy dòng doanh nghiệp mới vẫn được duy trì, nhưng sức ép chi phí, vốn và thị trường tiếp tục thử thách khả năng tồn tại của doanh nghiệp nhỏ.
Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Bội chi ngân sách nhà nước năm 2025 ở mức 3,1% GDP, thấp hơn dự toán

Quốc hội đã thông qua quyết toán ngân sách nhà nước năm 2025 với mức bội chi 400.163 tỷ đồng, tương đương 3,1% GDP, thấp hơn 15,1% so với dự toán. Tuy nhiên, áp lực từ chuyển nguồn ngân sách, chậm phân bổ và giải ngân vốn vẫn là những vấn đề cần tiếp tục xử lý.
Bài toán huy động hơn 6 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng 10% năm tới

Bài toán huy động hơn 6 triệu tỷ đồng cho tăng trưởng 10% năm tới

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2027 được xác định cần đạt khoảng 36-38% GDP, tương đương 6-6,4 triệu tỷ đồng. Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên, bài toán lớn không chỉ là tìm đủ vốn mà còn là phân bổ đúng chỗ, nâng hiệu quả đầu tư và giữ ổn định vĩ mô.
Giải ngân hết vốn đầu tư công: Kỳ vọng tạo thêm 1,7% tăng trưởng

Giải ngân hết vốn đầu tư công: Kỳ vọng tạo thêm 1,7% tăng trưởng

Chính phủ đang tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân nhằm hoàn thành 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026. Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, mục tiêu này có thể đóng góp thêm 1,7% vào tăng trưởng kinh tế.
Doanh nghiệp nhỏ sẽ được hỗ trợ theo đầu ra để vào chuỗi FDI

Doanh nghiệp nhỏ sẽ được hỗ trợ theo đầu ra để vào chuỗi FDI

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ tiếp tục được hoàn thiện theo hướng gắn với kết quả cụ thể, tăng liên kết với doanh nghiệp FDI và tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Kinh tế cửa khẩu Lào Cai đến năm 2030: Mục tiêu 9 tỷ USD và bài toán giảm chi phí logistics

Kinh tế cửa khẩu Lào Cai đến năm 2030: Mục tiêu 9 tỷ USD và bài toán giảm chi phí logistics

Với vị trí kết nối Việt Nam, ASEAN và vùng Tây Nam Trung Quốc, Lào Cai đang đứng trước cơ hội nâng tầm kinh tế cửa khẩu. Tuy nhiên, mục tiêu 9 tỷ USD vào năm 2030 không chỉ phụ thuộc vào lượng hàng hóa xuất nhập khẩu, mà còn nằm ở khả năng hiện đại hóa hạ tầng, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí vận tải và hình thành hệ sinh thái logistics đủ sức phục vụ doanh nghiệp.
Lào Cai: Ba vùng kinh tế, hai cực phát triển và một trục động lực cho giai đoạn mới

Lào Cai: Ba vùng kinh tế, hai cực phát triển và một trục động lực cho giai đoạn mới

Tổ chức lại không gian phát triển theo mô hình một trục động lực dọc sông Hồng, hai cực phát triển phía Bắc - phía Nam và ba vùng kinh tế, Lào Cai đang định hình chiến lược phát triển mới với tầm nhìn dài hạn. Cùng mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10%/năm, tỉnh đặt trọng tâm vào phát triển kinh tế cửa khẩu, logistics, công nghiệp chế biến, nông nghiệp hàng hóa và hạ tầng liên vùng, tạo nền tảng để trở thành cực tăng trưởng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột đạt 89%, chạy nước rút về đích

Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột đạt 89%, chạy nước rút về đích

Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1 đã hoàn thành khoảng 89% khối lượng theo hợp đồng. Toàn tuyến đang tăng tốc để cơ bản hoàn thành trước 31/12/2026, trong đó Dự án thành phần 1 tại Khánh Hòa cam kết hoàn tất quyết toán khối lượng trong quý 1/2027.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Không tính vốn casino, bất động sản vào tiêu chí ưu đãi dự án du lịch chiến lược

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Không tính vốn casino, bất động sản vào tiêu chí ưu đãi dự án du lịch chiến lược

Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch quy định loại trừ vốn đầu tư vào casino, trò chơi có thưởng, đặt cược và kinh doanh bất động sản khi xét tiêu chí hưởng ưu đãi. Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh, mục tiêu là thu hút những dự án du lịch quy mô lớn, có giá trị thực chất và sức lan tỏa quốc tế.
Việt Nam vào top 40 thế giới về năng lực cạnh tranh số và AI

Việt Nam vào top 40 thế giới về năng lực cạnh tranh số và AI

Lần đầu tham gia Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo thế giới (WDAIR) năm 2026, Việt Nam đứng thứ 37/70 nền kinh tế, xếp thứ 3 tại Đông Nam Á. Đáng chú ý, ở một số lĩnh vực thành phần, Việt Nam đạt thứ hạng cao hơn đáng kể so với vị trí tổng thể.
ĐBQH đề xuất giải pháp nâng mức chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú của khách quốc tế

ĐBQH đề xuất giải pháp nâng mức chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú của khách quốc tế

Thảo luận về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch, nhiều ĐBQH đề xuất không chỉ tập trung thu hút khách mà cần nâng giá trị chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú, đồng thời bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo đảm người dân địa phương được hưởng lợi từ hoạt động du lịch.