OCOP Lào Cai: Từ gian hàng hội chợ đến chỗ đứng bền vững trên thị trường

Vừa qua, Thường trực Liên minh Hợp tác xã tỉnh Lào Cai tham gia chuỗi hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, quảng bá sản phẩm hợp tác xã và trao đổi kinh nghiệm phát triển kinh tế tập thể tại tỉnh Thái Nguyên.

Quang cảnh hội thảo (Ảnh: Hoàng Hà - Lê Minh)

Sự kiện do Liên minh Hợp tác xã tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Liên minh Hợp tác xã tỉnh Ninh Bình tổ chức, diễn ra từ ngày 5 đến 11/8. Hội chợ quy tụ hơn 100 gian hàng của các hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất đến từ nhiều tỉnh, thành phố.

Lào Cai có ba hợp tác xã tiêu biểu mang đến hơn 100 sản phẩm OCOP và sản phẩm đặc trưng của địa phương. Số lượng sản phẩm cho thấy khu vực kinh tế tập thể của tỉnh đang sở hữu nguồn hàng khá phong phú, gắn với nông nghiệp, văn hóa bản địa và thế mạnh của từng vùng sản xuất. Tuy nhiên, từ góc độ phát triển thị trường, sự hiện diện tại hội chợ mới là bước đầu tiên.

Hội chợ giúp hợp tác xã tiếp xúc trực tiếp với người tiêu dùng, doanh nghiệp phân phối và các đối tác tiềm năng. Qua phản hồi tại gian hàng, đơn vị sản xuất có thể nhận biết sản phẩm nào được quan tâm, mức giá nào phù hợp, bao bì cần điều chỉnh ra sao và thị trường đang đòi hỏi điều gì.

Đó là những dữ liệu thực tế rất có giá trị. Nếu được ghi nhận và phân tích đầy đủ, mỗi hội chợ sẽ trở thành một cuộc khảo sát thị trường với chi phí thấp hơn nhiều so với việc tự triển khai nghiên cứu riêng lẻ.

Điều cần quan tâm là sau sự kiện, bao nhiêu sản phẩm được tiếp tục đàm phán; bao nhiêu đầu mối phân phối được duy trì; bao nhiêu cuộc kết nối chuyển thành đơn hàng. Nếu thiếu cơ chế theo dõi, hoạt động xúc tiến dễ dừng lại ở trưng bày, giới thiệu và bán lẻ trong vài ngày.

Các sản phẩm OCOP Lào Cai được trưng bày tại hội chợ Thái Nguyên (Ảnh: Hoàng Hà - Lê Minh)

Sản phẩm OCOP muốn có chỗ đứng bền vững phải vượt qua ba yêu cầu cơ bản: chất lượng ổn định, khả năng cung ứng đều và thông tin thị trường minh bạch. Một sản phẩm có thể hấp dẫn tại gian hàng, nhưng nhà phân phối sẽ quan tâm sâu hơn đến sản lượng, thời gian giao hàng, hồ sơ chất lượng, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm khi phát sinh vấn đề.

Đây thường là thử thách đối với các hợp tác xã có quy mô nhỏ. Sản xuất theo mùa vụ, nguồn nguyên liệu chưa đồng đều, năng lực quản trị hạn chế hoặc thiếu nhân sự chuyên trách thị trường có thể khiến cơ hội hợp tác bị gián đoạn ngay sau lần tiếp xúc đầu tiên.

Lào Cai có lợi thế lớn về bản sắc vùng miền. Nhiều sản phẩm gắn với khí hậu, thổ nhưỡng, phương thức canh tác và đời sống của đồng bào các dân tộc. Câu chuyện văn hóa giúp sản phẩm tạo khác biệt, nhưng thị trường không lựa chọn hàng hóa chỉ bằng cảm xúc. Sau câu chuyện phải là chất lượng có thể kiểm chứng. Sau bao bì đẹp phải là thông tin rõ ràng. Sau chứng nhận OCOP phải là khả năng duy trì tiêu chuẩn trong từng lô hàng.

Các hợp tác xã cũng cần chuyển từ tư duy “mang sản phẩm đi giới thiệu” sang “đi tìm thị trường phù hợp”. Mỗi nhóm hàng có một kênh tiêu thụ khác nhau. Sản phẩm quà tặng cần mẫu mã và câu chuyện thương hiệu; thực phẩm tiêu dùng thường xuyên cần giá cả hợp lý và nguồn cung ổn định; sản phẩm chế biến sâu phải đáp ứng yêu cầu chặt chẽ hơn về chất lượng, thời hạn bảo quản và logistics.

Xúc tiến thương mại vì thế cần có sự chuẩn bị trước hội chợ. Hợp tác xã phải xác định đối tác muốn gặp, nhóm khách hàng muốn tiếp cận và mục tiêu cụ thể về phân phối. Khi trở về, từng đầu mối cần được phân loại, liên hệ lại và tiếp tục trao đổi. Chính khâu “sau hội chợ” mới quyết định hiệu quả thật sự.

Việc tham gia hội thảo về tư tưởng Hồ Chí Minh với phát triển hợp tác xã giúp các địa phương trao đổi kinh nghiệm và nhìn lại vai trò của kinh tế hợp tác trong giai đoạn mới. Giá trị cốt lõi của hợp tác xã vẫn là liên kết những hộ sản xuất nhỏ để tạo sức mạnh chung, giảm chi phí và nâng khả năng cạnh tranh.

Trong nền kinh tế thị trường, vai trò ấy cần được thể hiện bằng những dịch vụ cụ thể: cung cấp thông tin nhu cầu tiêu dùng, hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ sản phẩm, kết nối hệ thống phân phối, hướng dẫn chuyển đổi số và đồng hành trong đàm phán thương mại.

Với Lào Cai, hơn 100 sản phẩm xuất hiện tại một hội chợ liên vùng là tín hiệu tích cực. Nhưng thước đo quan trọng hơn là số sản phẩm có thể đi vào cửa hàng, siêu thị, sàn thương mại điện tử, hệ thống quà tặng và chuỗi cung ứng của doanh nghiệp.

Hội chợ rồi sẽ kết thúc, gian hàng sẽ được thu dọn. Điều cần giữ lại không phải là số lượt khách ghé thăm, mà là dữ liệu thị trường, danh sách đối tác và những cuộc đàm phán tiếp tục được nối dài. Khi kết nối được chuyển thành hợp đồng, sản phẩm OCOP Lào Cai mới thực sự đi xa hơn khỏi địa phương và khu vực kinh tế tập thể mới tạo được giá trị bền vững cho thành viên.