Diễn đàn Biển Việt Nam 2026: Việt Nam cần tạo dựng nội lực biển

Ngày 2/10, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao chủ trì Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh”.

Phát biểu khai mạc, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội, nhấn mạnh biển gắn với lịch sử dựng nước, giữ nước, chủ quyền, không gian sinh tồn và phát triển của dân tộc, đồng thời là cửa ngõ kết nối Việt Nam với khu vực và thế giới.

Theo Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh, trong mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 và 2045, biển là một không gian chiến lược quan trọng, cần được khai thác và quản trị hiệu quả để tạo thêm động lực tăng trưởng.

Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh - Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội khóa XVI phát biểu tại diễn đàn.

Tại Diễn đàn, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh nhắc lại Nghị quyết 20-NQ/TW ngày 28/7/2026, cho rằng đây là bước chuyển trong tư duy về biển, từ khai thác tài nguyên đơn thuần sang quản trị biển hiện đại, phát triển kinh tế biển xanh và quản trị thống nhất không gian biển quốc gia.

Việt Nam cũng cần chủ động tham gia giải quyết các thách thức chung đối với biển và đại dương phù hợp với luật pháp quốc tế, qua đó nâng cao sức mạnh tổng hợp, uy tín và đóng góp của đất nước.

Xây dựng nội lực biển từ tri thức, công nghệ và nguồn lực

Từ định hướng chiến lược, các diễn giả tại Diễn đàn tập trung trao đổi cách chuyển mục tiêu thành chương trình, nguồn lực và kết quả cụ thể trong giai đoạn đến năm 2030.

Ông Nguyễn Duy Hưng, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, cho rằng muốn trở thành quốc gia biển mạnh, trước hết Việt Nam phải xây dựng được “nội lực biển mạnh”.

Theo ông, hợp tác quốc tế về biển cần hướng tới những kết quả cụ thể về vốn, công nghệ, tri thức, nhân lực, hạ tầng, quản trị, thị trường và năng lực bảo vệ môi trường.

Một trong những yêu cầu được đặt ra là tăng cường hợp tác, hội nhập quốc tế để thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính cho phát triển kinh tế biển hiện đại, xanh, bền vững và có sức cạnh tranh.

Việt Nam cần kết nối với các thị trường tài chính, quỹ đầu tư, nhà đầu tư chiến lược và nguồn tài chính xanh quốc tế, đồng thời lựa chọn những dự án có trọng tâm, sức lan tỏa và phù hợp lợi ích quốc gia.

Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Duy Hưng phát biểu tại diễn đàn.

Ở góc độ khoa học - công nghệ, ông Trần Trung Tính, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết Việt Nam đang hướng tới giai đoạn hợp tác sâu hơn với các đối tác quốc tế trong khảo sát đại dương, nghiên cứu môi trường ven biển và bảo tồn đa dạng sinh học, với trọng tâm là làm chủ tri thức và công nghệ.

Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất tập trung vào 4 hướng: nâng cao năng lực các tổ chức nghiên cứu biển; tiếp nhận, làm chủ công nghệ tiên tiến; kết nối hạ tầng dữ liệu đại dương; đào tạo nguồn nhân lực khoa học biển chất lượng cao.

Các lĩnh vực công nghệ được ưu tiên gồm phương tiện ngầm tự hành, viễn thám đại dương, cáp ngầm biển cao tốc, trung tâm dữ liệu trên biển, năng lượng tái tạo ngoài khơi và công nghệ sinh học biển.

“Muốn trở thành quốc gia biển mạnh, Việt Nam trước hết phải trở thành quốc gia mạnh về tri thức biển, dữ liệu biển và công nghệ biển”, Thứ trưởng Trần Trung Tính nhấn mạnh.

Trong lĩnh vực tài nguyên và môi trường, ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Biển và Hải đảo Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng hợp tác quốc tế cần tập trung vào quản trị biển, quy hoạch không gian biển, điều tra cơ bản, khoa học - công nghệ và dữ liệu đại dương.

Từ nay đến năm 2030, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung vào các chương trình, dự án hợp tác quốc tế mang tính nền tảng; trong đó có việc rà soát, điều chỉnh, bổ sung Quy hoạch không gian biển đã được Quốc hội thông qua năm 2024.

Cùng với đó là các nhiệm vụ điều tra, quan trắc, xây dựng cơ sở dữ liệu biển, đại dương, phát triển biển xanh, các ngành kinh tế biển mới, bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái, ứng phó với biến đổi khí hậu.

Mở rộng không gian phát triển và hợp tác trên biển

Không chỉ tập trung vào nội lực, Diễn đàn cũng đặt vấn đề mở rộng không gian hợp tác quốc tế trong phát triển kinh tế, du lịch, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh, an toàn trên biển.

Theo ông Hồ An Phong, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, biển đang trở thành một trong những động lực quan trọng của ngành du lịch. Việt Nam đã hình thành nhiều đô thị, điểm đến biển lớn như Khánh Hòa, Phú Quốc, Hạ Long, nhưng cần tăng cường liên kết để hình thành các cụm, mạng lưới du lịch có sức cạnh tranh cao hơn.

Du lịch tàu biển được xác định là một dư địa đáng chú ý, song vẫn còn những điểm nghẽn về cảng chuyên dụng và hệ sinh thái dịch vụ trên bờ.

Bên cạnh hạ tầng, Việt Nam cần đổi mới cách tiếp cận thị trường và thương hiệu điểm đến, gắn quảng bá với từng cụm điểm đến, sản phẩm và thương hiệu cụ thể.

Từ kinh nghiệm tổ chức APEC 2017 tại Đà Nẵng, Thứ trưởng Hồ An Phong cho rằng các sự kiện quốc tế lớn có thể tạo hiệu ứng vượt ra ngoài thời gian diễn ra nếu được gắn với chiến dịch quảng bá, mở rộng kết nối hàng không và xúc tiến điểm đến.

Ở góc độ quốc phòng, Chuẩn Đô đốc Phạm Minh Tuấn, Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân, Bộ Quốc phòng, Đại biểu Quốc hội Khóa XVI, nhấn mạnh phát triển kinh tế biển cần gắn với an sinh, sinh kế và an toàn thiết yếu cho cư dân ven biển, hải đảo.

Hợp tác quốc tế cũng cần hướng vào những lĩnh vực thiết thực như bảo đảm an ninh, an toàn hàng hải, tìm kiếm cứu nạn, hỗ trợ nhân đạo và phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, cho rằng với một quốc gia biển, đại dương không thể được nhìn nhận như một lĩnh vực riêng lẻ mà là nơi giao thoa giữa chủ quyền, an ninh, lương thực, sinh kế, khí hậu và phát triển.

Theo bà, Việt Nam có thể đóng góp vào các nỗ lực toàn cầu thông qua việc kết nối Đông Nam Á với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và các quốc đảo Thái Bình Dương; chia sẻ kinh nghiệm quản lý nghề cá, chống khai thác IUU; ứng phó với nước biển dâng, xâm nhập mặn; đồng thời thúc đẩy sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, khoa học, công bằng và bảo vệ môi trường biển.

Từ các nội dung được trao đổi tại Diễn đàn, phát triển biển không chỉ là câu chuyện khai thác tiềm năng mà còn đặt ra yêu cầu xây dựng năng lực quản trị, khoa học - công nghệ, dữ liệu, nhân lực và nguồn lực tài chính. Đây được xem là những nền tảng để Việt Nam từng bước chuyển lợi thế biển thành động lực phát triển và mở rộng hợp tác quốc tế.