Về nhận định hoạt động xuất, nhập khẩu qua biên giới còn nhiều bất cập, tình trạng ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động thương mại biên mậu, Bộ Công Thương cho rằng, về bất cập thì ở các ngành và lĩnh vực đều có và thương mại biên giới cũng không ngoại lệ. Nhưng nhận định ách tắc tại cửa khẩu năm 2021 là do xuất nhập khẩu còn nhiều bất cập chưa thực sự khách quan.
Số liệu năm 2021 cho thấy, mặc dù dịch bệnh Covid-19 đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến các ngành, lĩnh vực, trong đó có xuất nhập khẩu, tình hình thông quan hàng hóa đôi khi còn xảy ra ùn ứ nhưng xuất khẩu qua biên giới phía Bắc vẫn tăng, thậm chí tăng ở 2 con số, nhiều mặt hàng nông sản của ta đã được xuất khẩu hết (điển hình như vải thiều).
Ách tắc dài và trên diện rộng chỉ xảy ra vào cuối tháng 12/2021 khi Trung Quốc thực hiện chính sách Zero Covid, quy định phòng dịch nghiêm ngặt, đóng cửa hầu hết các cửa khẩu (Báo cáo của Ủy ban Kinh tế cũng đã ghi nhận tình trạng này, chỉ còn 7/76 cửa khẩu còn hoạt động), 90% các cửa khẩu đóng thì không thể không ùn tắc cả ở phía ta và phía bạn.
Trước tình hình đó, lãnh đạo Chính phủ, lãnh đạo các Bộ, ngành có liên quan và Ủy ban nhân dân các tỉnh biên giới đã rất tích cực vào cuộc để xử lý tình trạng ùn tắc này (tổ chức trực tuyến ở cấp Chính phủ/Bộ ngành; gửi thư, hội đàm với phía bạn, Thủ tướng Chính phủ đã trực tiếp điện đàm với Thủ tướng Trung Quốc...), tình hình thông quan hàng hóa trước Tết Nguyên đán 2022 đã tạm ổn.
Tuy nhiên, sau Tết Trung Quốc bắt đầu có nhiều ca nhiễm và đã phong tỏa toàn bộ thành phố khu vực biên giới, đóng nốt các cửa khẩu cuối cùng như: Móng Cái, Kim Thành, thậm chí cả Hữu Nghị, vì vậy chúng ta khó có thể xoay xở được.
Có thể thấy rằng, ách tắc lần này hoàn toàn là do khách quan, bất cập là có, yếu tố chủ quan là có, vì thời nào cũng có nhưng riêng lần này không phải là nguyên nhân chính.
Để giải quyết ách tắc tại các cửa khẩu biên giới phía Bắc, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp, trong đó giải pháp căn cơ là chúng ta cần chuyển nhanh, chuyển mạnh hoạt động xuất khẩu hàng hóa sang thị trường Trung Quốc theo hình thức chính ngạch để tận dụng các kênh xuất khẩu khác như đường biển, đường sắt...
Bộ Công Thương cũng đang hoàn thiện dự thảo cơ chế, chính sách khuyến khích xuất khẩu chính ngạch, xin ý kiến các Bộ, ngành để báo cáo Chính phủ xem xét ban hành.
PV
