Trong tiến trình chuyển đổi từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang từng bước định hình lại cách làm nông tại Tuyên Quang. Không còn dừng ở việc tạo ra sản phẩm thô, các chủ thể đã chú trọng xây dựng giá trị gia tăng, thương hiệu và câu chuyện văn hóa cho từng sản phẩm, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.
Điểm nhấn đáng chú ý là việc sản phẩm chè Shan tuyết Hồng Thái (1 tôm, 1 lá) của Hợp tác xã Sơn Trà được công nhận đạt chuẩn OCOP 5 sao cấp quốc gia. Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng mà còn phản ánh quá trình đầu tư bài bản từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất đến chế biến. Sự kết hợp giữa phương pháp thủ công truyền thống và công nghệ hiện đại đã giúp sản phẩm giữ được hương vị đặc trưng, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn cao của thị trường.
 |
| Sản phẩm OCOP tỉnh Tuyên Quang hiện đan được giới thiệu tại các hội chợ thương mại trên cả nước |
Cùng với đó, Hợp tác xã Nông nghiệp Sử Anh cũng cho thấy sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy sản xuất. Từ mục tiêu tăng sản lượng, đơn vị này đã tập trung nâng cao chất lượng, kiểm soát chặt chẽ nguyên liệu đầu vào và minh bạch truy xuất nguồn gốc. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, đầu tư máy móc đã góp phần tối ưu chi phí, nâng cao giá trị gia tăng. Năm 2026, sản phẩm chè Ngọc Thúy nõn của hợp tác xã được trao Giải thưởng “Mai An Tiêm”, khẳng định hướng đi đúng đắn.
Ở một góc nhìn khác, chuyển đổi số đang mở ra cơ hội mới cho các chủ thể OCOP. Hợp tác xã cộng đồng Nặm Đăm đã tận dụng các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội để đưa sản phẩm tiếp cận khách hàng rộng rãi hơn. Nhờ đó, các sản phẩm như cao atiso, trà gừng, trà kim ngân hoa không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn từng bước xây dựng thương hiệu trực tuyến, mang lại doanh thu đáng kể.
 |
| Các sản phẩm Trà Xanh và Hồng Trà của HTX Phìn Hồ, xã Thông Nguyên, tỉnh Tuyên Quang đạt OCOP 5 sao cấp quốc gia. |
Thực tế cho thấy, OCOP đã góp phần thúc đẩy quá trình liên kết chuỗi giá trị, chuẩn hóa sản xuất theo các tiêu chuẩn như VietGAP, hữu cơ. Bao bì, nhãn mác được cải tiến, giúp sản phẩm đủ điều kiện tham gia hệ thống phân phối hiện đại. Giá trị sản phẩm theo đó tăng từ 10–20%, tạo thêm thu nhập cho người dân.
Tuy nhiên, hành trình nâng tầm OCOP vẫn còn không ít thách thức. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu liên kết khiến chất lượng sản phẩm chưa đồng đều. Năng lực chuyển đổi số giữa các chủ thể còn chênh lệch, trong khi yêu cầu về truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Ngoài ra, nhiều sản phẩm vẫn thiếu câu chuyện đặc sắc để tạo dấu ấn trên thị trường.
Một vấn đề đáng lưu ý là sự thiếu vắng doanh nghiệp đầu tàu dẫn dắt chuỗi giá trị. Điều này khiến sản phẩm OCOP khó thâm nhập sâu vào hệ thống phân phối lớn hoặc xuất khẩu trực tiếp. Kênh bán hàng trực tuyến tuy đã được khai thác nhưng chưa tạo ra đột phá về doanh thu.
Trước thực tế đó, định hướng thời gian tới của tỉnh Tuyên Quang là chuyển trọng tâm từ số lượng sang chất lượng, ưu tiên nâng hạng sản phẩm. Đồng thời, tăng cường hỗ trợ về vốn, công nghệ và đào tạo nhằm giúp các hợp tác xã nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh. Chuyển đổi số tiếp tục được xác định là trục xuyên suốt, giúp rút ngắn khâu trung gian và mở rộng thị trường.
Về lâu dài, phát triển OCOP được đặt trên nền tảng bốn trụ cột: chất lượng, công nghệ, thương hiệu và bản sắc địa phương. Khi những yếu tố này được kết hợp đồng bộ, mỗi sản phẩm không chỉ là hàng hóa mà còn trở thành “đại sứ” văn hóa, góp phần đưa nông sản Tuyên Quang vươn xa trên thị trường trong và ngoài nước.
